{"id":11637,"date":"2019-09-24T13:11:35","date_gmt":"2019-09-24T10:11:35","guid":{"rendered":"https:\/\/research.sharqforum.org\/?p=11637"},"modified":"2020-08-11T17:23:43","modified_gmt":"2020-08-11T14:23:43","slug":"dijital-cagda-bir-gladyator-muhammed-ali-vakasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/2019\/09\/24\/dijital-cagda-bir-gladyator-muhammed-ali-vakasi\/","title":{"rendered":"Dijital \u00c7a\u011fda Bir Gladyat\u00f6r: Muhammed Ali Vakas\u0131"},"content":{"rendered":"

2000 y\u0131l\u0131nda \u00e7ekilen \u201cGladyat\u00f6r\u201d filminin en g\u00fc\u00e7l\u00fc sahnelerinden birinde, Proximo\u2019yu oynayan Olive Reed, Russell Crowe taraf\u0131ndan canland\u0131r\u0131lan Maximus karakterine, \u201cBeni dinle, benden \u00f6\u011fren. H\u0131zl\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm i\u00e7in en iyisi de\u011filim. En iyisiyim \u00e7\u00fcnk\u00fc kalabal\u0131klar beni sevdi. Halk\u0131 kazan ve ard\u0131ndan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kazanacaks\u0131n\u201d diyordu.<\/p>\n

Bu sahne, \u201chalk\u0131n\u201d zaman, \u015fartlar ve iktidardaki rejimlerin do\u011fas\u0131 fark etmeksizin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 g\u00fcc\u00fc ortaya koymaktayd\u0131. Halk, bir toplumda herhangi bir k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimin ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flayan temel fakt\u00f6rlerden biridir. Tiranlar, kitleleri bast\u0131rmak ve susturmak i\u00e7in t\u00fcm yollara ba\u015fvururlar ancak belli bir noktada o kitleler kolektif g\u00fc\u00e7lerini ortaya koyup isyan etti\u011finde, istenmeyen y\u00f6neticilerin sadece iki se\u00e7ene\u011fi kalacakt\u0131r: Taleplere kulak vermek veya koltu\u011fu terk etmek.<\/p>\n

Gladyat\u00f6rler ve Kolezyumlar bizim zaman\u0131m\u0131zda da varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir ancak farkl\u0131 bi\u00e7imlerde. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda bir gladyat\u00f6r k\u0131l\u0131\u00e7 yerine dijital bir kamera tutuyor olabilir. D\u00f6v\u00fc\u015fler fiziksel olarak de\u011fil ama dijital ortamda, yani tipik bir Kolezyum yerine internet ortam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015febilir. Gladyat\u00f6rleri i\u00e7in tezah\u00fcrat yapan seyircilerle dolu yuvarlak mimarili bu binalar yerlerini milyonlarca be\u011feni ve payla\u015f\u0131m\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, online mavi platformlara b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r, Facebook ve Twitter gibi\u2026<\/p>\n

Muhammed Ali: M\u0131s\u0131rl\u0131 Dijital Gladyat\u00f6r <\/strong><\/span><\/p>\n

Dijital gladyat\u00f6rlerin en yeni \u00f6rne\u011fi, \u00fclkesinden \u0130spanya\u2019ya ka\u00e7\u0131p M\u0131s\u0131r Cumhurba\u015fkan\u0131 Abd\u00fclfettah el-Sisi, onun e\u015fi ve askeri cuntan\u0131n d\u00e2hil oldu\u011fu devasa \u00e7aptaki yolsuzluk hikayelerini internet ortam\u0131nda if\u015fa eden, 40 ya\u015f\u0131ndaki M\u0131s\u0131rl\u0131 i\u015f adam\u0131 ve m\u00fcteahhit Muhammed Ali\u2019dir.<\/p>\n

