{"id":25341,"date":"2020-09-01T16:43:11","date_gmt":"2020-09-01T13:43:11","guid":{"rendered":"https:\/\/research.sharqforum.org\/?p=25341"},"modified":"2020-09-15T17:14:47","modified_gmt":"2020-09-15T14:14:47","slug":"turkiyenin-mevcut-stratejisi-yunanistani-muzakere-masasina-cekme-esasina-dayaniyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/2020\/09\/01\/turkiyenin-mevcut-stratejisi-yunanistani-muzakere-masasina-cekme-esasina-dayaniyor\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u2019nin Mevcut Stratejisi Yunanistan\u2019\u0131 M\u00fczakere Masas\u0131na \u00c7ekme Esas\u0131na Dayan\u0131yor"},"content":{"rendered":"

Do\u011fu Akdeniz\u2019deki do\u011falgaz kaynaklar\u0131 neredeyse son yirmi y\u0131ld\u0131r pozitif anlamda \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bir etmen olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Bu kaynaklar Akdeniz\u2019de ve hatta Orta Do\u011fu ve Avrupa\u2019da geli\u015fecek bir i\u015f birli\u011fiyle mevcut enerji denklemini, payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ve durumunu de\u011fi\u015ftirebilecek yeni bir unsur veya etmen olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Her ne kadar mevcut do\u011falgaz miktar\u0131 d\u00fcnyada bilinen rezervlerin y\u00fczde 1,5\u2019inden daha az\u0131na tekab\u00fcl etse de bu miktar b\u00f6lge i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir miktar. Bu sebeple, Levant Havzas\u0131\u2019nda bulunan do\u011falgaz rezervlerinin geli\u015ftirilmesi ve ticarile\u015ftirilmesi yaln\u0131zca b\u00f6lgesel enerji denklemini etkilemekle kalmay\u0131p ayr\u0131ca \u00fclkeler aras\u0131ndaki ili\u015fkileri etkiliyor ve uzun vadeli g\u00fcvenlik ile istikrar\u0131 temin edecek bir ko\u015fulu sa\u011fl\u0131yor.  Ancak Do\u011fu Akdeniz\u2019de beklenen bu \u201cenerji piyangosu\u201d hen\u00fcz hayata ge\u00e7irilemedi ve \u201cenerji daha fazla i\u015f birli\u011fi i\u00e7in bir ara\u00e7 m\u0131 yoksa de\u011fil mi?\u201d sorusu art\u0131k mevcut durumla alakas\u0131z.<\/p>\n

Ticari zorluklar, rekabete dair dezavantajlar, i\u00e7 politika ve hukuki d\u00fczenlemeler gibi bir\u00e7ok ciddi zorluk mevcut. Bu zorluklar\u0131n \u00f6tesinde, \u00f6zellikle de s\u0131n\u0131rlar\u0131 belli olmayan deniz yetki alanlar\u0131, K\u0131br\u0131s sorunu, Suriye meselesi, deniz ve kara kuvvetlerinin geli\u015ftirilmesi, eri\u015fim engelinin oldu\u011fu b\u00f6lgeler ve Libya\u2019daki gidi\u015fat gibi g\u00fcvenlik ve istikrarla alakal\u0131 zorluklar yeni ke\u015ffedilen gaz yataklar\u0131na eri\u015fim hususunda b\u00f6lgedeki devletler aras\u0131nda bir m\u00fccadeleye yol a\u00e7\u0131yor. <\/p>\n

