![\"\"](\"https:\/\/research.sharqforum.org\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Sinan-Hatahet-150x150.png\" "\\"\\"")
Sinan Hatahet<\/a> <\/i> 21 Aral\u0131k 2017<\/span><\/h6><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>Uzman G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/a> \/ \/ B\u00f6lgesel Politika<\/a><\/h6><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\u00d6zet<\/span><\/strong>: Astana s\u00fcreci Suriye muhalefetini, Suriye\u2019de siyasi ge\u00e7i\u015fe ili\u015fkin rejim ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde pazarl\u0131k hususunda etkili bir kozdan mahrum b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n Cenevre g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, Suriye\u2019deki \u00e7at\u0131\u015fmaya g\u00fcvenilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme konusunda t\u00fcm potansiyelini kaybetmi\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir. Esad\u2019s\u0131z bir ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci her ge\u00e7en g\u00fcn zay\u0131flarken Bat\u0131, sava\u015f sonras\u0131 adem-i merkeziyet\u00e7i bir Suriye\u2019yi desteklemeye y\u00f6nelmektedir. Yerel \u00f6l\u00e7ekte olu\u015fturulan sivil konseyler, ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131 \u00fclkeler i\u00e7in \u015eam\u2019a bir alternatif sunmaktad\u0131r. Bu politika analizi, ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde uluslararas\u0131 toplum ve Suriye muhalefetinin hedeflerine ula\u015fmaya y\u00f6nelik beklentilerini \u00f6l\u00e7mektedir.<\/span><\/p>\nGiri\u015f<\/strong><\/span><\/p>\nSuriye\u2019deki Rus m\u00fcdahalesi; rejim g\u00fc\u00e7leri ve m\u00fcttefiklerine, muhaliflerin \u0130dlib ve Dera\u2019da bir dizi stratejik kazan\u0131m\u0131 sonras\u0131 taraflar\u0131n birbirine \u00fcst\u00fcn gelemedi\u011fi bir ortamda, bu \u00e7\u0131kmaz\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Rusya\u2019n\u0131n hava \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131 ilk olarak Halep\u2019in d\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f, ard\u0131ndan rejim g\u00fc\u00e7lerinin silahl\u0131 muhalif gruplar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck yerle\u015fim yerlerinde ku\u015fatmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu arada, ABD ve b\u00f6lgedeki muhalif destek\u00e7ileri Rusya\u2019n\u0131n Suriye\u2019deki kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131na uygun bir kar\u015f\u0131l\u0131k vermemi\u015f, aksine Moskova\u2019n\u0131n Suriye\u2019nin gelece\u011fine y\u00f6nelik vizyonuna boyun e\u011fmi\u015f ve \u00f6nceliklerini bu do\u011frultuda yeniden d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n
Irak \u015eam \u0130slam Devleti\u2019ne (I\u015e\u0130D) kar\u015f\u0131 verdi\u011fi operasyonlarla t\u00fckenme noktas\u0131na gelen Washington, \u00d6zg\u00fcr Suriye Ordusu\u2019na (\u00d6SO) verdi\u011fi deste\u011fi kademeli olarak azaltm\u0131\u015f ve nihayetinde 2017 Temmuz\u2019unda bu deste\u011fi durdurma karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgesel d\u00fczeyde, Riyad t\u00fcm mali \u00e7abalar\u0131n\u0131 Yemen\u2019de \u0130ran\u2019\u0131n bir vekili olan Husileri ma\u011flup etmeye yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve Suriyeli yerel destek\u00e7ilerinin kayda de\u011fer bir k\u0131sm\u0131n\u0131 y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Benzer \u015fekilde, Ankara\u2019n\u0131n \u00f6ncelikleri de K\u00fcrdistan \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin (PKK) Suriye kolu olan Demokratik Birlik Partisi\u2019ne (PYD) kar\u015f\u0131 m\u00fcdahaleye do\u011fru de\u011fi\u015ferek muhaliflere verilen destek kademeleri olarak azalm\u0131\u015ft\u0131r. Rejime kar\u015f\u0131 askeri \u00e7abalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu destekten mahrum kalan ve k\u00fc\u00e7\u00fclen silahl\u0131 muhalif gruplar, bulunduklar\u0131 b\u00f6lgelerin kontrollerini korumak i\u00e7in yerel m\u00fctarekeleri ve ate\u015fkesleri kabul etmek durumunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Rusya\u2019n\u0131n ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 ve T\u00fcrkiye ve \u0130ran taraf\u0131ndan desteklenen Astana S\u00fcreci, k\u0131r\u0131lgan rejimin zaferini ulusal \u00e7apta kal\u0131c\u0131 bir ate\u015fkes \u00e7er\u00e7evesiyle peki\u015ftirmi\u015ftir. Ger\u00e7ek bir bar\u0131\u015f hen\u00fcz s\u00f6z konusu de\u011fildir ve Do\u011fu Guta ile Kuzey Humus\u2019ta ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f olan muhalefet (etkili cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir hatas\u0131) daha fazla gerginli\u011fe maruz kalmaktad\u0131r. Her \u015feye ra\u011fmen, Moskova ate\u015fkes m\u00fczakerelerini genel siyasi \u00e7izgisinden etkili bir \u015fekilde ay\u0131rarak temel hedefine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Astana sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 takip eden muhalefet, Cenevre\u2019deki m\u00fctereddit ve m\u00fcphem siyasal s\u00fcrece her zamankinden daha fazla angaje olmu\u015ftur. Bu politika analizi, Suriye\u2019de siyasi ge\u00e7i\u015fe y\u00f6nelik beklentileri saptamaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<\/div>
<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\u00c7at\u0131\u015fmas\u0131zl\u0131k B\u00f6lgeleri<\/strong><\/span><\/p>\nSuriye muhalefeti genel olarak iki \u00f6nemli dinamikle g\u00fc\u00e7 kazanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lki, \u00e7o\u011funlu\u011fu kentli, sivil aktivistleri ile pop\u00fcler olan ve \u00f6ncelikle bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l duru\u015fu kucaklayan ve Arap Bahar\u0131\u2019ndan esinlenen devrimci dinamiktir. \u0130kinci dinamik ise, rejimin siviller \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131 nedeniyle olu\u015fan bir intikam duygusundan beslenen, \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131rsala dayal\u0131 ve kom\u00fcnaldir ve bir silahl\u0131 ayaklanma bi\u00e7imini alm\u0131\u015ft\u0131r. 2013 y\u0131l\u0131 sonu itibariyle muhalefet gruplar\u0131na ikinci dinamik tamamen bask\u0131n gelmi\u015ftir ve buna ba\u011fl\u0131 olarak da yerel erk\u00e2nlar kendi topluluklar\u0131n\u0131 y\u00f6netmek ve kontrol etmek hususunda artan bir bi\u00e7imde \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Yerel silahl\u0131 muhalefet gruplar\u0131 yerel konseylerle pek \u00e7ok durumda, \u00e7e\u015fitli yollarla ve \u00e7e\u015fitli derecelerde, her ikisinde de g\u00f6revli olarak hareket eden ayn\u0131 ailenin \u00fcyeleri gibi, bir \u201ckarde\u015flik\u201d ili\u015fkisinden faydalanarak ileti\u015fim halinde olmu\u015ftur. Di\u011fer durumlarda birlikte var olmu\u015f ve zaman zaman ortaya \u00e7\u0131kan s\u00fcrt\u00fc\u015fmelerle ise birbirlerine sadece tolerans g\u00f6stermi\u015flerdir. Bununla beraber, devletin \u00e7ekilmesiyle olu\u015fan bo\u015fluk aktivistlerin, mali sorumluluk mekanizmalar\u0131 ve yerel n\u00fcfusun kat\u0131l\u0131m\u0131yla ve silahl\u0131 militanlar\u0131n m\u00fcdahalesi olmaks\u0131z\u0131n, yerel bir idare kurmalar\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ancak \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131zl\u0131k b\u00f6lgelerinin muhalif alanlar i\u00e7inde bir iktidar m\u00fccadelesi yaratma potansiyeli de vard\u0131r. Bu silahl\u0131 muhalif gruplar- bu d\u00fczenlemelerin nezareti alt\u0131nda – Moskova, \u015eam ve Tahran\u2019dan, yerel konseylerin se\u00e7imler ve kamuoyunun uzla\u015f\u0131s\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla elde etti\u011fi organik me\u015fruluk bi\u00e7imini eninde sonunda tehdit edece\u011fi, z\u0131mni bir stat\u00fc elde etmi\u015flerdir. \u00d6SO ve di\u011fer militan gruplar\u0131n daha \u00f6nce rejim g\u00fc\u00e7leri ile \u00e7at\u0131\u015farak ald\u0131\u011f\u0131 halk deste\u011fini art\u0131k almas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir ve bu nedenle teorideki topraklar\u0131 \u00fczerinde tekel dayatarak me\u015fruluk kazanma aray\u0131\u015f\u0131nda olacaklard\u0131r. Bu senaryo, Heyet Tahrir el \u015eam\u2019\u0131n (HT\u015e) \u0130dlib\u2019de yerel bir h\u00fck\u00fcmet kurmaya ve t\u00fcm organik \u00f6rg\u00fctler ve konseyleri boyun e\u011fmeye zorlamaya y\u00f6nelik son \u00e7abalar\u0131nda tam olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu ko\u015fullarda yeni ortakl\u0131k ve i\u015f birli\u011fi dinamikleri ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. \u015eam ve Tahran\u2019\u0131n organik \u00f6rg\u00fctleri cesaretlendirmekte ger\u00e7ek bir \u00e7\u0131kar\u0131 yoktur, tam aksine her ikisinin de devlet d\u0131\u015f\u0131 itaatk\u00e2r akt\u00f6rlerle uzun s\u00fcreli \u00e7al\u0131\u015fma ve onlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirme deneyimleri vard\u0131r. Kendisini koruma g\u00fcd\u00fcs\u00fc silahl\u0131 muhalefetin kalan\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irdi\u011fi ve rejim t\u00fcm Suriye\u2019de nizam\u0131 yeniden tesis etmek i\u00e7in gereken insan kayna\u011f\u0131ndan yoksun oldu\u011fu i\u00e7in, bu ikisi aras\u0131nda i\u015f birli\u011fi olaca\u011f\u0131n\u0131 tasavvur etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Asl\u0131nda \u015eam ge\u00e7mi\u015fte de PYD ortakl\u0131\u011f\u0131yla K\u00fcrtlerin yerle\u015fti\u011fi alanlarda ve 2014 ve 2017 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Berze\u2019de oldu\u011fu gibi, silahl\u0131 militanlarla i\u015f birli\u011fine gitmi\u015ftir[1]<\/a> ve ayn\u0131 s\u00fcrece Kuzey Humus\u2019da ve Halep\u2019in k\u0131rsal\u0131nda tan\u0131k olmam\u0131z kuvvetle muhtemeldir. Bu dinami\u011fin ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in tek gerekli ko\u015ful silahl\u0131 muhalif gruplar\u0131n rejimin egemenli\u011fini kabul etmesi ve Astana\u2019da ba\u015flat\u0131l\u0131p So\u00e7i\u2019de olgunla\u015fan d\u00fczenlemeyi tan\u0131malar\u0131d\u0131r.<\/p>\nDikkat edilmesi gereken bir di\u011fer nokta da, \u0130ran\u2019\u0131n \u015eam\u2019a Ha\u015fdi \u015eabi i\u00e7in Irak\u2019ta \u00e7\u0131kar\u0131lan kanuna benzer bir d\u00fczenlemeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmesi konusunda bask\u0131 uygulayarak Suriye\u2019de olu\u015fturduklar\u0131 kendilerine sad\u0131k milisleri koruma ve kurumsalla\u015ft\u0131rma s\u00fcrecine paralel bir \u00e7al\u0131\u015fmaya rehberlik ediyor olmas\u0131d\u0131r.[2]<\/a> Bu gruplar tamam\u0131yla militer de\u011fildir; sivil memurlar\u0131 ve insani yard\u0131m \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 da kapsamaktad\u0131rlar. S\u0131kl\u0131kla rejim g\u00fc\u00e7leri ve kurumlarla birlikte \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar, ancak devlet kurumlar\u0131n\u0131n yoksun oldu\u011fu pek \u00e7ok b\u00f6lgede devletin sorumlulu\u011funu da \u00fcstlenmektedirler. \u00d6rne\u011fin, Yerel Savunma Kuvvetleri a\u011f\u0131, se\u00e7im b\u00f6lgelerindeki insanlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flaman\u0131n yan\u0131nda, Halep\u2019te pek \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck yeniden in\u015fa projesini hayata ge\u00e7irmi\u015ftir. B\u00f6yle bir b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ancak sakinle\u015fmi\u015f bir \u00fclkede, \u015eam\u2019\u0131n otoritesini geri kazanmak i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 bir askeri g\u00fcce ihtiyac\u0131 yoktur. Esad, sadece g\u00f6rece daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir cayd\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 (Ruslar taraf\u0131ndan sa\u011flanan) elde ederek ve yeni bir i\u015f birli\u011fi ve tabiiyet \u00e7er\u00e7evesi (So\u00e7i\u2019de aranacak olan) dayatmak yoluyla kontrol\u00fc kazanabilir.<\/p>\nCenevre\u2019ye Kar\u015f\u0131 So\u00e7i<\/strong><\/span><\/p>\nAstana\u2019daki \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131zl\u0131k s\u00fcrecinin, Rusya\u2019n\u0131n Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in (BM) 2254 say\u0131l\u0131 Karar\u0131\u2019n\u0131n ulusal \u00e7apta ate\u015fkes yorumunu y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymas\u0131 halinde, Kremlin So\u00e7i\u2019de ayn\u0131 karar\u0131n siyasi ge\u00e7i\u015f versiyonunu uygulama aray\u0131\u015f\u0131nda olacakt\u0131r. Asl\u0131nda Moskova Suriye\u2019de herhangi bir rejim de\u011fi\u015fikli\u011fine kesinlikle kar\u015f\u0131d\u0131r. Bunun yerine h\u00e2lihaz\u0131rdaki stat\u00fcko i\u00e7in bir normalle\u015fme s\u00fcreci ba\u015flatma aray\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