Muhammed Ali ve if\u015fa ettikleri, tam bir politik \u00e7\u0131kmaz\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde M\u0131s\u0131r\u2019\u0131 sarsm\u0131\u015ft\u0131r. 2013 y\u0131l\u0131ndaki askeri darbeden bu yana, resmi muhalefet halk\u0131n talepleri ve umutlar\u0131 ile uyu\u015fan bir s\u00f6ylem veya eylem \u00f6nermekte yetersiz kalm\u0131\u015f ve siyasal anlamda bir \u00fcmitsizlik havas\u0131 \u00fclkeye h\u00e2kim olmu\u015ftur. Ancak ikna edici bir retori\u011fe sahip ve bir dijital kamera ve sosyal medya hesaplar\u0131 ile donanm\u0131\u015f olan Muhammed Ali, rejimin s\u00f6ylemlerine meydan okumu\u015f ve halktaki kar\u015f\u0131t havay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmi\u015ftir.<\/p>\n

Sosyal Medya: Birbiriyle Ba\u011flant\u0131l\u0131 H\u00e2le Gelmi\u015f Toplumun Kolezyumu<\/strong><\/span><\/p>\n

Bu vaka, sosyal medyan\u0131n bilginin yay\u0131l\u0131p uygulamaya ge\u00e7mesi, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 \u015fekillendirmesi ve nihayetinde yeni s\u00f6ylemler yarat\u0131lmas\u0131 hususlar\u0131ndaki temel rol\u00fcn\u00fc bir kez daha g\u00fcndeme getirmi\u015ftir. Sosyal medya, aktivistler taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda halka rejimin medya \u00fczerindeki kontrol\u00fcnden s\u0131yr\u0131l\u0131p kendi s\u00f6ylemini yarat\u0131p yayma imkanlar\u0131n\u0131 vererek otoriter rejimler i\u00e7in korkutucu bir h\u00e2le gelebilmektedir. \u00d6te taraftan, sosyal medya platformlar\u0131 halk hareketlerini zapt etmek i\u00e7in otoriter rejimler taraf\u0131ndan da kullan\u0131labilmektedir. Bu, halk hareketini bozmak veya yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirmek amac\u0131yla paralel s\u00f6ylemlerin \u00fcretilmesi veya bilgi kirlili\u011fi yarat\u0131lmas\u0131 \u015feklinde olabilmektedir.<\/p>\n

Ancak sosyal medya a\u011flar\u0131 bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zda sa\u011flamaktad\u0131r ki bu da otoriter rejimlerin bilgi alan\u0131n\u0131 idare veya kontrol etmesini daha zor h\u00e2le getirmektedir. G\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e b\u00fcy\u00fcyen ve birbiriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 h\u00e2le gelen bir toplum i\u00e7erisinde bir ki\u015finin hikayesi ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde dikkat \u00e7ekebilmektedir. Bu da ya sosyal medya a\u011flar\u0131nda aktif olan akt\u00f6rler ya da h\u00e2l\u00e2 geleneksel medyay\u0131 takip etse de nihayetinde g\u00fcndemden geri kalmamak i\u00e7in bu hik\u00e2yeyi konu edinmek durumunda kalanlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fmektedir.<\/p>\n

Yumu\u015fak Otoriter Rejimlerde Sosyal Medya<\/strong><\/span><\/p>\n

M\u00fcbarek rejimi, \u00f6zellikle 2005\u2019ten sonra ordu, cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n ve ailesinin \u00f6zel hayat\u0131 gibi baz\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgiler a\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece baz\u0131 gazetelerin ve medya organlar\u0131n\u0131n rejimin politikalar\u0131 ile uyu\u015fmayan haberler yapmas\u0131na m\u00fcsaade etmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu dar \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131, politik meraklar\u0131 olan bir\u00e7ok bireyi ve aktivisti kendi bloglar\u0131n\u0131 kurup halka ula\u015fma ve yeni kanaat \u00f6nderleri olma konusunda te\u015fvik etmi\u015ftir. Bu durum \u00f6zellikle de i\u015fkence ve cinsel taciz gibi insan haklar\u0131na ba\u011fl\u0131 alanlarda ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