T\u00fcrkiye i\u00e7in Do\u011fu Akdeniz hi\u00e7bir zaman yaln\u0131zca enerji ve do\u011falgazla ba\u011flant\u0131l\u0131 olmad\u0131. T\u00fcrkiye i\u00e7in as\u0131l mesele, b\u00f6lgedeki husumet kaynaklar\u0131ndan biri olan deniz yetki alanlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesiydi. Dahas\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin kendi k\u0131ta sahanl\u0131\u011f\u0131ndaki egemenlik haklar\u0131 ile K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin Rum taraf\u0131 ile e\u015fit haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 hususlar\u0131 risk alt\u0131nda. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 bizleri, Yunanistan taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019nin Do\u011fu Akdeniz\u2019de jeopolitik \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flama amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan iddial\u0131 pl\u00e2n\u0131 olarak nitelenen Mavi Vatan\u2019a g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. \u0130kinci olarak, b\u00f6lgedeki mevcut jeopolitik geli\u015fmeler, \u00f6zellikle de Ocak 2019\u2019da Kahire\u2019de kurulan Do\u011fu Akdeniz Gazaz Forumu (EMGF) gibi b\u00f6lgede olu\u015fan T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131t\u0131 blok, T\u00fcrk karar al\u0131c\u0131lar\u0131 iddial\u0131 ve agresif bir g\u00fc\u00e7 diplomasisine ba\u015fvurmaya itti. T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti (kamuoyundaki h\u00e2kim anlay\u0131\u015fa g\u00f6re) temel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 tehdit eden yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan \u00e7evrelenmi\u015f oldu\u011funa inan\u0131yordu ve uzun s\u00fcredir bu kronik ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k psikolojisinden muzdarip durumdayd\u0131.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin yak\u0131n \u00e7evresindeki mevcut b\u00fcy\u00fck politik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm de d\u0131\u015f politikadaki de\u011fi\u015fime yol a\u00e7an kataliz\u00f6rlerden biri oldu. T\u00fcrk siyasi elitleri g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan artan meydan okumalar\u0131 da T\u00fcrkiye\u2019nin egemenli\u011fi ve toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in bir tehdit olarak alg\u0131lad\u0131. Yeni hidrokarbon yataklar\u0131n\u0131n ke\u015ffedilmesi veya Suriye i\u00e7 sava\u015f\u0131 gibi denkleme yeni de\u011fi\u015fkenlerin girmesiyle birlikte mevcut sorunlar daha da \u015fiddetli bir h\u00e2le geldi. EMGF\u2019nin kurulmas\u0131 bu tip kayg\u0131lar\u0131 hakl\u0131 \u00e7\u0131karan somut bir g\u00f6sterge olarak duruyor. Yunanistan, G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi (GKRY), \u0130srail ve M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u0130talya ve Fransa\u2019dan \u00f6nemli enerji \u015firketleri aras\u0131ndaki artan i\u015f birli\u011fi, EMGF\u2019nin kurulmas\u0131yla birlikte \u0130talya, \u00dcrd\u00fcn ve Filistin\u2019i de kapsar duruma geldi. T\u00fcrkiye fark edilece\u011fi \u00fczere bu i\u015f birli\u011finde yer alm\u0131yor.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin yoklu\u011fu, di\u011fer devletlerle \u00e7ak\u0131\u015fan deniz yetki alan\u0131 iddialar\u0131, b\u00fcy\u00fck i\u00e7 pazar\u0131 ve Do\u011fu Akdeniz\u2019deki do\u011falgaz\u0131n ihrac\u0131 i\u00e7in potansiyel bir transit hatt\u0131 olmas\u0131 sebebiyle b\u00f6lge i\u00e7in ciddi bir endi\u015fe kayna\u011f\u0131. Ayr\u0131ca bu Forum, T\u00fcrkiye ile ili\u015fkileri g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e \u00e7o\u011falan ba\u015fkaca meseleler sebebiyle gergin olan Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin (ABD) ve Avrupa Birli\u011fi\u2019nin (AB) de deste\u011fini ald\u0131. Bunun sonucu olarak 2000\u2019lerde daha ziyade yumu\u015fak g\u00fc\u00e7 unsurlar\u0131na dayanmaya \u00e7al\u0131\u015fan T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131 Suriye ve Libya\u2019ya asker yollamak, Akdeniz a\u00e7\u0131klar\u0131nda g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisi yapmak ve y\u00fcz\u00fcn\u00fc Avrasya\u2019ya d\u00f6nmek dahil olmak \u00fczere radikal bir bi\u00e7imde daha agresif bir pozisyona evrildi.  <\/p>\n

S\u00f6z konusu fay hatt\u0131 en keskin \u015fekilde Libya\u2019da hissediliyor. Ankara ve Libya\u2019n\u0131n uluslararas\u0131 arenada tan\u0131nan h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda Kas\u0131m 2019\u2019da Yunanistan\u2019\u0131n ve GKRY\u2019nin iddialar\u0131n\u0131 yok sayacak \u015fekilde bir m\u00fcnhas\u0131r ekonomik b\u00f6lgeyi ortaya \u00e7\u0131karacak \u015fekilde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 deniz yetki alanlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 belirleyecek bir ortakl\u0131k anla\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131. Bu hamle, Do\u011fu Akdeniz\u2019e dair meseleleri Akdeniz\u2019in tam da merkezine ta\u015f\u0131may\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu. Ayr\u0131ca, T\u00fcrkiye Libya sahili a\u00e7\u0131klar\u0131nda sondaj \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flamak i\u00e7in yak\u0131n d\u00f6nemde ruhsat ba\u015fvurular\u0131nda bulundu. Bunun sonucunda da -Libya ve Suriye\u2019deki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n birbiriyle yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcnce- Do\u011fu Akdeniz\u2019deki enerji meseleleri daha geni\u015f \u00f6l\u00e7ekteki jeopolitik meselelerle ba\u011flant\u0131l\u0131 mahiyette. T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri, Akdeniz\u2019de s\u0131n\u0131r olarak tan\u0131nan b\u00f6lgenin do\u011fu ve bat\u0131 u\u00e7lar\u0131na h\u00e2lihaz\u0131rda birliklerini konu\u015fland\u0131rd\u0131. Bu durum, T\u00fcrkiye\u2019ye Akdeniz\u2019deki konumunu g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in daha b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsata sahip oldu\u011fu hissini verdi.<\/p>\n