Rusya Savunma Bakan\u0131 bunu uygulamaya koymak i\u00e7in 2016 y\u0131l\u0131 \u015eubat ay\u0131nda Hmeymim\u2019de bir uzla\u015f\u0131 merkezi kurmu\u015ftur. Ad\u0131n\u0131n da zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, bu merkez 234 silahl\u0131 muhalif grupla 2301 yerel m\u00fctarekenin m\u00fczakeresinden sorumludur.[3]<\/a> Bu anla\u015fmalar\u0131n ko\u015fullar\u0131 genellikle insani yard\u0131m kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Suriye h\u00fck\u00fcmetinin yetkisinin tan\u0131nmas\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r ve pek \u00e7ok durumda yerel militanlardan bir ate\u015fkesi g\u00f6zlemlemeleri istenmektedir. Tutuklular\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131, sivillerin seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, m\u00fcltecilerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ve yeniden in\u015fa gibi konular vaka baz\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r ve bu konular \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha kapsaml\u0131 bir ulusal diyalogla ili\u015fkilidir.<\/p>\nMoskova siyasal d\u00fczeyde ge\u00e7i\u015fi, Suriye i\u00e7in yeni bir anayasa tasarlamaya ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde genel se\u00e7imlerin d\u00fczenlemesine indirgemektedir. Ruslar 2017 y\u0131l\u0131n\u0131n Ocak ay\u0131nda bir Suriye anayasas\u0131 teklifi haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Ruslar\u0131n bu tasla\u011f\u0131 devletin laikli\u011fini, izleyen d\u00f6nemde tekrar g\u00f6rev alma hakk\u0131 olmaks\u0131z\u0131n yedi y\u0131ll\u0131k bir ba\u015fkanl\u0131k s\u00fcresinin getirilmesini, h\u00fck\u00fcmetin adem-i merkezile\u015ftirilmesini ve yerel konseylerin g\u00fc\u00e7lendirilmesini garantileyen bir \u201cB\u00f6lge Meclisi\u201dnin kurulmas\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Moskova arabuluculuk \u00e7abalar\u0131nda Suriye i\u00e7indeki ve b\u00f6lgedeki payda\u015flar\u0131n\u0131n deste\u011fini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde almay\u0131 istemektedir. \u0130deal olarak, Rusya bu s\u00fcrecin nas\u0131l hayata ge\u00e7irilmesi gerekti\u011fi konusundaki vizyonunu payla\u015fmak i\u00e7in de buna ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m Rusya\u2019n\u0131n b\u00f6lgedeki g\u00fcvenilirli\u011fini ve yap\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00f6nerme becerisini art\u0131rma aray\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6stermektedir ve ilgili t\u00fcm akt\u00f6rlerle birlikte \u00e7al\u0131\u015fma esnekli\u011fine dayanmaktad\u0131r. B\u00f6ylece do\u011fal olarak, Kremlin bu s\u00fcreci Cenevre\u2019de de\u011fil So\u00e7i\u2019de, asgari d\u00fczeyde uluslararas\u0131 m\u00fcdahaleyle y\u00fcr\u00fctmeyi tercih etmektedir.<\/p>\n
Stephan De Mistura bu ger\u00e7e\u011fin fark\u0131nda olarak Cenevre\u2019de Rusya\u2019n\u0131n bu yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 tam olarak desteklemi\u015ftir. De Mistura muhalefet heyetine siyasi ge\u00e7i\u015f konusundaki tart\u0131\u015fmalar\u0131 ertelemesi ve bunun yerine yeni anayasa ve genel se\u00e7imlere odaklanmalar\u0131 konusunda bask\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte, Cenevre\u2019yi siyasi izlek i\u00e7in esas olarak tutmaya y\u00f6nelik yineledi\u011fi \u00e7abalar\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131z olacakt\u0131r. Riyad\u2019da yeni olu\u015fturulan muhalefet delegasyonu, s\u00fcrece ili\u015fkin neredeyse her konuda \u00e7at\u0131\u015fan g\u00f6r\u00fc\u015flerle heterojen bir yap\u0131dad\u0131r. S\u00f6zgelimi Moskova\u2019n\u0131n destekledi\u011fi muhalefet platformu, delegasyonu kurmada ortakl\u0131k kurdu\u011fu ki\u015filerin k\u0131lavuzlu\u011funda Suriye\u2019ye y\u00f6nelik bir komplo olaca\u011f\u0131na inanmaktad\u0131r. Buna ek olarak De Mistura, rejime haydut\u00e7a davranmay\u0131 b\u0131rakmas\u0131 konusunda bask\u0131 yapmak i\u00e7in bir araca sahip de\u011fildir.<\/p>\n
Cenevre s\u00fcreci oda\u011f\u0131n\u0131 kaybedip, sonu gelmez bir verimsiz d\u00f6ng\u00fcye girdik\u00e7e So\u00e7i ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcnmektedir. Rusya So\u00e7i\u2019de adil temsil yetkisi tan\u0131mak i\u00e7in binin \u00fczerinde davetliyle, geni\u015f, \u00e7ok etnikli ve \u00e7ok partili bir Suriye Meclisi olu\u015fturmak niyetindedir ve \u00e7ok \u00e7aba harcamadan g\u00fcndemini kabul ettirip vizyonunu benimsemeye ikna edecektir. En iyi ihtimalle Rusya Cenevre, Astana ve So\u00e7i\u2019nin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 onaylama g\u00f6revi g\u00f6recektir. Bu arada, uluslararas\u0131 toplum \u00f6nceliklerini, \u00fclkede s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir de\u011fi\u015fimi te\u015fvik etme umudu ta\u015f\u0131mayan zaman\u0131ndan \u00f6nce yap\u0131lan hamlelerle, I\u015e\u0130D sonras\u0131na ve yeniden in\u015fa a\u015famalar\u0131na do\u011fru de\u011fi\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Yeniden \u0130n\u015fa<\/strong><\/span><\/p>\nUluslararas\u0131 toplumun 2014 y\u0131l\u0131ndan bu yana Suriye\u2019deki \u00f6nceli\u011fi I\u015e\u0130D\u2019i yenilgiye u\u011fratmak olmu\u015ftur. Dolay\u0131s\u0131yla bu ter\u00f6rist grubun daha \u00f6nce sahip oldu\u011fu b\u00f6lgeler \u00fczerindeki do\u011frudan kontrol\u00fcne son vermenin Suriye\u2019de ba\u015far\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 gibi yanl\u0131\u015f bir etki yaratacak olmas\u0131 da do\u011fald\u0131r. Yeni \u00f6ncelik ise her ne pahas\u0131na olursa olsun rejimin \u00fclkedeki otoritesini yeniden kurmas\u0131n\u0131 gerektirse de asl\u0131nda bu Suriye\u2019de istikrar\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Y\u00fczbinlerce insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra \u00fclkenin ekonomisinin ve altyap\u0131s\u0131n\u0131n harap edilmesinden sorumlu, intikam pe\u015finde olan bir diktat\u00f6r\u00fc yeniden aya\u011fa kald\u0131rman\u0131n anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak zor de\u011fildir. Bununla birlikte, zor ve karma\u015f\u0131k sorunlara y\u00f6nelik tipik uluslararas\u0131 tepki ise bu sorunlar\u0131n \u00fcstesinden parayla gelmeye \u00e7al\u0131\u015fmak olmu\u015ftur ve uluslararas\u0131 toplumun Suriye ba\u011flam\u0131nda yapmaya haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 da budur.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 Para Fonu (IMF) Suriye\u2019nin yeniden in\u015fas\u0131n\u0131n maliyetinin 200 milyar dolar oldu\u011funu tahmin etmektedir ve bu \u00f6l\u00e7\u00fcde bir yeniden yap\u0131land\u0131rmay\u0131 tek ba\u015f\u0131na finanse edebilecek ba\u011f\u0131ms\u0131z bir g\u00fc\u00e7 yoktur. ABD, AB ve Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler rejimi sava\u015f alan\u0131nda vermeyi reddettikleri tavizi sava\u015f sonras\u0131 vermeye zorlayan bir \u201chavu\u00e7 ve sopa\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsemeye yatk\u0131nd\u0131r. \u015eam\u2019\u0131n \u00e7ok ihtiya\u00e7 duydu\u011fu fonu alabilmesi i\u00e7in siyasal sisteminde kapsaml\u0131 bir de\u011fi\u015fim \u201ctaahh\u00fcd\u00fc\u201d g\u00f6stermesi gerekmektedir. \u00d6te yandan Ruslar ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131 \u00fclkeleri Suriye\u2019nin yeniden in\u015fas\u0131na ko\u015fulsuz olarak yard\u0131m etmeleri konusunda a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde uyarmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Moskova\u2019ya g\u00f6re, yeniden in\u015fa Esad\u2019\u0131n \u00fclke i\u00e7inde toparlanabilmesine yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
Bat\u0131\u2019n\u0131n Suriye\u2019de bir de\u011fi\u015fimi te\u015fvik etmek \u00fczere yeniden in\u015fa fonlar\u0131n\u0131 kullanmak i\u00e7in iki ko\u015fulunun sa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir:<\/p>\n
1- Bu faaliyeti finanse etmek i\u00e7in gereken kapitale sahip olmas\u0131<\/p>\n
2- Suriye devletine y\u00fcksek d\u00fczeyde bir \u015feffafl\u0131k ve hesap verilebilirli\u011fin dayat\u0131lmas\u0131.<\/p>\n
Yozla\u015fm\u0131\u015f bir rejimde iyi bir y\u00f6netimin hayata ge\u00e7irilmesine dair \u00e7ok az umut oldu\u011funu s\u00f6ylemeye gerek yok. Ancak uzmanlar\u0131n, Suriye rejiminin yabanc\u0131 fonlara duydu\u011fu gereksinimi analiz ederken g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131 temel konular bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u0130lk olarak, \u015eam\u2019\u0131n \u00f6ncelikli kaynak ihtiyac\u0131 askeri operasyonlar\u0131n\u0131 finanse etmek i\u00e7indir. 2013 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u0130ran ve \u0130ran Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 Ordusu on binlerce yerli ve yabanc\u0131 militan istihdam etmek yoluyla bu ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r. Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 Ordusu sava\u015f sonras\u0131 d\u00f6nemde Suriye\u2019deki n\u00fcfuzunu peki\u015ftirmeyi ve vekili olan gruplar\u0131 devlet ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde kurumsalla\u015ft\u0131rmay\u0131 istemektedir.[4]<\/a> Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 Ordusu vekili gruplar \u00fclkedeki Esad destek\u00e7ilerinden say\u0131ca \u00fcst\u00fcnken, \u00fclkeye daha fazla para girmesi sadece yolsuzlu\u011fu artt\u0131racak ve bu durum, Suriye\u2019de \u0130ran\u2019\u0131n etkisini zay\u0131flatman\u0131n bir teminat\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, yolsuzlu\u011fun alt\u0131nda yatan \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 daha k\u00f6t\u00fc bir duruma getirecektir.<\/p>\nG\u00f6zden ka\u00e7an ikinci konu bir sava\u015f piyasas\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Suriye\u2019deki \u00e7at\u0131\u015fma yolsuzluk ve patronaj ili\u015fkisinin lehine bir ortam\u0131 beslemi\u015f ve ayr\u0131ca Esad\u2019a yak\u0131n i\u015f adamlar\u0131 \u00fczerinde eskiden beri var olan k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Rejim 2011\u2019den bu yana ayakta kalmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fcmekte olan bu kesime hi\u00e7bir zaman bu derece ba\u011fl\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Onlar ana ak\u0131m medyay\u0131, ula\u015f\u0131m\u0131, petrol ithalat\u0131n\u0131, kent g\u00fcvenli\u011fini, milisleri, ticareti, ihracat\u0131 ve t\u00fcm devlet ayg\u0131tlar\u0131n\u0131 kontrol etmektedirler.[5]<\/a> Rejime yak\u0131n z\u00fcmreler sadece kendi otoritelerine meydan okuyabilecek herhangi bir de\u011fi\u015fikli\u011fe kar\u015f\u0131 diren\u00e7 g\u00f6stermekle kalmayacak, ayn\u0131 zamanda yeniden yap\u0131land\u0131rmadan azami kazan\u00e7 sa\u011flamay\u0131 da teminat alt\u0131na alacakt\u0131r. Nitekim h\u00fck\u00fcmet bir sonraki a\u015famaya istinaden bu i\u015f adamlar\u0131na \u00e7ok say\u0131da projenin s\u00f6z\u00fcn\u00fc daha \u015fimdiden vermi\u015ftir.[6]<\/a><\/p>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc konu, Orta Do\u011fu\u2019da devrim kar\u015f\u0131t\u0131 b\u00f6lgesel eksenin sald\u0131rgan bir bi\u00e7imde b\u00fcy\u00fcmesidir. Abu Dabi, Riyad ve Kahire, Arap Bahar\u0131 nedeniyle ger\u00e7ekten kendilerini tehdit alt\u0131nda hissetmektedirler ve Arap devrimci hissiyat\u0131na kar\u015f\u0131 koymak i\u00e7in benimsedikleri doktrin otoriter rejimlerin yerinde kalmas\u0131na yard\u0131m etmekten ve istikrarl\u0131 merkezile\u015fmi\u015f devletleri korumaktan ibarettir. Ancak Suriye\u2019de, \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgede artmakta olan etkisine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak \u00fczere ba\u015flang\u0131\u00e7ta muhalefeti desteklemeyi se\u00e7mi\u015flerdir. \u0130slamc\u0131lar olmadan yeni bir otorite kurma becerisinden yoksun olunca ve Rusya\u2019n\u0131n m\u00fcdahalesinden sonra ise, rejimin sadakatini sat\u0131n almak \u00fczere yeni bir strateji g\u00fctme e\u011filimindedirler. \u015eam\u2019a Suriye\u2019nin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tatmin edici fonlar sunmak ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Tahran\u2019la ili\u015fkisini kesmesi \u00f6nermek bu anlamda m\u00fckemmel bir f\u0131rsat sunmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n Esad, \u00fclkedeki \u0130ran etkisine etkili bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmadan \u015fartlar\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc vermeye yetecek kadar pragmatisttir.<\/p>\n