B\u00f6ylece, rejimin toplumsal yakla\u015f\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 gelmek ve yeni bir politik ajandaya yol a\u00e7\u0131p muhalefetin arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 destekleyen bir kamuoyu olu\u015fturmak ve nihayetinde \u201c6 Nisan\u201d ve \u201cHepimiz Kalid Said\u2019iz\u201d gibi 25 Ocak Devrimi\u2019nde \u00f6nemli rol oynam\u0131\u015f hareketler gibi kolektif eylemlere ge\u00e7ilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Rejimler bilgi \u00fcretimi ve bu bilgilerin yay\u0131lmas\u0131 konusundaki yetilerini kaybederken, kamuoyu ve kolektif eylem bak\u0131m\u0131ndan halk\u0131 kontrol etmek de daha zor h\u00e2le gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Kat\u0131 Otoriter Rejimler de Farkl\u0131 De\u011fil<\/strong><\/span><\/p>\n

Kimileri yumu\u015fak otoriter rejimler i\u00e7in do\u011fru olan\u0131n kat\u0131 otoriter rejimler i\u00e7in do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrmektedir. Ancak kan\u0131tlar bu iddian\u0131n do\u011fru olmayabilece\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin Sisi rejimi, M\u00fcbarek rejimi d\u00f6neminden ders \u00e7\u0131karm\u0131\u015f ve gazetecilerin, bloggerlar\u0131n ve sosyal medya kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n tasfiye edilmesi, siyasi liderler ve aktivistlerin devasa bir g\u00f6zetim mekanizmas\u0131 alt\u0131nda tutulmas\u0131 ve sosyal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131na a\u011f\u0131r cezalar verilmesi suretiyle bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tamamen ortadan kald\u0131rmay\u0131 hedeflemi\u015ftir.<\/p>\n

A\u00e7\u0131kt\u0131r ki Sisi rejimi kamusal alan\u0131 kapama ve rejimin kendi s\u00f6ylemlerinin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde fikir \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 sert bir bask\u0131 uygulama konusunda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n

Ancak Muhammed Ali\u2019nin s\u0131zd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilgiler, M\u0131s\u0131r h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan al\u0131nan \u00f6nlemleri ge\u00e7ersiz h\u00e2le getirmi\u015ftir. Ali\u2019nin s\u0131zd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilgilerin rejim i\u00e7erisinde \u00e7at\u0131\u015fan kanatlar taraf\u0131ndan y\u00f6netilen bir plan oldu\u011fu hipotezi bir tarafa b\u0131rak\u0131l\u0131rsa, Ali vakas\u0131 bir bireyin alternatif s\u00f6ylemler \u00fcreterek y\u00fcksek g\u00fc\u00e7le korunan kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda nas\u0131l bir histeri yaratabilece\u011fini, b\u00f6ylece otoriter rejimlerin de medya ve bilgi ak\u0131\u015f\u0131 \u00fczerinde s\u0131k\u0131 \u00f6nlemler alm\u0131\u015f olduklar\u0131nda bile birbiriyle ba\u011flant\u0131 kurmu\u015f bir toplum kar\u015f\u0131s\u0131nda ne denli k\u0131r\u0131lgan olabildi\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Muhammed Ali\u2019nin hik\u00e2yeleri hem g\u00fcvenilir hem de \u015fok edici bulunmu\u015ftur. Her ne kadar M\u0131s\u0131rl\u0131lar muhtemelen daha \u00f6nce de bu if\u015fa edilmemi\u015f bilgilerden haberdar olsalar da bu bilgilerin rejime yak\u0131n ve rejimin s\u0131rlar\u0131na h\u00e2kim bir fig\u00fcr taraf\u0131ndan if\u015fa edilmesi -ve bunun kamera \u00f6n\u00fcnde y\u00fcksek bir mizah seviyesiyle yap\u0131lmas\u0131- bu vakay\u0131 b\u00f6ylesine \u00e7arp\u0131c\u0131 bir h\u00e2le getirmi\u015ftir.<\/p>\n