T\u00fcrk karar al\u0131c\u0131lar Yunanistan\u2019\u0131 bu meseleyi uluslararas\u0131la\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015farak tek tarafl\u0131 hareket eder bir konumda g\u00f6r\u00fcyor. Yunanistan\u2019\u0131n politikas\u0131 meseleyi NATO de\u011fil, AB seviyesinde ele almak \u00fczerine kurulu. T\u00fcrkiye bir NATO \u00fcyesi ve NATO ile Bat\u0131l\u0131 g\u00fcvenlik i\u015f birli\u011fi mekanizmalar\u0131n\u0131n kimi \u015f\u00fcphelerine ra\u011fmen NATO\u2019nun g\u00fcvenlik mekanizmalar\u0131 i\u00e7erisinde etki g\u00fcc\u00fc var. Yunan taraf\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin i\u00e7 karar alma mekanizmalar\u0131ndaki yoklu\u011fu sayesinde AB\u2019nin T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131s\u0131nda ve Yunanistan\u2019\u0131n beklentileriyle daha uyumlu \u015fekilde, daha sert bir tutum g\u00f6sterece\u011fini bekliyor. Yunan D\u0131\u015f \u0130\u015fleri Bakan\u0131 Nikos Dendias, \u201cartan T\u00fcrk sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u201d AB\u2019ye y\u00f6neldi\u011fi \u015feklinde propaganda yap\u0131yor. Macron\u2019un Fransa\u2019s\u0131 AB i\u00e7erisinde bu yakla\u015f\u0131m\u0131n esas destek\u00e7isi ki s\u00f6z konusu yakla\u015f\u0131m T\u00fcrkiye Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan taraf\u0131ndan yap\u0131c\u0131 olmayan bir tutum olarak sert bir \u015fekilde ele\u015ftiriliyor. T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, bu tutum Fransa\u2019y\u0131 bir taraf ve yap\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015f\u0131lmas\u0131nda rol oynayamayacak bir akt\u00f6r h\u00e2line getiriyor. S\u00f6z konusu gayretler ve T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 kullan\u0131lan s\u00f6ylem T\u00fcrkiye\u2019nin mevcut duru\u015funu ger\u00e7ekten de\u011fi\u015ftirmek hususunda olduk\u00e7a etkisiz. AB zaten uzun s\u00fcre \u00f6nce T\u00fcrkiye \u00fczerindeki etki g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetti. Ancak, Almanya\u2019n\u0131n Avrupa Birli\u011fi Konseyi\u2019nde Ba\u015fkanl\u0131k pozisyonunu devralmas\u0131, AB\u2019nin \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015f\u0131lmas\u0131nda yap\u0131c\u0131 bir rol oynamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumlu bir etmen olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Yunanistan ve T\u00fcrkiye aras\u0131nda gerilimin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi ve Do\u011fu Akdeniz\u2019deki deniz yetki alanlar\u0131na ili\u015fkin uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi i\u00e7in Almanya\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 son \u00e7a\u011fr\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin yakla\u015f\u0131m\u0131yla uyumlu. Mevcut ve basit T\u00fcrk stratejisi, Yunanistan\u2019\u0131 m\u00fczakere masas\u0131na \u00e7ekmeyi ve herhangi bir \u00e7at\u0131\u015fmadan ka\u00e7\u0131nmay\u0131 esas al\u0131yor. E\u011fer \u00e7at\u0131\u015fma ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olursa da hukuki ve politik olarak do\u011fru tarafta olmak \u00e7ok \u00f6nemli. Bu sebeple, e\u011fer Yunanistan, T\u00fcrkiye ile m\u00fczakere etmek istiyorsa \u015fu an tam zaman\u0131. Taraflar bir araya gelmeli, a\u015fama kaydedilmesi i\u00e7in g\u00fcven in\u015fa edecek ad\u0131mlar\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi amac\u0131yla deniz kuvvetleri komutanlar\u0131n\u0131n veya savunma bakanlar\u0131n\u0131n ortak toplant\u0131lar\u0131 yeniden ba\u015flamal\u0131 ve enerji kaynaklar\u0131 olumlu anlamda \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bir unsur h\u00e2line getirilmeli.<\/p>\n<\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Do\u011fu Akdeniz\u2019deki do\u011falgaz kaynaklar\u0131 neredeyse son yirmi y\u0131ld\u0131r pozitif anlamda \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bir etmen olarak tan\u0131mlan\u0131yor<\/p>\n","protected":false},"author":205,"featured_media":25352,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[364],"tags":[],"asf_pub_issue":[10305],"asf_pub_region":[10321],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25341"}],"collection":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/205"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25341"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25341\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25355,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25341\/revisions\/25355"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25352"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25341"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25341"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25341"},{"taxonomy":"asf_pub_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_issue?post=25341"},{"taxonomy":"asf_pub_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_region?post=25341"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}