Bu ger\u00e7ekli\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne bulunduran ABD, Suriye Demokratik G\u00fc\u00e7leri (SDG) ba\u015fta olmak \u00fczere m\u00fcttefiklerinin kontrol\u00fc alt\u0131nda olan b\u00f6lgelerin yeniden in\u015fas\u0131na yard\u0131m etmeyi taahh\u00fct etmi\u015ftir.[7]<\/a> Bu taahh\u00fct Washington\u2019a \u015eam se\u00e7ene\u011fine ba\u011fl\u0131 kalman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir alternatif sunmaktad\u0131r. \u00d6te yandan AB, yard\u0131m\u0131n\u0131n sadece SDG b\u00f6lgesiyle k\u0131s\u0131tlanmas\u0131n\u0131 g\u00f6ze alamaz. Br\u00fcksel ve Avrupa ba\u015fkentlerinin geri kalan\u0131 i\u00e7in Suriye\u2019de Esad\u2019\u0131n kontrol\u00fcndeki mesk\u00fbn b\u00f6lgelerde de istikrar sa\u011flamas\u0131 gereklidir. Sonunda AB\u2019nin mevcut pozisyonundan vazge\u00e7mesi ve daha esnek s\u0131n\u0131rlamalar benimsemesi gibi \u00f6nemli bir risk vard\u0131r. \u0130ran\u2019\u0131n, Rusya\u2019n\u0131n, \u00c7in\u2019in[8]<\/a> ve hatta Hindistan\u2019\u0131n[9]<\/a> Suriye\u2019nin yeniden in\u015fas\u0131na ilgi g\u00f6stermesiyle Avrupal\u0131lar imaj de\u011fi\u015ftiren otoriter Suriye\u2019de pay almak i\u00e7in bask\u0131 hissedecektir.<\/p>\nSonu\u00e7<\/strong><\/span><\/p>\nMuhalefetin Esad\u2019\u0131 ala\u015fa\u011f\u0131 etmesi durumunda Suriye\u2019nin istikrarl\u0131 kalmayaca\u011f\u0131na inanmak i\u00e7in pek \u00e7ok neden vard\u0131r, ancak Suriye halk\u0131n\u0131n temsilinin geni\u015f bir kesim taraf\u0131ndan desteklenmesi ve onaylanmas\u0131 bir se\u00e7enek olabilirdi. Ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi h\u00e2l\u00e2 uluslararas\u0131 toplumun deste\u011fini ve hatta m\u00fcdahalesini gerektirecektir, ancak b\u00f6ylesi bir durumda daha anlaml\u0131 bir halk kat\u0131l\u0131m\u0131 ve destekten faydalan\u0131labilir. Suriye halk\u0131n\u0131n hak etti\u011fi de\u011fi\u015fim birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015febilecekken, Esad\u2019a bir zafer sunmak en iyi ihtimalle bunu ku\u015faklar s\u00fcrecek bir ge\u00e7i\u015fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 toplum \u015eam\u2019\u0131n 2011\u2019deki ayaklanma \u00f6ncesinde var olan merkezile\u015fme seviyesini yakalayamayaca\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedir. Yerel topluluklar, devlet kurumlar\u0131n\u0131n geri \u00e7ekilmesine ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131na uyum sa\u011flam\u0131\u015f ve tabana dayal\u0131, kom\u00fcnal y\u00f6netim bi\u00e7imlerini olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Bu nedenle Esad\u2019a s\u0131cak bakmayan devletlerin merkezi bir h\u00fck\u00fcmetle muhatap olmak yerine i\u015flerini do\u011frudan yerel kurulu\u015flarla y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in alternatifler aramas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir. Asl\u0131nda, Suriye\u2019de adem-i merkeziyet\u00e7ili\u011fi destekleme konusunda bir uluslararas\u0131 uzla\u015f\u0131 vard\u0131r. Merkezi olmayan bir yap\u0131 \u00fclkedeki birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00e7\u0131karlar konusunda uzla\u015f\u0131 sa\u011flama ve Levant (Do\u011fu Akdeniz) b\u00f6lgesindeki \u00e7e\u015fitli yabanc\u0131 etki alanlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 normalle\u015ftirmeye d\u00f6n\u00fck bir yap\u0131 sunma potansiyeline sahiptir.<\/p>\n
\u0130dari ve hatta siyasal adem-i merkeziyet\u00e7ilik, b\u00f6lgenin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan bu yana maruz kald\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ulus-devlet modelini onarma potansiyeline sahiptir. Bununla birlikte, bu ancak istikrarl\u0131 ve geli\u015fmi\u015f bir sosyal \u00e7evrede h\u00fck\u00fcm s\u00fcrebilir ve ba\u015far\u0131l\u0131 olabilir. Adem-i merkeziyet\u00e7ili\u011fin sahip oldu\u011fu t\u00fcm potansiyelin ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in yerel akt\u00f6rlerle genel bir i\u015f birli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi gereklidir. Sonu\u00e7lanmam\u0131\u015f bir sava\u015f sonras\u0131 ortamda merkezi olmayan bir yap\u0131 kurmak, sadece daha fazla toplumsal par\u00e7alanmaya ve yozla\u015fm\u0131\u015f yerel patronlar\u0131n g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131na neden olacakt\u0131r.<\/p>\n
Referanslar<\/strong><\/span><\/p>\n[1]<\/a> – \u0647\u0630\u0640\u0640\u0647\u0648 \u0629\u0632\u0631\u0640\u0640\u0628 \u062a\u0637\u0642\u0640\u0640\u0633\u0623 \u0627\u0630\u0640\u0640\u0643\u0647 ..\u0629\u0631\u0640\u0640\u0645 \u0644\u0648\u0644\u0623 \u0631\u0640\u0640\u0634\u0646\u062a \u0627\u0640\u0640\u064a\u0627\u0641\u062e” “\u0627\u0648\u0631\u0645\u062b\u062a\u0640\u0640\u0633\u064a”\u0640\u0640\u0644 \u0629\u0640\u0640\u0637\u0648\u063a\u0644\u0627 \u0631\u0627\u0640\u0640\u0635\u062d\u0628 \u0627\u0648\u0645\u0647\u0640\u0640\u0633\u0623\u0648 \u0627\u0640\u0640\u0647\u0648\u0639\u0627\u0628 \u0646\u0640\u0640\u0645 \u0621\u0627\u0645\u0640\u0640\u0633\u0623 \u062c\u0631\u0627\u0640\u0640\u062e\u0644\u0627 \u064a\u0640\u0640\u0641,” 11 Aral\u0131k 2017, https:\/\/www.zamanalwsl.net\/news\/article\/83294<\/a>.<\/p>\n[2]<\/a> A. J. Al-Tamimi, “Administrative Decisions on Local Defence Forces Personnel: Translation & Analysis,” http:\/\/www.aymennjawad.org<\/a>, 2017.<\/p>\n[3]<\/a> – \u0646\u0640\u0640\u064a\u0628 \u064a\u0640\u0640\u0633\u0648\u0631\u0644\u0627 \u0629\u0640\u0640\u062d\u0644\u0627\u0635\u0645\u0644\u0627 \u0632\u0640\u0640\u0643\u0631\u0645\u0644 \u0629\u0640\u0640\u064a\u0645\u0644\u0627\u0639\u0644\u0625\u0627 \u0629\u0631\u0640\u0640\u0634\u0646\u0644\u0627” \u0644\u0648\u0640\u0640\u062d \u0629\u064a\u0631\u0648\u0640\u0640\u0633\u0644\u0627 \u0629\u0640\u0640\u064a\u0628\u0631\u0639\u0644\u0627 \u0629\u0640\u0640\u064a\u0631\u0648\u0647\u0645\u062c\u0644\u0627 \u064a\u0640\u0640\u0641 \u0629\u0640\u0640\u0628\u0631\u0627\u062d\u062a\u0645\u0644\u0627 \u0641\u0627\u0631\u0640\u0640\u0637\u0644\u0623\u0627 \u0629\u0640\u0640\u062d\u0644\u0627\u0635\u0645\u0644\u0627 \u0632\u0640\u0640\u0643\u0631\u0645 “,\u0629\u0640\u0640\u064a\u0644\u0627\u062a\u0642\u0644\u0627 \u0644\u0627\u0640\u0640\u0645\u0639\u0644\u0623\u0627 \u0641\u0640\u0640\u0642\u0648 \u0645\u0627\u0640\u0640\u0638\u0646 \u0629\u0627\u0640\u0640\u0639\u0627\u0631\u0645 ,\u0645\u0640\u0640\u064a\u0645\u064a\u0645\u062d 7 Aral\u0131k 2017, http:\/\/ar.mil.ru\/ar\/news_page\/country\/more.htm?id=12153976@egNews<\/a>.<\/p>\n[4]<\/a> A. Vatanka, “Iran and Russia, Growing Apart: Rising Dissent Over the IRGC’s Militias,” Foreign Affairs, 29 Kas\u0131m 2017.<\/p>\n[5]<\/a> “Syria\u2019s new war millionaires: For the new elite, peace would be bad for business,” The Economist, 1 Haziran 2017, https:\/\/www.economist.com\/news\/middle-eastand-africa\/21722833-new-elite-peace-would-bebad-business-syrias-new-war-millionaires<\/a>.<\/p>\n[6]<\/a> N. Samaha, “Elites, War Profiteers Take Aim at Syria\u2019s Economic Future,” News Deeply, 18 Eyl\u00fcl 2017, https:\/\/www.newsdeeply.com\/syria\/articles\/2017\/09\/18\/longread-elites-war-profiteers-take-aim-at-syriaseconomic-future<\/a>.<\/p>\n[7]<\/a> J. P. G. a. J. M. Dobbins, “A Peace Plan for Syria IV: A Bottom-Up Approach, Linking Reconstruction Assistance to Local Government Formation,” RAND Corporation, Kas\u0131m 2017, https:\/\/www.rand.org\/pubs\/perspectives\/PE276.html<\/a>.<\/p>\n[8]<\/a> C. Gao, “Why China Wants Syria in its New Belt and Road,” The Diplomat, 30 Kas\u0131m 2017, https:\/\/thediplomat.com\/2017\/11\/why-china-wants-syria-in-its-newbelt-and-road<\/a>.<\/p>\n[9]<\/a> “India welcome to play a role in reconstruction of Syria, says Bashar al-Assad,” Indian Express, 4 Haziran 2017, http:\/\/indianexpress.com\/article\/world\/india-welcometo-play-a-role-in-reconstruction-of-syria-saysbashar-al-assad-4689007<\/a>.<\/p>\n <\/p>\n<\/div>
<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Astana s\u00fcreci Suriye muhalefetini, Suriye\u2019de siyasi ge\u00e7i\u015fe ili\u015fkin rejim ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde pazarl\u0131k hususunda etkili bir kozdan mahrum b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n Cenevre g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, Suriye\u2019deki \u00e7at\u0131\u015fmaya g\u00fcvenilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme konusunda<\/p>\n","protected":false},"author":61,"featured_media":10384,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[361],"tags":[9816],"asf_pub_issue":[10319],"asf_pub_region":[10321],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10382"}],"collection":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/61"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10382"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10382\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25116,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10382\/revisions\/25116"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10384"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10382"},{"taxonomy":"asf_pub_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_issue?post=10382"},{"taxonomy":"asf_pub_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_region?post=10382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Uzman G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/a> \/ \/ B\u00f6lgesel Politika<\/a><\/h6><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\u00d6zet<\/span><\/strong>: Astana s\u00fcreci Suriye muhalefetini, Suriye\u2019de siyasi ge\u00e7i\u015fe ili\u015fkin rejim ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde pazarl\u0131k hususunda etkili bir kozdan mahrum b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n Cenevre g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, Suriye\u2019deki \u00e7at\u0131\u015fmaya g\u00fcvenilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme konusunda t\u00fcm potansiyelini kaybetmi\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir. Esad\u2019s\u0131z bir ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci her ge\u00e7en g\u00fcn zay\u0131flarken Bat\u0131, sava\u015f sonras\u0131 adem-i merkeziyet\u00e7i bir Suriye\u2019yi desteklemeye y\u00f6nelmektedir. Yerel \u00f6l\u00e7ekte olu\u015fturulan sivil konseyler, ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131 \u00fclkeler i\u00e7in \u015eam\u2019a bir alternatif sunmaktad\u0131r. Bu politika analizi, ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde uluslararas\u0131 toplum ve Suriye muhalefetinin hedeflerine ula\u015fmaya y\u00f6nelik beklentilerini \u00f6l\u00e7mektedir.<\/span><\/p>\nGiri\u015f<\/strong><\/span><\/p>\nSuriye\u2019deki Rus m\u00fcdahalesi; rejim g\u00fc\u00e7leri ve m\u00fcttefiklerine, muhaliflerin \u0130dlib ve Dera\u2019da bir dizi stratejik kazan\u0131m\u0131 sonras\u0131 taraflar\u0131n birbirine \u00fcst\u00fcn gelemedi\u011fi bir ortamda, bu \u00e7\u0131kmaz\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Rusya\u2019n\u0131n hava \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131 ilk olarak Halep\u2019in d\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f, ard\u0131ndan rejim g\u00fc\u00e7lerinin silahl\u0131 muhalif gruplar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck yerle\u015fim yerlerinde ku\u015fatmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu arada, ABD ve b\u00f6lgedeki muhalif destek\u00e7ileri Rusya\u2019n\u0131n Suriye\u2019deki kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131na uygun bir kar\u015f\u0131l\u0131k vermemi\u015f, aksine Moskova\u2019n\u0131n Suriye\u2019nin gelece\u011fine y\u00f6nelik vizyonuna boyun e\u011fmi\u015f ve \u00f6nceliklerini bu do\u011frultuda yeniden d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n
Irak \u015eam \u0130slam Devleti\u2019ne (I\u015e\u0130D) kar\u015f\u0131 verdi\u011fi operasyonlarla t\u00fckenme noktas\u0131na gelen Washington, \u00d6zg\u00fcr Suriye Ordusu\u2019na (\u00d6SO) verdi\u011fi deste\u011fi kademeli olarak azaltm\u0131\u015f ve nihayetinde 2017 Temmuz\u2019unda bu deste\u011fi durdurma karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgesel d\u00fczeyde, Riyad t\u00fcm mali \u00e7abalar\u0131n\u0131 Yemen\u2019de \u0130ran\u2019\u0131n bir vekili olan Husileri ma\u011flup etmeye yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve Suriyeli yerel destek\u00e7ilerinin kayda de\u011fer bir k\u0131sm\u0131n\u0131 y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Benzer \u015fekilde, Ankara\u2019n\u0131n \u00f6ncelikleri de K\u00fcrdistan \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin (PKK) Suriye kolu olan Demokratik Birlik Partisi\u2019ne (PYD) kar\u015f\u0131 m\u00fcdahaleye do\u011fru de\u011fi\u015ferek muhaliflere verilen destek kademeleri olarak azalm\u0131\u015ft\u0131r. Rejime kar\u015f\u0131 askeri \u00e7abalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu destekten mahrum kalan ve k\u00fc\u00e7\u00fclen silahl\u0131 muhalif gruplar, bulunduklar\u0131 b\u00f6lgelerin kontrollerini korumak i\u00e7in yerel m\u00fctarekeleri ve ate\u015fkesleri kabul etmek durumunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Rusya\u2019n\u0131n ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 ve T\u00fcrkiye ve \u0130ran taraf\u0131ndan desteklenen Astana S\u00fcreci, k\u0131r\u0131lgan rejimin zaferini ulusal \u00e7apta kal\u0131c\u0131 bir ate\u015fkes \u00e7er\u00e7evesiyle peki\u015ftirmi\u015ftir. Ger\u00e7ek bir bar\u0131\u015f hen\u00fcz s\u00f6z konusu de\u011fildir ve Do\u011fu Guta ile Kuzey Humus\u2019ta ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f olan muhalefet (etkili cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir hatas\u0131) daha fazla gerginli\u011fe maruz kalmaktad\u0131r. Her \u015feye ra\u011fmen, Moskova ate\u015fkes m\u00fczakerelerini genel siyasi \u00e7izgisinden etkili bir \u015fekilde ay\u0131rarak temel hedefine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Astana sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 takip eden muhalefet, Cenevre\u2019deki m\u00fctereddit ve m\u00fcphem siyasal s\u00fcrece her zamankinden daha fazla angaje olmu\u015ftur. Bu politika analizi, Suriye\u2019de siyasi ge\u00e7i\u015fe y\u00f6nelik beklentileri saptamaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<\/div>