Ali; TV kanallar\u0131, muhalif gazeteler ve hatta uluslararas\u0131 bas\u0131n gibi geleneksel medya ara\u00e7lar\u0131na ba\u015fvurmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar yerine, M\u0131s\u0131r\u2019da en \u00e7ok kullan\u0131lan sosyal medya platformu olan Facebook\u2019u (yakla\u015f\u0131k 39 milyon M\u0131s\u0131rl\u0131 Facebook\u2019ta hesap sahibidir) tercih etmi\u015f bu platformdaki if\u015falar\u0131n\u0131n daha g\u00fcvenilir, eri\u015filebilir ve etkili olaca\u011f\u0131na inanm\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekten de Muhammed Ali\u2019nin ki\u015fisel sayfas\u0131n\u0131n takip\u00e7i say\u0131s\u0131, M\u0131s\u0131r otoritelerince hacklenmeden \u00f6nce 2000\u2019den 160.000\u2019e y\u00fckselmi\u015fti. T\u00fcm videolar\u0131 \u201chackerlar\u201d taraf\u0131ndan durmaks\u0131z\u0131n silinse de \u201cMuhammed Ali\u2019nin S\u0131rlar\u0131\u201d isimli Facebook sayfas\u0131 sadece iki g\u00fcnde 200.000\u2019den fazla takip\u00e7iye ula\u015fabilmi\u015ftir.<\/p>\n

Sosyal medya platformlar\u0131 bir vakan\u0131n insanile\u015fmesini sa\u011flamakta ve o vakan\u0131n geleneksel medyan\u0131n rutin karakterinden s\u0131yr\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaktad\u0131r. Ancak bunu yaparken de h\u00e2l\u00e2 yerel ve uluslararas\u0131 medyay\u0131 o vakay\u0131 ele almaya iterek geleneksel medyan\u0131n avantajlar\u0131ndan da faydalanabilmektedir. Muhammed Ali vakas\u0131 da yeni muhalif ak\u0131mlara yolu a\u00e7m\u0131\u015f ve rejimin istikrar\u0131n\u0131 ciddi \u015fekilde risk alt\u0131na sokabilecek kolektif eyleme kap\u0131 aralam\u0131\u015ft\u0131r. Netice olarak, rejimler medya \u00fczerindeki nihai kontrol\u00fcn\u00fc kaybetmekte ve M\u0131s\u0131r\u2019da Cumhurba\u015fkan\u0131 Sisi\u2019nin alelacele organize edilmi\u015f bir gen\u00e7lik konferans\u0131nda bizzat Muhammed Ali\u2019nin videolar\u0131na cevap verdi\u011fi gibi, bu tip vakalarda bir cevap verme zorunlulu\u011fu hissetmektedir.<\/p>\n

Kamusal alan\u0131n t\u00fcmden kontrol edilmesinin imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu bir devirde ya\u015famaktay\u0131z. Dijital Kolezyum d\u00f6v\u00fc\u015fe haz\u0131r bir Gladyat\u00f6re a\u00e7\u0131kken, iktidar sahipleri ya sadece izleyebilmekte ya da bu d\u00f6v\u00fc\u015fe d\u00e2hil olmaktad\u0131r.<\/p>\n<\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":42,"featured_media":11536,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[376],"tags":[9815],"asf_pub_issue":[10301],"asf_pub_region":[10321,10323],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11637"}],"collection":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11637"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11637\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18336,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11637\/revisions\/18336"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11536"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11637"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11637"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11637"},{"taxonomy":"asf_pub_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_issue?post=11637"},{"taxonomy":"asf_pub_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_region?post=11637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}