<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\u00c7at\u0131\u015fmas\u0131zl\u0131k B\u00f6lgeleri<\/strong><\/span><\/p>\nSuriye muhalefeti genel olarak iki \u00f6nemli dinamikle g\u00fc\u00e7 kazanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lki, \u00e7o\u011funlu\u011fu kentli, sivil aktivistleri ile pop\u00fcler olan ve \u00f6ncelikle bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l duru\u015fu kucaklayan ve Arap Bahar\u0131\u2019ndan esinlenen devrimci dinamiktir. \u0130kinci dinamik ise, rejimin siviller \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131 nedeniyle olu\u015fan bir intikam duygusundan beslenen, \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131rsala dayal\u0131 ve kom\u00fcnaldir ve bir silahl\u0131 ayaklanma bi\u00e7imini alm\u0131\u015ft\u0131r. 2013 y\u0131l\u0131 sonu itibariyle muhalefet gruplar\u0131na ikinci dinamik tamamen bask\u0131n gelmi\u015ftir ve buna ba\u011fl\u0131 olarak da yerel erk\u00e2nlar kendi topluluklar\u0131n\u0131 y\u00f6netmek ve kontrol etmek hususunda artan bir bi\u00e7imde \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Yerel silahl\u0131 muhalefet gruplar\u0131 yerel konseylerle pek \u00e7ok durumda, \u00e7e\u015fitli yollarla ve \u00e7e\u015fitli derecelerde, her ikisinde de g\u00f6revli olarak hareket eden ayn\u0131 ailenin \u00fcyeleri gibi, bir \u201ckarde\u015flik\u201d ili\u015fkisinden faydalanarak ileti\u015fim halinde olmu\u015ftur. Di\u011fer durumlarda birlikte var olmu\u015f ve zaman zaman ortaya \u00e7\u0131kan s\u00fcrt\u00fc\u015fmelerle ise birbirlerine sadece tolerans g\u00f6stermi\u015flerdir. Bununla beraber, devletin \u00e7ekilmesiyle olu\u015fan bo\u015fluk aktivistlerin, mali sorumluluk mekanizmalar\u0131 ve yerel n\u00fcfusun kat\u0131l\u0131m\u0131yla ve silahl\u0131 militanlar\u0131n m\u00fcdahalesi olmaks\u0131z\u0131n, yerel bir idare kurmalar\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ancak \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131zl\u0131k b\u00f6lgelerinin muhalif alanlar i\u00e7inde bir iktidar m\u00fccadelesi yaratma potansiyeli de vard\u0131r. Bu silahl\u0131 muhalif gruplar- bu d\u00fczenlemelerin nezareti alt\u0131nda – Moskova, \u015eam ve Tahran\u2019dan, yerel konseylerin se\u00e7imler ve kamuoyunun uzla\u015f\u0131s\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla elde etti\u011fi organik me\u015fruluk bi\u00e7imini eninde sonunda tehdit edece\u011fi, z\u0131mni bir stat\u00fc elde etmi\u015flerdir. \u00d6SO ve di\u011fer militan gruplar\u0131n daha \u00f6nce rejim g\u00fc\u00e7leri ile \u00e7at\u0131\u015farak ald\u0131\u011f\u0131 halk deste\u011fini art\u0131k almas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir ve bu nedenle teorideki topraklar\u0131 \u00fczerinde tekel dayatarak me\u015fruluk kazanma aray\u0131\u015f\u0131nda olacaklard\u0131r. Bu senaryo, Heyet Tahrir el \u015eam\u2019\u0131n (HT\u015e) \u0130dlib\u2019de yerel bir h\u00fck\u00fcmet kurmaya ve t\u00fcm organik \u00f6rg\u00fctler ve konseyleri boyun e\u011fmeye zorlamaya y\u00f6nelik son \u00e7abalar\u0131nda tam olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu ko\u015fullarda yeni ortakl\u0131k ve i\u015f birli\u011fi dinamikleri ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. \u015eam ve Tahran\u2019\u0131n organik \u00f6rg\u00fctleri cesaretlendirmekte ger\u00e7ek bir \u00e7\u0131kar\u0131 yoktur, tam aksine her ikisinin de devlet d\u0131\u015f\u0131 itaatk\u00e2r akt\u00f6rlerle uzun s\u00fcreli \u00e7al\u0131\u015fma ve onlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirme deneyimleri vard\u0131r. Kendisini koruma g\u00fcd\u00fcs\u00fc silahl\u0131 muhalefetin kalan\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irdi\u011fi ve rejim t\u00fcm Suriye\u2019de nizam\u0131 yeniden tesis etmek i\u00e7in gereken insan kayna\u011f\u0131ndan yoksun oldu\u011fu i\u00e7in, bu ikisi aras\u0131nda i\u015f birli\u011fi olaca\u011f\u0131n\u0131 tasavvur etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Asl\u0131nda \u015eam ge\u00e7mi\u015fte de PYD ortakl\u0131\u011f\u0131yla K\u00fcrtlerin yerle\u015fti\u011fi alanlarda ve 2014 ve 2017 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Berze\u2019de oldu\u011fu gibi, silahl\u0131 militanlarla i\u015f birli\u011fine gitmi\u015ftir[1]<\/a> ve ayn\u0131 s\u00fcrece Kuzey Humus\u2019da ve Halep\u2019in k\u0131rsal\u0131nda tan\u0131k olmam\u0131z kuvvetle muhtemeldir. Bu dinami\u011fin ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in tek gerekli ko\u015ful silahl\u0131 muhalif gruplar\u0131n rejimin egemenli\u011fini kabul etmesi ve Astana\u2019da ba\u015flat\u0131l\u0131p So\u00e7i\u2019de olgunla\u015fan d\u00fczenlemeyi tan\u0131malar\u0131d\u0131r.<\/p>\nDikkat edilmesi gereken bir di\u011fer nokta da, \u0130ran\u2019\u0131n \u015eam\u2019a Ha\u015fdi \u015eabi i\u00e7in Irak\u2019ta \u00e7\u0131kar\u0131lan kanuna benzer bir d\u00fczenlemeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmesi konusunda bask\u0131 uygulayarak Suriye\u2019de olu\u015fturduklar\u0131 kendilerine sad\u0131k milisleri koruma ve kurumsalla\u015ft\u0131rma s\u00fcrecine paralel bir \u00e7al\u0131\u015fmaya rehberlik ediyor olmas\u0131d\u0131r.[2]<\/a> Bu gruplar tamam\u0131yla militer de\u011fildir; sivil memurlar\u0131 ve insani yard\u0131m \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 da kapsamaktad\u0131rlar. S\u0131kl\u0131kla rejim g\u00fc\u00e7leri ve kurumlarla birlikte \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar, ancak devlet kurumlar\u0131n\u0131n yoksun oldu\u011fu pek \u00e7ok b\u00f6lgede devletin sorumlulu\u011funu da \u00fcstlenmektedirler. \u00d6rne\u011fin, Yerel Savunma Kuvvetleri a\u011f\u0131, se\u00e7im b\u00f6lgelerindeki insanlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flaman\u0131n yan\u0131nda, Halep\u2019te pek \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck yeniden in\u015fa projesini hayata ge\u00e7irmi\u015ftir. B\u00f6yle bir b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ancak sakinle\u015fmi\u015f bir \u00fclkede, \u015eam\u2019\u0131n otoritesini geri kazanmak i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 bir askeri g\u00fcce ihtiyac\u0131 yoktur. Esad, sadece g\u00f6rece daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir cayd\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 (Ruslar taraf\u0131ndan sa\u011flanan) elde ederek ve yeni bir i\u015f birli\u011fi ve tabiiyet \u00e7er\u00e7evesi (So\u00e7i\u2019de aranacak olan) dayatmak yoluyla kontrol\u00fc kazanabilir.<\/p>\nCenevre\u2019ye Kar\u015f\u0131 So\u00e7i<\/strong><\/span><\/p>\nAstana\u2019daki \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131zl\u0131k s\u00fcrecinin, Rusya\u2019n\u0131n Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in (BM) 2254 say\u0131l\u0131 Karar\u0131\u2019n\u0131n ulusal \u00e7apta ate\u015fkes yorumunu y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymas\u0131 halinde, Kremlin So\u00e7i\u2019de ayn\u0131 karar\u0131n siyasi ge\u00e7i\u015f versiyonunu uygulama aray\u0131\u015f\u0131nda olacakt\u0131r. Asl\u0131nda Moskova Suriye\u2019de herhangi bir rejim de\u011fi\u015fikli\u011fine kesinlikle kar\u015f\u0131d\u0131r. Bunun yerine h\u00e2lihaz\u0131rdaki stat\u00fcko i\u00e7in bir normalle\u015fme s\u00fcreci ba\u015flatma aray\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
Rusya Savunma Bakan\u0131 bunu uygulamaya koymak i\u00e7in 2016 y\u0131l\u0131 \u015eubat ay\u0131nda Hmeymim\u2019de bir uzla\u015f\u0131 merkezi kurmu\u015ftur. Ad\u0131n\u0131n da zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, bu merkez 234 silahl\u0131 muhalif grupla 2301 yerel m\u00fctarekenin m\u00fczakeresinden sorumludur.[3]<\/a> Bu anla\u015fmalar\u0131n ko\u015fullar\u0131 genellikle insani yard\u0131m kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Suriye h\u00fck\u00fcmetinin yetkisinin tan\u0131nmas\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r ve pek \u00e7ok durumda yerel militanlardan bir ate\u015fkesi g\u00f6zlemlemeleri istenmektedir. Tutuklular\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131, sivillerin seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, m\u00fcltecilerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ve yeniden in\u015fa gibi konular vaka baz\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r ve bu konular \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha kapsaml\u0131 bir ulusal diyalogla ili\u015fkilidir.<\/p>\nMoskova siyasal d\u00fczeyde ge\u00e7i\u015fi, Suriye i\u00e7in yeni bir anayasa tasarlamaya ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde genel se\u00e7imlerin d\u00fczenlemesine indirgemektedir. Ruslar 2017 y\u0131l\u0131n\u0131n Ocak ay\u0131nda bir Suriye anayasas\u0131 teklifi haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Ruslar\u0131n bu tasla\u011f\u0131 devletin laikli\u011fini, izleyen d\u00f6nemde tekrar g\u00f6rev alma hakk\u0131 olmaks\u0131z\u0131n yedi y\u0131ll\u0131k bir ba\u015fkanl\u0131k s\u00fcresinin getirilmesini, h\u00fck\u00fcmetin adem-i merkezile\u015ftirilmesini ve yerel konseylerin g\u00fc\u00e7lendirilmesini garantileyen bir \u201cB\u00f6lge Meclisi\u201dnin kurulmas\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Moskova arabuluculuk \u00e7abalar\u0131nda Suriye i\u00e7indeki ve b\u00f6lgedeki payda\u015flar\u0131n\u0131n deste\u011fini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde almay\u0131 istemektedir. \u0130deal olarak, Rusya bu s\u00fcrecin nas\u0131l hayata ge\u00e7irilmesi gerekti\u011fi konusundaki vizyonunu payla\u015fmak i\u00e7in de buna ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m Rusya\u2019n\u0131n b\u00f6lgedeki g\u00fcvenilirli\u011fini ve yap\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00f6nerme becerisini art\u0131rma aray\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6stermektedir ve ilgili t\u00fcm akt\u00f6rlerle birlikte \u00e7al\u0131\u015fma esnekli\u011fine dayanmaktad\u0131r. B\u00f6ylece do\u011fal olarak, Kremlin bu s\u00fcreci Cenevre\u2019de de\u011fil So\u00e7i\u2019de, asgari d\u00fczeyde uluslararas\u0131 m\u00fcdahaleyle y\u00fcr\u00fctmeyi tercih etmektedir.<\/p>\n
Stephan De Mistura bu ger\u00e7e\u011fin fark\u0131nda olarak Cenevre\u2019de Rusya\u2019n\u0131n bu yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 tam olarak desteklemi\u015ftir. De Mistura muhalefet heyetine siyasi ge\u00e7i\u015f konusundaki tart\u0131\u015fmalar\u0131 ertelemesi ve bunun yerine yeni anayasa ve genel se\u00e7imlere odaklanmalar\u0131 konusunda bask\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte, Cenevre\u2019yi siyasi izlek i\u00e7in esas olarak tutmaya y\u00f6nelik yineledi\u011fi \u00e7abalar\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131z olacakt\u0131r. Riyad\u2019da yeni olu\u015fturulan muhalefet delegasyonu, s\u00fcrece ili\u015fkin neredeyse her konuda \u00e7at\u0131\u015fan g\u00f6r\u00fc\u015flerle heterojen bir yap\u0131dad\u0131r. S\u00f6zgelimi Moskova\u2019n\u0131n destekledi\u011fi muhalefet platformu, delegasyonu kurmada ortakl\u0131k kurdu\u011fu ki\u015filerin k\u0131lavuzlu\u011funda Suriye\u2019ye y\u00f6nelik bir komplo olaca\u011f\u0131na inanmaktad\u0131r. Buna ek olarak De Mistura, rejime haydut\u00e7a davranmay\u0131 b\u0131rakmas\u0131 konusunda bask\u0131 yapmak i\u00e7in bir araca sahip de\u011fildir.<\/p>\n
Cenevre s\u00fcreci oda\u011f\u0131n\u0131 kaybedip, sonu gelmez bir verimsiz d\u00f6ng\u00fcye girdik\u00e7e So\u00e7i ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcnmektedir. Rusya So\u00e7i\u2019de adil temsil yetkisi tan\u0131mak i\u00e7in binin \u00fczerinde davetliyle, geni\u015f, \u00e7ok etnikli ve \u00e7ok partili bir Suriye Meclisi olu\u015fturmak niyetindedir ve \u00e7ok \u00e7aba harcamadan g\u00fcndemini kabul ettirip vizyonunu benimsemeye ikna edecektir. En iyi ihtimalle Rusya Cenevre, Astana ve So\u00e7i\u2019nin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 onaylama g\u00f6revi g\u00f6recektir. Bu arada, uluslararas\u0131 toplum \u00f6nceliklerini, \u00fclkede s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir de\u011fi\u015fimi te\u015fvik etme umudu ta\u015f\u0131mayan zaman\u0131ndan \u00f6nce yap\u0131lan hamlelerle, I\u015e\u0130D sonras\u0131na ve yeniden in\u015fa a\u015famalar\u0131na do\u011fru de\u011fi\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Yeniden \u0130n\u015fa<\/strong><\/span><\/p>\nUluslararas\u0131 toplumun 2014 y\u0131l\u0131ndan bu yana Suriye\u2019deki \u00f6nceli\u011fi I\u015e\u0130D\u2019i yenilgiye u\u011fratmak olmu\u015ftur. Dolay\u0131s\u0131yla bu ter\u00f6rist grubun daha \u00f6nce sahip oldu\u011fu b\u00f6lgeler \u00fczerindeki do\u011frudan kontrol\u00fcne son vermenin Suriye\u2019de ba\u015far\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 gibi yanl\u0131\u015f bir etki yaratacak olmas\u0131 da do\u011fald\u0131r. Yeni \u00f6ncelik ise her ne pahas\u0131na olursa olsun rejimin \u00fclkedeki otoritesini yeniden kurmas\u0131n\u0131 gerektirse de asl\u0131nda bu Suriye\u2019de istikrar\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Y\u00fczbinlerce insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra \u00fclkenin ekonomisinin ve altyap\u0131s\u0131n\u0131n harap edilmesinden sorumlu, intikam pe\u015finde olan bir diktat\u00f6r\u00fc yeniden aya\u011fa kald\u0131rman\u0131n anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak zor de\u011fildir. Bununla birlikte, zor ve karma\u015f\u0131k sorunlara y\u00f6nelik tipik uluslararas\u0131 tepki ise bu sorunlar\u0131n \u00fcstesinden parayla gelmeye \u00e7al\u0131\u015fmak olmu\u015ftur ve uluslararas\u0131 toplumun Suriye ba\u011flam\u0131nda yapmaya haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 da budur.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 Para Fonu (IMF) Suriye\u2019nin yeniden in\u015fas\u0131n\u0131n maliyetinin 200 milyar dolar oldu\u011funu tahmin etmektedir ve bu \u00f6l\u00e7\u00fcde bir yeniden yap\u0131land\u0131rmay\u0131 tek ba\u015f\u0131na finanse edebilecek ba\u011f\u0131ms\u0131z bir g\u00fc\u00e7 yoktur. ABD, AB ve Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler rejimi sava\u015f alan\u0131nda vermeyi reddettikleri tavizi sava\u015f sonras\u0131 vermeye zorlayan bir \u201chavu\u00e7 ve sopa\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsemeye yatk\u0131nd\u0131r. \u015eam\u2019\u0131n \u00e7ok ihtiya\u00e7 duydu\u011fu fonu alabilmesi i\u00e7in siyasal sisteminde kapsaml\u0131 bir de\u011fi\u015fim \u201ctaahh\u00fcd\u00fc\u201d g\u00f6stermesi gerekmektedir. \u00d6te yandan Ruslar ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131 \u00fclkeleri Suriye\u2019nin yeniden in\u015fas\u0131na ko\u015fulsuz olarak yard\u0131m etmeleri konusunda a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde uyarmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Moskova\u2019ya g\u00f6re, yeniden in\u015fa Esad\u2019\u0131n \u00fclke i\u00e7inde toparlanabilmesine yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
Bat\u0131\u2019n\u0131n Suriye\u2019de bir de\u011fi\u015fimi te\u015fvik etmek \u00fczere yeniden in\u015fa fonlar\u0131n\u0131 kullanmak i\u00e7in iki ko\u015fulunun sa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir:<\/p>\n
1- Bu faaliyeti finanse etmek i\u00e7in gereken kapitale sahip olmas\u0131<\/p>\n
2- Suriye devletine y\u00fcksek d\u00fczeyde bir \u015feffafl\u0131k ve hesap verilebilirli\u011fin dayat\u0131lmas\u0131.<\/p>\n
Yozla\u015fm\u0131\u015f bir rejimde iyi bir y\u00f6netimin hayata ge\u00e7irilmesine dair \u00e7ok az umut oldu\u011funu s\u00f6ylemeye gerek yok. Ancak uzmanlar\u0131n, Suriye rejiminin yabanc\u0131 fonlara duydu\u011fu gereksinimi analiz ederken g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131 temel konular bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u0130lk olarak, \u015eam\u2019\u0131n \u00f6ncelikli kaynak ihtiyac\u0131 askeri operasyonlar\u0131n\u0131 finanse etmek i\u00e7indir. 2013 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u0130ran ve \u0130ran Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 Ordusu on binlerce yerli ve yabanc\u0131 militan istihdam etmek yoluyla bu ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r. Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 Ordusu sava\u015f sonras\u0131 d\u00f6nemde Suriye\u2019deki n\u00fcfuzunu peki\u015ftirmeyi ve vekili olan gruplar\u0131 devlet ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde kurumsalla\u015ft\u0131rmay\u0131 istemektedir.[4]<\/a> Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 Ordusu vekili gruplar \u00fclkedeki Esad destek\u00e7ilerinden say\u0131ca \u00fcst\u00fcnken, \u00fclkeye daha fazla para girmesi sadece yolsuzlu\u011fu artt\u0131racak ve bu durum, Suriye\u2019de \u0130ran\u2019\u0131n etkisini zay\u0131flatman\u0131n bir teminat\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, yolsuzlu\u011fun alt\u0131nda yatan \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 daha k\u00f6t\u00fc bir duruma getirecektir.<\/p>\nG\u00f6zden ka\u00e7an ikinci konu bir sava\u015f piyasas\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Suriye\u2019deki \u00e7at\u0131\u015fma yolsuzluk ve patronaj ili\u015fkisinin lehine bir ortam\u0131 beslemi\u015f ve ayr\u0131ca Esad\u2019a yak\u0131n i\u015f adamlar\u0131 \u00fczerinde eskiden beri var olan k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Rejim 2011\u2019den bu yana ayakta kalmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fcmekte olan bu kesime hi\u00e7bir zaman bu derece ba\u011fl\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Onlar ana ak\u0131m medyay\u0131, ula\u015f\u0131m\u0131, petrol ithalat\u0131n\u0131, kent g\u00fcvenli\u011fini, milisleri, ticareti, ihracat\u0131 ve t\u00fcm devlet ayg\u0131tlar\u0131n\u0131 kontrol etmektedirler.[5]<\/a> Rejime yak\u0131n z\u00fcmreler sadece kendi otoritelerine meydan okuyabilecek herhangi bir de\u011fi\u015fikli\u011fe kar\u015f\u0131 diren\u00e7 g\u00f6stermekle kalmayacak, ayn\u0131 zamanda yeniden yap\u0131land\u0131rmadan azami kazan\u00e7 sa\u011flamay\u0131 da teminat alt\u0131na alacakt\u0131r. Nitekim h\u00fck\u00fcmet bir sonraki a\u015famaya istinaden bu i\u015f adamlar\u0131na \u00e7ok say\u0131da projenin s\u00f6z\u00fcn\u00fc daha \u015fimdiden vermi\u015ftir.[6]<\/a><\/p>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc konu, Orta Do\u011fu\u2019da devrim kar\u015f\u0131t\u0131 b\u00f6lgesel eksenin sald\u0131rgan bir bi\u00e7imde b\u00fcy\u00fcmesidir. Abu Dabi, Riyad ve Kahire, Arap Bahar\u0131 nedeniyle ger\u00e7ekten kendilerini tehdit alt\u0131nda hissetmektedirler ve Arap devrimci hissiyat\u0131na kar\u015f\u0131 koymak i\u00e7in benimsedikleri doktrin otoriter rejimlerin yerinde kalmas\u0131na yard\u0131m etmekten ve istikrarl\u0131 merkezile\u015fmi\u015f devletleri korumaktan ibarettir. Ancak Suriye\u2019de, \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgede artmakta olan etkisine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak \u00fczere ba\u015flang\u0131\u00e7ta muhalefeti desteklemeyi se\u00e7mi\u015flerdir. \u0130slamc\u0131lar olmadan yeni bir otorite kurma becerisinden yoksun olunca ve Rusya\u2019n\u0131n m\u00fcdahalesinden sonra ise, rejimin sadakatini sat\u0131n almak \u00fczere yeni bir strateji g\u00fctme e\u011filimindedirler. \u015eam\u2019a Suriye\u2019nin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tatmin edici fonlar sunmak ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Tahran\u2019la ili\u015fkisini kesmesi \u00f6nermek bu anlamda m\u00fckemmel bir f\u0131rsat sunmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n Esad, \u00fclkedeki \u0130ran etkisine etkili bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmadan \u015fartlar\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc vermeye yetecek kadar pragmatisttir.<\/p>\n
Bu ger\u00e7ekli\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne bulunduran ABD, Suriye Demokratik G\u00fc\u00e7leri (SDG) ba\u015fta olmak \u00fczere m\u00fcttefiklerinin kontrol\u00fc alt\u0131nda olan b\u00f6lgelerin yeniden in\u015fas\u0131na yard\u0131m etmeyi taahh\u00fct etmi\u015ftir.[7]<\/a> Bu taahh\u00fct Washington\u2019a \u015eam se\u00e7ene\u011fine ba\u011fl\u0131 kalman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir alternatif sunmaktad\u0131r. \u00d6te yandan AB, yard\u0131m\u0131n\u0131n sadece SDG b\u00f6lgesiyle k\u0131s\u0131tlanmas\u0131n\u0131 g\u00f6ze alamaz. Br\u00fcksel ve Avrupa ba\u015fkentlerinin geri kalan\u0131 i\u00e7in Suriye\u2019de Esad\u2019\u0131n kontrol\u00fcndeki mesk\u00fbn b\u00f6lgelerde de istikrar sa\u011flamas\u0131 gereklidir. Sonunda AB\u2019nin mevcut pozisyonundan vazge\u00e7mesi ve daha esnek s\u0131n\u0131rlamalar benimsemesi gibi \u00f6nemli bir risk vard\u0131r. \u0130ran\u2019\u0131n, Rusya\u2019n\u0131n, \u00c7in\u2019in[8]<\/a> ve hatta Hindistan\u2019\u0131n[9]<\/a> Suriye\u2019nin yeniden in\u015fas\u0131na ilgi g\u00f6stermesiyle Avrupal\u0131lar imaj de\u011fi\u015ftiren otoriter Suriye\u2019de pay almak i\u00e7in bask\u0131 hissedecektir.<\/p>\nSonu\u00e7<\/strong><\/span><\/p>\nMuhalefetin Esad\u2019\u0131 ala\u015fa\u011f\u0131 etmesi durumunda Suriye\u2019nin istikrarl\u0131 kalmayaca\u011f\u0131na inanmak i\u00e7in pek \u00e7ok neden vard\u0131r, ancak Suriye halk\u0131n\u0131n temsilinin geni\u015f bir kesim taraf\u0131ndan desteklenmesi ve onaylanmas\u0131 bir se\u00e7enek olabilirdi. Ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi h\u00e2l\u00e2 uluslararas\u0131 toplumun deste\u011fini ve hatta m\u00fcdahalesini gerektirecektir, ancak b\u00f6ylesi bir durumda daha anlaml\u0131 bir halk kat\u0131l\u0131m\u0131 ve destekten faydalan\u0131labilir. Suriye halk\u0131n\u0131n hak etti\u011fi de\u011fi\u015fim birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015febilecekken, Esad\u2019a bir zafer sunmak en iyi ihtimalle bunu ku\u015faklar s\u00fcrecek bir ge\u00e7i\u015fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 toplum \u015eam\u2019\u0131n 2011\u2019deki ayaklanma \u00f6ncesinde var olan merkezile\u015fme seviyesini yakalayamayaca\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedir. Yerel topluluklar, devlet kurumlar\u0131n\u0131n geri \u00e7ekilmesine ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131na uyum sa\u011flam\u0131\u015f ve tabana dayal\u0131, kom\u00fcnal y\u00f6netim bi\u00e7imlerini olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Bu nedenle Esad\u2019a s\u0131cak bakmayan devletlerin merkezi bir h\u00fck\u00fcmetle muhatap olmak yerine i\u015flerini do\u011frudan yerel kurulu\u015flarla y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in alternatifler aramas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir. Asl\u0131nda, Suriye\u2019de adem-i merkeziyet\u00e7ili\u011fi destekleme konusunda bir uluslararas\u0131 uzla\u015f\u0131 vard\u0131r. Merkezi olmayan bir yap\u0131 \u00fclkedeki birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00e7\u0131karlar konusunda uzla\u015f\u0131 sa\u011flama ve Levant (Do\u011fu Akdeniz) b\u00f6lgesindeki \u00e7e\u015fitli yabanc\u0131 etki alanlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 normalle\u015ftirmeye d\u00f6n\u00fck bir yap\u0131 sunma potansiyeline sahiptir.<\/p>\n
\u0130dari ve hatta siyasal adem-i merkeziyet\u00e7ilik, b\u00f6lgenin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan bu yana maruz kald\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ulus-devlet modelini onarma potansiyeline sahiptir. Bununla birlikte, bu ancak istikrarl\u0131 ve geli\u015fmi\u015f bir sosyal \u00e7evrede h\u00fck\u00fcm s\u00fcrebilir ve ba\u015far\u0131l\u0131 olabilir. Adem-i merkeziyet\u00e7ili\u011fin sahip oldu\u011fu t\u00fcm potansiyelin ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in yerel akt\u00f6rlerle genel bir i\u015f birli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi gereklidir. Sonu\u00e7lanmam\u0131\u015f bir sava\u015f sonras\u0131 ortamda merkezi olmayan bir yap\u0131 kurmak, sadece daha fazla toplumsal par\u00e7alanmaya ve yozla\u015fm\u0131\u015f yerel patronlar\u0131n g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131na neden olacakt\u0131r.<\/p>\n
Referanslar<\/strong><\/span><\/p>\n[1]<\/a> – \u0647\u0630\u0640\u0640\u0647\u0648 \u0629\u0632\u0631\u0640\u0640\u0628 \u062a\u0637\u0642\u0640\u0640\u0633\u0623 \u0627\u0630\u0640\u0640\u0643\u0647 ..\u0629\u0631\u0640\u0640\u0645 \u0644\u0648\u0644\u0623 \u0631\u0640\u0640\u0634\u0646\u062a \u0627\u0640\u0640\u064a\u0627\u0641\u062e” “\u0627\u0648\u0631\u0645\u062b\u062a\u0640\u0640\u0633\u064a”\u0640\u0640\u0644 \u0629\u0640\u0640\u0637\u0648\u063a\u0644\u0627 \u0631\u0627\u0640\u0640\u0635\u062d\u0628 \u0627\u0648\u0645\u0647\u0640\u0640\u0633\u0623\u0648 \u0627\u0640\u0640\u0647\u0648\u0639\u0627\u0628 \u0646\u0640\u0640\u0645 \u0621\u0627\u0645\u0640\u0640\u0633\u0623 \u062c\u0631\u0627\u0640\u0640\u062e\u0644\u0627 \u064a\u0640\u0640\u0641,” 11 Aral\u0131k 2017, https:\/\/www.zamanalwsl.net\/news\/article\/83294<\/a>.<\/p>\n[2]<\/a> A. J. Al-Tamimi, “Administrative Decisions on Local Defence Forces Personnel: Translation & Analysis,” http:\/\/www.aymennjawad.org<\/a>, 2017.<\/p>\n[3]<\/a> – \u0646\u0640\u0640\u064a\u0628 \u064a\u0640\u0640\u0633\u0648\u0631\u0644\u0627 \u0629\u0640\u0640\u062d\u0644\u0627\u0635\u0645\u0644\u0627 \u0632\u0640\u0640\u0643\u0631\u0645\u0644 \u0629\u0640\u0640\u064a\u0645\u0644\u0627\u0639\u0644\u0625\u0627 \u0629\u0631\u0640\u0640\u0634\u0646\u0644\u0627” \u0644\u0648\u0640\u0640\u062d \u0629\u064a\u0631\u0648\u0640\u0640\u0633\u0644\u0627 \u0629\u0640\u0640\u064a\u0628\u0631\u0639\u0644\u0627 \u0629\u0640\u0640\u064a\u0631\u0648\u0647\u0645\u062c\u0644\u0627 \u064a\u0640\u0640\u0641 \u0629\u0640\u0640\u0628\u0631\u0627\u062d\u062a\u0645\u0644\u0627 \u0641\u0627\u0631\u0640\u0640\u0637\u0644\u0623\u0627 \u0629\u0640\u0640\u062d\u0644\u0627\u0635\u0645\u0644\u0627 \u0632\u0640\u0640\u0643\u0631\u0645 “,\u0629\u0640\u0640\u064a\u0644\u0627\u062a\u0642\u0644\u0627 \u0644\u0627\u0640\u0640\u0645\u0639\u0644\u0623\u0627 \u0641\u0640\u0640\u0642\u0648 \u0645\u0627\u0640\u0640\u0638\u0646 \u0629\u0627\u0640\u0640\u0639\u0627\u0631\u0645 ,\u0645\u0640\u0640\u064a\u0645\u064a\u0645\u062d 7 Aral\u0131k 2017, http:\/\/ar.mil.ru\/ar\/news_page\/country\/more.htm?id=12153976@egNews<\/a>.<\/p>\n[4]<\/a> A. Vatanka, “Iran and Russia, Growing Apart: Rising Dissent Over the IRGC’s Militias,” Foreign Affairs, 29 Kas\u0131m 2017.<\/p>\n[5]<\/a> “Syria\u2019s new war millionaires: For the new elite, peace would be bad for business,” The Economist, 1 Haziran 2017, https:\/\/www.economist.com\/news\/middle-eastand-africa\/21722833-new-elite-peace-would-bebad-business-syrias-new-war-millionaires<\/a>.<\/p>\n[6]<\/a> N. Samaha, “Elites, War Profiteers Take Aim at Syria\u2019s Economic Future,” News Deeply, 18 Eyl\u00fcl 2017, https:\/\/www.newsdeeply.com\/syria\/articles\/2017\/09\/18\/longread-elites-war-profiteers-take-aim-at-syriaseconomic-future<\/a>.<\/p>\n[7]<\/a> J. P. G. a. J. M. Dobbins, “A Peace Plan for Syria IV: A Bottom-Up Approach, Linking Reconstruction Assistance to Local Government Formation,” RAND Corporation, Kas\u0131m 2017, https:\/\/www.rand.org\/pubs\/perspectives\/PE276.html<\/a>.<\/p>\n[8]<\/a> C. Gao, “Why China Wants Syria in its New Belt and Road,” The Diplomat, 30 Kas\u0131m 2017, https:\/\/thediplomat.com\/2017\/11\/why-china-wants-syria-in-its-newbelt-and-road<\/a>.<\/p>\n[9]<\/a> “India welcome to play a role in reconstruction of Syria, says Bashar al-Assad,” Indian Express, 4 Haziran 2017, http:\/\/indianexpress.com\/article\/world\/india-welcometo-play-a-role-in-reconstruction-of-syria-saysbashar-al-assad-4689007<\/a>.<\/p>\n <\/p>\n<\/div>
<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Astana s\u00fcreci Suriye muhalefetini, Suriye\u2019de siyasi ge\u00e7i\u015fe ili\u015fkin rejim ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde pazarl\u0131k hususunda etkili bir kozdan mahrum b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n Cenevre g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, Suriye\u2019deki \u00e7at\u0131\u015fmaya g\u00fcvenilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme konusunda<\/p>\n","protected":false},"author":61,"featured_media":10384,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[361],"tags":[9816],"asf_pub_issue":[10319],"asf_pub_region":[10321],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10382"}],"collection":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/61"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10382"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10382\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25116,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10382\/revisions\/25116"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10384"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10382"},{"taxonomy":"asf_pub_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_issue?post=10382"},{"taxonomy":"asf_pub_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_region?post=10382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\u00d6zet<\/span><\/strong>: Astana s\u00fcreci Suriye muhalefetini, Suriye\u2019de siyasi ge\u00e7i\u015fe ili\u015fkin rejim ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde pazarl\u0131k hususunda etkili bir kozdan mahrum b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n Cenevre g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, Suriye\u2019deki \u00e7at\u0131\u015fmaya g\u00fcvenilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme konusunda t\u00fcm potansiyelini kaybetmi\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir. Esad\u2019s\u0131z bir ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci her ge\u00e7en g\u00fcn zay\u0131flarken Bat\u0131, sava\u015f sonras\u0131 adem-i merkeziyet\u00e7i bir Suriye\u2019yi desteklemeye y\u00f6nelmektedir. Yerel \u00f6l\u00e7ekte olu\u015fturulan sivil konseyler, ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131 \u00fclkeler i\u00e7in \u015eam\u2019a bir alternatif sunmaktad\u0131r. Bu politika analizi, ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde uluslararas\u0131 toplum ve Suriye muhalefetinin hedeflerine ula\u015fmaya y\u00f6nelik beklentilerini \u00f6l\u00e7mektedir.<\/span><\/p>\n Giri\u015f<\/strong><\/span><\/p>\n Suriye\u2019deki Rus m\u00fcdahalesi; rejim g\u00fc\u00e7leri ve m\u00fcttefiklerine, muhaliflerin \u0130dlib ve Dera\u2019da bir dizi stratejik kazan\u0131m\u0131 sonras\u0131 taraflar\u0131n birbirine \u00fcst\u00fcn gelemedi\u011fi bir ortamda, bu \u00e7\u0131kmaz\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Rusya\u2019n\u0131n hava \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131 ilk olarak Halep\u2019in d\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f, ard\u0131ndan rejim g\u00fc\u00e7lerinin silahl\u0131 muhalif gruplar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck yerle\u015fim yerlerinde ku\u015fatmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu arada, ABD ve b\u00f6lgedeki muhalif destek\u00e7ileri Rusya\u2019n\u0131n Suriye\u2019deki kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131na uygun bir kar\u015f\u0131l\u0131k vermemi\u015f, aksine Moskova\u2019n\u0131n Suriye\u2019nin gelece\u011fine y\u00f6nelik vizyonuna boyun e\u011fmi\u015f ve \u00f6nceliklerini bu do\u011frultuda yeniden d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n Irak \u015eam \u0130slam Devleti\u2019ne (I\u015e\u0130D) kar\u015f\u0131 verdi\u011fi operasyonlarla t\u00fckenme noktas\u0131na gelen Washington, \u00d6zg\u00fcr Suriye Ordusu\u2019na (\u00d6SO) verdi\u011fi deste\u011fi kademeli olarak azaltm\u0131\u015f ve nihayetinde 2017 Temmuz\u2019unda bu deste\u011fi durdurma karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgesel d\u00fczeyde, Riyad t\u00fcm mali \u00e7abalar\u0131n\u0131 Yemen\u2019de \u0130ran\u2019\u0131n bir vekili olan Husileri ma\u011flup etmeye yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve Suriyeli yerel destek\u00e7ilerinin kayda de\u011fer bir k\u0131sm\u0131n\u0131 y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Benzer \u015fekilde, Ankara\u2019n\u0131n \u00f6ncelikleri de K\u00fcrdistan \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin (PKK) Suriye kolu olan Demokratik Birlik Partisi\u2019ne (PYD) kar\u015f\u0131 m\u00fcdahaleye do\u011fru de\u011fi\u015ferek muhaliflere verilen destek kademeleri olarak azalm\u0131\u015ft\u0131r. Rejime kar\u015f\u0131 askeri \u00e7abalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu destekten mahrum kalan ve k\u00fc\u00e7\u00fclen silahl\u0131 muhalif gruplar, bulunduklar\u0131 b\u00f6lgelerin kontrollerini korumak i\u00e7in yerel m\u00fctarekeleri ve ate\u015fkesleri kabul etmek durumunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Rusya\u2019n\u0131n ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 ve T\u00fcrkiye ve \u0130ran taraf\u0131ndan desteklenen Astana S\u00fcreci, k\u0131r\u0131lgan rejimin zaferini ulusal \u00e7apta kal\u0131c\u0131 bir ate\u015fkes \u00e7er\u00e7evesiyle peki\u015ftirmi\u015ftir. Ger\u00e7ek bir bar\u0131\u015f hen\u00fcz s\u00f6z konusu de\u011fildir ve Do\u011fu Guta ile Kuzey Humus\u2019ta ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f olan muhalefet (etkili cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir hatas\u0131) daha fazla gerginli\u011fe maruz kalmaktad\u0131r. Her \u015feye ra\u011fmen, Moskova ate\u015fkes m\u00fczakerelerini genel siyasi \u00e7izgisinden etkili bir \u015fekilde ay\u0131rarak temel hedefine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Astana sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 takip eden muhalefet, Cenevre\u2019deki m\u00fctereddit ve m\u00fcphem siyasal s\u00fcrece her zamankinden daha fazla angaje olmu\u015ftur. Bu politika analizi, Suriye\u2019de siyasi ge\u00e7i\u015fe y\u00f6nelik beklentileri saptamaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<\/div> \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131zl\u0131k B\u00f6lgeleri<\/strong><\/span><\/p>\n Suriye muhalefeti genel olarak iki \u00f6nemli dinamikle g\u00fc\u00e7 kazanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lki, \u00e7o\u011funlu\u011fu kentli, sivil aktivistleri ile pop\u00fcler olan ve \u00f6ncelikle bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l duru\u015fu kucaklayan ve Arap Bahar\u0131\u2019ndan esinlenen devrimci dinamiktir. \u0130kinci dinamik ise, rejimin siviller \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131 nedeniyle olu\u015fan bir intikam duygusundan beslenen, \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131rsala dayal\u0131 ve kom\u00fcnaldir ve bir silahl\u0131 ayaklanma bi\u00e7imini alm\u0131\u015ft\u0131r. 2013 y\u0131l\u0131 sonu itibariyle muhalefet gruplar\u0131na ikinci dinamik tamamen bask\u0131n gelmi\u015ftir ve buna ba\u011fl\u0131 olarak da yerel erk\u00e2nlar kendi topluluklar\u0131n\u0131 y\u00f6netmek ve kontrol etmek hususunda artan bir bi\u00e7imde \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Yerel silahl\u0131 muhalefet gruplar\u0131 yerel konseylerle pek \u00e7ok durumda, \u00e7e\u015fitli yollarla ve \u00e7e\u015fitli derecelerde, her ikisinde de g\u00f6revli olarak hareket eden ayn\u0131 ailenin \u00fcyeleri gibi, bir \u201ckarde\u015flik\u201d ili\u015fkisinden faydalanarak ileti\u015fim halinde olmu\u015ftur. Di\u011fer durumlarda birlikte var olmu\u015f ve zaman zaman ortaya \u00e7\u0131kan s\u00fcrt\u00fc\u015fmelerle ise birbirlerine sadece tolerans g\u00f6stermi\u015flerdir. Bununla beraber, devletin \u00e7ekilmesiyle olu\u015fan bo\u015fluk aktivistlerin, mali sorumluluk mekanizmalar\u0131 ve yerel n\u00fcfusun kat\u0131l\u0131m\u0131yla ve silahl\u0131 militanlar\u0131n m\u00fcdahalesi olmaks\u0131z\u0131n, yerel bir idare kurmalar\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Ancak \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131zl\u0131k b\u00f6lgelerinin muhalif alanlar i\u00e7inde bir iktidar m\u00fccadelesi yaratma potansiyeli de vard\u0131r. Bu silahl\u0131 muhalif gruplar- bu d\u00fczenlemelerin nezareti alt\u0131nda – Moskova, \u015eam ve Tahran\u2019dan, yerel konseylerin se\u00e7imler ve kamuoyunun uzla\u015f\u0131s\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla elde etti\u011fi organik me\u015fruluk bi\u00e7imini eninde sonunda tehdit edece\u011fi, z\u0131mni bir stat\u00fc elde etmi\u015flerdir. \u00d6SO ve di\u011fer militan gruplar\u0131n daha \u00f6nce rejim g\u00fc\u00e7leri ile \u00e7at\u0131\u015farak ald\u0131\u011f\u0131 halk deste\u011fini art\u0131k almas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir ve bu nedenle teorideki topraklar\u0131 \u00fczerinde tekel dayatarak me\u015fruluk kazanma aray\u0131\u015f\u0131nda olacaklard\u0131r. Bu senaryo, Heyet Tahrir el \u015eam\u2019\u0131n (HT\u015e) \u0130dlib\u2019de yerel bir h\u00fck\u00fcmet kurmaya ve t\u00fcm organik \u00f6rg\u00fctler ve konseyleri boyun e\u011fmeye zorlamaya y\u00f6nelik son \u00e7abalar\u0131nda tam olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n Bu ko\u015fullarda yeni ortakl\u0131k ve i\u015f birli\u011fi dinamikleri ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. \u015eam ve Tahran\u2019\u0131n organik \u00f6rg\u00fctleri cesaretlendirmekte ger\u00e7ek bir \u00e7\u0131kar\u0131 yoktur, tam aksine her ikisinin de devlet d\u0131\u015f\u0131 itaatk\u00e2r akt\u00f6rlerle uzun s\u00fcreli \u00e7al\u0131\u015fma ve onlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirme deneyimleri vard\u0131r. Kendisini koruma g\u00fcd\u00fcs\u00fc silahl\u0131 muhalefetin kalan\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irdi\u011fi ve rejim t\u00fcm Suriye\u2019de nizam\u0131 yeniden tesis etmek i\u00e7in gereken insan kayna\u011f\u0131ndan yoksun oldu\u011fu i\u00e7in, bu ikisi aras\u0131nda i\u015f birli\u011fi olaca\u011f\u0131n\u0131 tasavvur etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Asl\u0131nda \u015eam ge\u00e7mi\u015fte de PYD ortakl\u0131\u011f\u0131yla K\u00fcrtlerin yerle\u015fti\u011fi alanlarda ve 2014 ve 2017 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Berze\u2019de oldu\u011fu gibi, silahl\u0131 militanlarla i\u015f birli\u011fine gitmi\u015ftir[1]<\/a> ve ayn\u0131 s\u00fcrece Kuzey Humus\u2019da ve Halep\u2019in k\u0131rsal\u0131nda tan\u0131k olmam\u0131z kuvvetle muhtemeldir. Bu dinami\u011fin ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in tek gerekli ko\u015ful silahl\u0131 muhalif gruplar\u0131n rejimin egemenli\u011fini kabul etmesi ve Astana\u2019da ba\u015flat\u0131l\u0131p So\u00e7i\u2019de olgunla\u015fan d\u00fczenlemeyi tan\u0131malar\u0131d\u0131r.<\/p>\n Dikkat edilmesi gereken bir di\u011fer nokta da, \u0130ran\u2019\u0131n \u015eam\u2019a Ha\u015fdi \u015eabi i\u00e7in Irak\u2019ta \u00e7\u0131kar\u0131lan kanuna benzer bir d\u00fczenlemeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmesi konusunda bask\u0131 uygulayarak Suriye\u2019de olu\u015fturduklar\u0131 kendilerine sad\u0131k milisleri koruma ve kurumsalla\u015ft\u0131rma s\u00fcrecine paralel bir \u00e7al\u0131\u015fmaya rehberlik ediyor olmas\u0131d\u0131r.[2]<\/a> Bu gruplar tamam\u0131yla militer de\u011fildir; sivil memurlar\u0131 ve insani yard\u0131m \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 da kapsamaktad\u0131rlar. S\u0131kl\u0131kla rejim g\u00fc\u00e7leri ve kurumlarla birlikte \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar, ancak devlet kurumlar\u0131n\u0131n yoksun oldu\u011fu pek \u00e7ok b\u00f6lgede devletin sorumlulu\u011funu da \u00fcstlenmektedirler. \u00d6rne\u011fin, Yerel Savunma Kuvvetleri a\u011f\u0131, se\u00e7im b\u00f6lgelerindeki insanlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flaman\u0131n yan\u0131nda, Halep\u2019te pek \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck yeniden in\u015fa projesini hayata ge\u00e7irmi\u015ftir. B\u00f6yle bir b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ancak sakinle\u015fmi\u015f bir \u00fclkede, \u015eam\u2019\u0131n otoritesini geri kazanmak i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 bir askeri g\u00fcce ihtiyac\u0131 yoktur. Esad, sadece g\u00f6rece daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir cayd\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 (Ruslar taraf\u0131ndan sa\u011flanan) elde ederek ve yeni bir i\u015f birli\u011fi ve tabiiyet \u00e7er\u00e7evesi (So\u00e7i\u2019de aranacak olan) dayatmak yoluyla kontrol\u00fc kazanabilir.<\/p>\n Cenevre\u2019ye Kar\u015f\u0131 So\u00e7i<\/strong><\/span><\/p>\n Astana\u2019daki \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131zl\u0131k s\u00fcrecinin, Rusya\u2019n\u0131n Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in (BM) 2254 say\u0131l\u0131 Karar\u0131\u2019n\u0131n ulusal \u00e7apta ate\u015fkes yorumunu y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymas\u0131 halinde, Kremlin So\u00e7i\u2019de ayn\u0131 karar\u0131n siyasi ge\u00e7i\u015f versiyonunu uygulama aray\u0131\u015f\u0131nda olacakt\u0131r. Asl\u0131nda Moskova Suriye\u2019de herhangi bir rejim de\u011fi\u015fikli\u011fine kesinlikle kar\u015f\u0131d\u0131r. Bunun yerine h\u00e2lihaz\u0131rdaki stat\u00fcko i\u00e7in bir normalle\u015fme s\u00fcreci ba\u015flatma aray\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n Rusya Savunma Bakan\u0131 bunu uygulamaya koymak i\u00e7in 2016 y\u0131l\u0131 \u015eubat ay\u0131nda Hmeymim\u2019de bir uzla\u015f\u0131 merkezi kurmu\u015ftur. Ad\u0131n\u0131n da zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, bu merkez 234 silahl\u0131 muhalif grupla 2301 yerel m\u00fctarekenin m\u00fczakeresinden sorumludur.[3]<\/a> Bu anla\u015fmalar\u0131n ko\u015fullar\u0131 genellikle insani yard\u0131m kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Suriye h\u00fck\u00fcmetinin yetkisinin tan\u0131nmas\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r ve pek \u00e7ok durumda yerel militanlardan bir ate\u015fkesi g\u00f6zlemlemeleri istenmektedir. Tutuklular\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131, sivillerin seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, m\u00fcltecilerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ve yeniden in\u015fa gibi konular vaka baz\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r ve bu konular \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha kapsaml\u0131 bir ulusal diyalogla ili\u015fkilidir.<\/p>\n Moskova siyasal d\u00fczeyde ge\u00e7i\u015fi, Suriye i\u00e7in yeni bir anayasa tasarlamaya ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde genel se\u00e7imlerin d\u00fczenlemesine indirgemektedir. Ruslar 2017 y\u0131l\u0131n\u0131n Ocak ay\u0131nda bir Suriye anayasas\u0131 teklifi haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Ruslar\u0131n bu tasla\u011f\u0131 devletin laikli\u011fini, izleyen d\u00f6nemde tekrar g\u00f6rev alma hakk\u0131 olmaks\u0131z\u0131n yedi y\u0131ll\u0131k bir ba\u015fkanl\u0131k s\u00fcresinin getirilmesini, h\u00fck\u00fcmetin adem-i merkezile\u015ftirilmesini ve yerel konseylerin g\u00fc\u00e7lendirilmesini garantileyen bir \u201cB\u00f6lge Meclisi\u201dnin kurulmas\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Moskova arabuluculuk \u00e7abalar\u0131nda Suriye i\u00e7indeki ve b\u00f6lgedeki payda\u015flar\u0131n\u0131n deste\u011fini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde almay\u0131 istemektedir. \u0130deal olarak, Rusya bu s\u00fcrecin nas\u0131l hayata ge\u00e7irilmesi gerekti\u011fi konusundaki vizyonunu payla\u015fmak i\u00e7in de buna ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m Rusya\u2019n\u0131n b\u00f6lgedeki g\u00fcvenilirli\u011fini ve yap\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00f6nerme becerisini art\u0131rma aray\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6stermektedir ve ilgili t\u00fcm akt\u00f6rlerle birlikte \u00e7al\u0131\u015fma esnekli\u011fine dayanmaktad\u0131r. B\u00f6ylece do\u011fal olarak, Kremlin bu s\u00fcreci Cenevre\u2019de de\u011fil So\u00e7i\u2019de, asgari d\u00fczeyde uluslararas\u0131 m\u00fcdahaleyle y\u00fcr\u00fctmeyi tercih etmektedir.<\/p>\n Stephan De Mistura bu ger\u00e7e\u011fin fark\u0131nda olarak Cenevre\u2019de Rusya\u2019n\u0131n bu yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 tam olarak desteklemi\u015ftir. De Mistura muhalefet heyetine siyasi ge\u00e7i\u015f konusundaki tart\u0131\u015fmalar\u0131 ertelemesi ve bunun yerine yeni anayasa ve genel se\u00e7imlere odaklanmalar\u0131 konusunda bask\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte, Cenevre\u2019yi siyasi izlek i\u00e7in esas olarak tutmaya y\u00f6nelik yineledi\u011fi \u00e7abalar\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131z olacakt\u0131r. Riyad\u2019da yeni olu\u015fturulan muhalefet delegasyonu, s\u00fcrece ili\u015fkin neredeyse her konuda \u00e7at\u0131\u015fan g\u00f6r\u00fc\u015flerle heterojen bir yap\u0131dad\u0131r. S\u00f6zgelimi Moskova\u2019n\u0131n destekledi\u011fi muhalefet platformu, delegasyonu kurmada ortakl\u0131k kurdu\u011fu ki\u015filerin k\u0131lavuzlu\u011funda Suriye\u2019ye y\u00f6nelik bir komplo olaca\u011f\u0131na inanmaktad\u0131r. Buna ek olarak De Mistura, rejime haydut\u00e7a davranmay\u0131 b\u0131rakmas\u0131 konusunda bask\u0131 yapmak i\u00e7in bir araca sahip de\u011fildir.<\/p>\n Cenevre s\u00fcreci oda\u011f\u0131n\u0131 kaybedip, sonu gelmez bir verimsiz d\u00f6ng\u00fcye girdik\u00e7e So\u00e7i ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcnmektedir. Rusya So\u00e7i\u2019de adil temsil yetkisi tan\u0131mak i\u00e7in binin \u00fczerinde davetliyle, geni\u015f, \u00e7ok etnikli ve \u00e7ok partili bir Suriye Meclisi olu\u015fturmak niyetindedir ve \u00e7ok \u00e7aba harcamadan g\u00fcndemini kabul ettirip vizyonunu benimsemeye ikna edecektir. En iyi ihtimalle Rusya Cenevre, Astana ve So\u00e7i\u2019nin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 onaylama g\u00f6revi g\u00f6recektir. Bu arada, uluslararas\u0131 toplum \u00f6nceliklerini, \u00fclkede s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir de\u011fi\u015fimi te\u015fvik etme umudu ta\u015f\u0131mayan zaman\u0131ndan \u00f6nce yap\u0131lan hamlelerle, I\u015e\u0130D sonras\u0131na ve yeniden in\u015fa a\u015famalar\u0131na do\u011fru de\u011fi\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Yeniden \u0130n\u015fa<\/strong><\/span><\/p>\n Uluslararas\u0131 toplumun 2014 y\u0131l\u0131ndan bu yana Suriye\u2019deki \u00f6nceli\u011fi I\u015e\u0130D\u2019i yenilgiye u\u011fratmak olmu\u015ftur. Dolay\u0131s\u0131yla bu ter\u00f6rist grubun daha \u00f6nce sahip oldu\u011fu b\u00f6lgeler \u00fczerindeki do\u011frudan kontrol\u00fcne son vermenin Suriye\u2019de ba\u015far\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 gibi yanl\u0131\u015f bir etki yaratacak olmas\u0131 da do\u011fald\u0131r. Yeni \u00f6ncelik ise her ne pahas\u0131na olursa olsun rejimin \u00fclkedeki otoritesini yeniden kurmas\u0131n\u0131 gerektirse de asl\u0131nda bu Suriye\u2019de istikrar\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Y\u00fczbinlerce insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra \u00fclkenin ekonomisinin ve altyap\u0131s\u0131n\u0131n harap edilmesinden sorumlu, intikam pe\u015finde olan bir diktat\u00f6r\u00fc yeniden aya\u011fa kald\u0131rman\u0131n anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak zor de\u011fildir. Bununla birlikte, zor ve karma\u015f\u0131k sorunlara y\u00f6nelik tipik uluslararas\u0131 tepki ise bu sorunlar\u0131n \u00fcstesinden parayla gelmeye \u00e7al\u0131\u015fmak olmu\u015ftur ve uluslararas\u0131 toplumun Suriye ba\u011flam\u0131nda yapmaya haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 da budur.<\/p>\n Uluslararas\u0131 Para Fonu (IMF) Suriye\u2019nin yeniden in\u015fas\u0131n\u0131n maliyetinin 200 milyar dolar oldu\u011funu tahmin etmektedir ve bu \u00f6l\u00e7\u00fcde bir yeniden yap\u0131land\u0131rmay\u0131 tek ba\u015f\u0131na finanse edebilecek ba\u011f\u0131ms\u0131z bir g\u00fc\u00e7 yoktur. ABD, AB ve Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler rejimi sava\u015f alan\u0131nda vermeyi reddettikleri tavizi sava\u015f sonras\u0131 vermeye zorlayan bir \u201chavu\u00e7 ve sopa\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsemeye yatk\u0131nd\u0131r. \u015eam\u2019\u0131n \u00e7ok ihtiya\u00e7 duydu\u011fu fonu alabilmesi i\u00e7in siyasal sisteminde kapsaml\u0131 bir de\u011fi\u015fim \u201ctaahh\u00fcd\u00fc\u201d g\u00f6stermesi gerekmektedir. \u00d6te yandan Ruslar ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131 \u00fclkeleri Suriye\u2019nin yeniden in\u015fas\u0131na ko\u015fulsuz olarak yard\u0131m etmeleri konusunda a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde uyarmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Moskova\u2019ya g\u00f6re, yeniden in\u015fa Esad\u2019\u0131n \u00fclke i\u00e7inde toparlanabilmesine yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n Bat\u0131\u2019n\u0131n Suriye\u2019de bir de\u011fi\u015fimi te\u015fvik etmek \u00fczere yeniden in\u015fa fonlar\u0131n\u0131 kullanmak i\u00e7in iki ko\u015fulunun sa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir:<\/p>\n 1- Bu faaliyeti finanse etmek i\u00e7in gereken kapitale sahip olmas\u0131<\/p>\n 2- Suriye devletine y\u00fcksek d\u00fczeyde bir \u015feffafl\u0131k ve hesap verilebilirli\u011fin dayat\u0131lmas\u0131.<\/p>\n Yozla\u015fm\u0131\u015f bir rejimde iyi bir y\u00f6netimin hayata ge\u00e7irilmesine dair \u00e7ok az umut oldu\u011funu s\u00f6ylemeye gerek yok. Ancak uzmanlar\u0131n, Suriye rejiminin yabanc\u0131 fonlara duydu\u011fu gereksinimi analiz ederken g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131 temel konular bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n \u0130lk olarak, \u015eam\u2019\u0131n \u00f6ncelikli kaynak ihtiyac\u0131 askeri operasyonlar\u0131n\u0131 finanse etmek i\u00e7indir. 2013 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u0130ran ve \u0130ran Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 Ordusu on binlerce yerli ve yabanc\u0131 militan istihdam etmek yoluyla bu ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r. Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 Ordusu sava\u015f sonras\u0131 d\u00f6nemde Suriye\u2019deki n\u00fcfuzunu peki\u015ftirmeyi ve vekili olan gruplar\u0131 devlet ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde kurumsalla\u015ft\u0131rmay\u0131 istemektedir.[4]<\/a> Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 Ordusu vekili gruplar \u00fclkedeki Esad destek\u00e7ilerinden say\u0131ca \u00fcst\u00fcnken, \u00fclkeye daha fazla para girmesi sadece yolsuzlu\u011fu artt\u0131racak ve bu durum, Suriye\u2019de \u0130ran\u2019\u0131n etkisini zay\u0131flatman\u0131n bir teminat\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, yolsuzlu\u011fun alt\u0131nda yatan \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 daha k\u00f6t\u00fc bir duruma getirecektir.<\/p>\n G\u00f6zden ka\u00e7an ikinci konu bir sava\u015f piyasas\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Suriye\u2019deki \u00e7at\u0131\u015fma yolsuzluk ve patronaj ili\u015fkisinin lehine bir ortam\u0131 beslemi\u015f ve ayr\u0131ca Esad\u2019a yak\u0131n i\u015f adamlar\u0131 \u00fczerinde eskiden beri var olan k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Rejim 2011\u2019den bu yana ayakta kalmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fcmekte olan bu kesime hi\u00e7bir zaman bu derece ba\u011fl\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Onlar ana ak\u0131m medyay\u0131, ula\u015f\u0131m\u0131, petrol ithalat\u0131n\u0131, kent g\u00fcvenli\u011fini, milisleri, ticareti, ihracat\u0131 ve t\u00fcm devlet ayg\u0131tlar\u0131n\u0131 kontrol etmektedirler.[5]<\/a> Rejime yak\u0131n z\u00fcmreler sadece kendi otoritelerine meydan okuyabilecek herhangi bir de\u011fi\u015fikli\u011fe kar\u015f\u0131 diren\u00e7 g\u00f6stermekle kalmayacak, ayn\u0131 zamanda yeniden yap\u0131land\u0131rmadan azami kazan\u00e7 sa\u011flamay\u0131 da teminat alt\u0131na alacakt\u0131r. Nitekim h\u00fck\u00fcmet bir sonraki a\u015famaya istinaden bu i\u015f adamlar\u0131na \u00e7ok say\u0131da projenin s\u00f6z\u00fcn\u00fc daha \u015fimdiden vermi\u015ftir.[6]<\/a><\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc konu, Orta Do\u011fu\u2019da devrim kar\u015f\u0131t\u0131 b\u00f6lgesel eksenin sald\u0131rgan bir bi\u00e7imde b\u00fcy\u00fcmesidir. Abu Dabi, Riyad ve Kahire, Arap Bahar\u0131 nedeniyle ger\u00e7ekten kendilerini tehdit alt\u0131nda hissetmektedirler ve Arap devrimci hissiyat\u0131na kar\u015f\u0131 koymak i\u00e7in benimsedikleri doktrin otoriter rejimlerin yerinde kalmas\u0131na yard\u0131m etmekten ve istikrarl\u0131 merkezile\u015fmi\u015f devletleri korumaktan ibarettir. Ancak Suriye\u2019de, \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgede artmakta olan etkisine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak \u00fczere ba\u015flang\u0131\u00e7ta muhalefeti desteklemeyi se\u00e7mi\u015flerdir. \u0130slamc\u0131lar olmadan yeni bir otorite kurma becerisinden yoksun olunca ve Rusya\u2019n\u0131n m\u00fcdahalesinden sonra ise, rejimin sadakatini sat\u0131n almak \u00fczere yeni bir strateji g\u00fctme e\u011filimindedirler. \u015eam\u2019a Suriye\u2019nin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tatmin edici fonlar sunmak ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Tahran\u2019la ili\u015fkisini kesmesi \u00f6nermek bu anlamda m\u00fckemmel bir f\u0131rsat sunmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n Esad, \u00fclkedeki \u0130ran etkisine etkili bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmadan \u015fartlar\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc vermeye yetecek kadar pragmatisttir.<\/p>\n Bu ger\u00e7ekli\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne bulunduran ABD, Suriye Demokratik G\u00fc\u00e7leri (SDG) ba\u015fta olmak \u00fczere m\u00fcttefiklerinin kontrol\u00fc alt\u0131nda olan b\u00f6lgelerin yeniden in\u015fas\u0131na yard\u0131m etmeyi taahh\u00fct etmi\u015ftir.[7]<\/a> Bu taahh\u00fct Washington\u2019a \u015eam se\u00e7ene\u011fine ba\u011fl\u0131 kalman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir alternatif sunmaktad\u0131r. \u00d6te yandan AB, yard\u0131m\u0131n\u0131n sadece SDG b\u00f6lgesiyle k\u0131s\u0131tlanmas\u0131n\u0131 g\u00f6ze alamaz. Br\u00fcksel ve Avrupa ba\u015fkentlerinin geri kalan\u0131 i\u00e7in Suriye\u2019de Esad\u2019\u0131n kontrol\u00fcndeki mesk\u00fbn b\u00f6lgelerde de istikrar sa\u011flamas\u0131 gereklidir. Sonunda AB\u2019nin mevcut pozisyonundan vazge\u00e7mesi ve daha esnek s\u0131n\u0131rlamalar benimsemesi gibi \u00f6nemli bir risk vard\u0131r. \u0130ran\u2019\u0131n, Rusya\u2019n\u0131n, \u00c7in\u2019in[8]<\/a> ve hatta Hindistan\u2019\u0131n[9]<\/a> Suriye\u2019nin yeniden in\u015fas\u0131na ilgi g\u00f6stermesiyle Avrupal\u0131lar imaj de\u011fi\u015ftiren otoriter Suriye\u2019de pay almak i\u00e7in bask\u0131 hissedecektir.<\/p>\n Sonu\u00e7<\/strong><\/span><\/p>\n Muhalefetin Esad\u2019\u0131 ala\u015fa\u011f\u0131 etmesi durumunda Suriye\u2019nin istikrarl\u0131 kalmayaca\u011f\u0131na inanmak i\u00e7in pek \u00e7ok neden vard\u0131r, ancak Suriye halk\u0131n\u0131n temsilinin geni\u015f bir kesim taraf\u0131ndan desteklenmesi ve onaylanmas\u0131 bir se\u00e7enek olabilirdi. Ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi h\u00e2l\u00e2 uluslararas\u0131 toplumun deste\u011fini ve hatta m\u00fcdahalesini gerektirecektir, ancak b\u00f6ylesi bir durumda daha anlaml\u0131 bir halk kat\u0131l\u0131m\u0131 ve destekten faydalan\u0131labilir. Suriye halk\u0131n\u0131n hak etti\u011fi de\u011fi\u015fim birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015febilecekken, Esad\u2019a bir zafer sunmak en iyi ihtimalle bunu ku\u015faklar s\u00fcrecek bir ge\u00e7i\u015fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Uluslararas\u0131 toplum \u015eam\u2019\u0131n 2011\u2019deki ayaklanma \u00f6ncesinde var olan merkezile\u015fme seviyesini yakalayamayaca\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedir. Yerel topluluklar, devlet kurumlar\u0131n\u0131n geri \u00e7ekilmesine ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131na uyum sa\u011flam\u0131\u015f ve tabana dayal\u0131, kom\u00fcnal y\u00f6netim bi\u00e7imlerini olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Bu nedenle Esad\u2019a s\u0131cak bakmayan devletlerin merkezi bir h\u00fck\u00fcmetle muhatap olmak yerine i\u015flerini do\u011frudan yerel kurulu\u015flarla y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in alternatifler aramas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir. Asl\u0131nda, Suriye\u2019de adem-i merkeziyet\u00e7ili\u011fi destekleme konusunda bir uluslararas\u0131 uzla\u015f\u0131 vard\u0131r. Merkezi olmayan bir yap\u0131 \u00fclkedeki birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00e7\u0131karlar konusunda uzla\u015f\u0131 sa\u011flama ve Levant (Do\u011fu Akdeniz) b\u00f6lgesindeki \u00e7e\u015fitli yabanc\u0131 etki alanlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 normalle\u015ftirmeye d\u00f6n\u00fck bir yap\u0131 sunma potansiyeline sahiptir.<\/p>\n \u0130dari ve hatta siyasal adem-i merkeziyet\u00e7ilik, b\u00f6lgenin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan bu yana maruz kald\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ulus-devlet modelini onarma potansiyeline sahiptir. Bununla birlikte, bu ancak istikrarl\u0131 ve geli\u015fmi\u015f bir sosyal \u00e7evrede h\u00fck\u00fcm s\u00fcrebilir ve ba\u015far\u0131l\u0131 olabilir. Adem-i merkeziyet\u00e7ili\u011fin sahip oldu\u011fu t\u00fcm potansiyelin ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in yerel akt\u00f6rlerle genel bir i\u015f birli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi gereklidir. Sonu\u00e7lanmam\u0131\u015f bir sava\u015f sonras\u0131 ortamda merkezi olmayan bir yap\u0131 kurmak, sadece daha fazla toplumsal par\u00e7alanmaya ve yozla\u015fm\u0131\u015f yerel patronlar\u0131n g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131na neden olacakt\u0131r.<\/p>\n Referanslar<\/strong><\/span><\/p>\n [1]<\/a> – \u0647\u0630\u0640\u0640\u0647\u0648 \u0629\u0632\u0631\u0640\u0640\u0628 \u062a\u0637\u0642\u0640\u0640\u0633\u0623 \u0627\u0630\u0640\u0640\u0643\u0647 ..\u0629\u0631\u0640\u0640\u0645 \u0644\u0648\u0644\u0623 \u0631\u0640\u0640\u0634\u0646\u062a \u0627\u0640\u0640\u064a\u0627\u0641\u062e” “\u0627\u0648\u0631\u0645\u062b\u062a\u0640\u0640\u0633\u064a”\u0640\u0640\u0644 \u0629\u0640\u0640\u0637\u0648\u063a\u0644\u0627 \u0631\u0627\u0640\u0640\u0635\u062d\u0628 \u0627\u0648\u0645\u0647\u0640\u0640\u0633\u0623\u0648 \u0627\u0640\u0640\u0647\u0648\u0639\u0627\u0628 \u0646\u0640\u0640\u0645 \u0621\u0627\u0645\u0640\u0640\u0633\u0623 \u062c\u0631\u0627\u0640\u0640\u062e\u0644\u0627 \u064a\u0640\u0640\u0641,” 11 Aral\u0131k 2017, https:\/\/www.zamanalwsl.net\/news\/article\/83294<\/a>.<\/p>\n [2]<\/a> A. J. Al-Tamimi, “Administrative Decisions on Local Defence Forces Personnel: Translation & Analysis,” http:\/\/www.aymennjawad.org<\/a>, 2017.<\/p>\n [3]<\/a> – \u0646\u0640\u0640\u064a\u0628 \u064a\u0640\u0640\u0633\u0648\u0631\u0644\u0627 \u0629\u0640\u0640\u062d\u0644\u0627\u0635\u0645\u0644\u0627 \u0632\u0640\u0640\u0643\u0631\u0645\u0644 \u0629\u0640\u0640\u064a\u0645\u0644\u0627\u0639\u0644\u0625\u0627 \u0629\u0631\u0640\u0640\u0634\u0646\u0644\u0627” \u0644\u0648\u0640\u0640\u062d \u0629\u064a\u0631\u0648\u0640\u0640\u0633\u0644\u0627 \u0629\u0640\u0640\u064a\u0628\u0631\u0639\u0644\u0627 \u0629\u0640\u0640\u064a\u0631\u0648\u0647\u0645\u062c\u0644\u0627 \u064a\u0640\u0640\u0641 \u0629\u0640\u0640\u0628\u0631\u0627\u062d\u062a\u0645\u0644\u0627 \u0641\u0627\u0631\u0640\u0640\u0637\u0644\u0623\u0627 \u0629\u0640\u0640\u062d\u0644\u0627\u0635\u0645\u0644\u0627 \u0632\u0640\u0640\u0643\u0631\u0645 “,\u0629\u0640\u0640\u064a\u0644\u0627\u062a\u0642\u0644\u0627 \u0644\u0627\u0640\u0640\u0645\u0639\u0644\u0623\u0627 \u0641\u0640\u0640\u0642\u0648 \u0645\u0627\u0640\u0640\u0638\u0646 \u0629\u0627\u0640\u0640\u0639\u0627\u0631\u0645 ,\u0645\u0640\u0640\u064a\u0645\u064a\u0645\u062d 7 Aral\u0131k 2017, http:\/\/ar.mil.ru\/ar\/news_page\/country\/more.htm?id=12153976@egNews<\/a>.<\/p>\n [4]<\/a> A. Vatanka, “Iran and Russia, Growing Apart: Rising Dissent Over the IRGC’s Militias,” Foreign Affairs, 29 Kas\u0131m 2017.<\/p>\n [5]<\/a> “Syria\u2019s new war millionaires: For the new elite, peace would be bad for business,” The Economist, 1 Haziran 2017, https:\/\/www.economist.com\/news\/middle-eastand-africa\/21722833-new-elite-peace-would-bebad-business-syrias-new-war-millionaires<\/a>.<\/p>\n [6]<\/a> N. Samaha, “Elites, War Profiteers Take Aim at Syria\u2019s Economic Future,” News Deeply, 18 Eyl\u00fcl 2017, https:\/\/www.newsdeeply.com\/syria\/articles\/2017\/09\/18\/longread-elites-war-profiteers-take-aim-at-syriaseconomic-future<\/a>.<\/p>\n [7]<\/a> J. P. G. a. J. M. Dobbins, “A Peace Plan for Syria IV: A Bottom-Up Approach, Linking Reconstruction Assistance to Local Government Formation,” RAND Corporation, Kas\u0131m 2017, https:\/\/www.rand.org\/pubs\/perspectives\/PE276.html<\/a>.<\/p>\n [8]<\/a> C. Gao, “Why China Wants Syria in its New Belt and Road,” The Diplomat, 30 Kas\u0131m 2017, https:\/\/thediplomat.com\/2017\/11\/why-china-wants-syria-in-its-newbelt-and-road<\/a>.<\/p>\n [9]<\/a> “India welcome to play a role in reconstruction of Syria, says Bashar al-Assad,” Indian Express, 4 Haziran 2017, http:\/\/indianexpress.com\/article\/world\/india-welcometo-play-a-role-in-reconstruction-of-syria-saysbashar-al-assad-4689007<\/a>.<\/p>\n <\/p>\n<\/div> Astana s\u00fcreci Suriye muhalefetini, Suriye\u2019de siyasi ge\u00e7i\u015fe ili\u015fkin rejim ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde pazarl\u0131k hususunda etkili bir kozdan mahrum b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n Cenevre g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, Suriye\u2019deki \u00e7at\u0131\u015fmaya g\u00fcvenilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme konusunda<\/p>\n","protected":false},"author":61,"featured_media":10384,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[361],"tags":[9816],"asf_pub_issue":[10319],"asf_pub_region":[10321],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10382"}],"collection":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/61"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10382"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10382\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25116,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10382\/revisions\/25116"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10384"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10382"},{"taxonomy":"asf_pub_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_issue?post=10382"},{"taxonomy":"asf_pub_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_region?post=10382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}