{"id":25350,"date":"2020-09-15T17:16:39","date_gmt":"2020-09-15T14:16:39","guid":{"rendered":"https:\/\/research.sharqforum.org\/?p=25350"},"modified":"2020-09-15T17:16:39","modified_gmt":"2020-09-15T14:16:39","slug":"israil-dogu-akdenizde-zorlu-bir-dengeleyici-rolle-karsi-karsiya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/2020\/09\/15\/israil-dogu-akdenizde-zorlu-bir-dengeleyici-rolle-karsi-karsiya\/","title":{"rendered":"\u0130srail, Do\u011fu Akdeniz\u2019de Zorlu Bir Dengeleyici Rolle Kar\u015f\u0131 Kar\u015f\u0131ya"},"content":{"rendered":"<div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-1 nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-0 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-one-full fusion-column-first fusion-column-last\" style=\"--awb-padding-top:20px;--awb-padding-right:20px;--awb-padding-bottom:20px;--awb-padding-left:20px;--awb-bg-size:cover;--awb-box-shadow:2px 2px 20px 2px #dddddd;;--awb-margin-bottom:0px;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-column-wrapper-legacy\"><div class=\"fusion-text fusion-text-1\"><p>Do\u011fu Akdeniz\u2019de s\u0131cak bir \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesinden korkulan politik gerilimlerin t\u0131rman\u0131\u015f\u0131, enerji kaynaklar\u0131n\u0131n ve do\u011fal kaynaklar\u0131n kontrol\u00fcne dair rekabetin \u00f6tesine ge\u00e7iyor. Mevcut gerilimler, daha ziyade b\u00f6lgesel ve hatta k\u00fcresel akt\u00f6rler aras\u0131ndaki \u00e7ok katmanl\u0131, jeopolitik g\u00fc\u00e7 sava\u015f\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131yor. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, T\u00fcrkiye\u2019nin ve \u0130srail\u2019in pozisyonlar\u0131n\u0131n olduk\u00e7a dikkat \u00e7ekti\u011fi s\u00f6ylenebilir, zira b\u00f6lgedeki bu iki \u00f6nemli askeri g\u00fcc\u00fcn gelecekteki olas\u0131 bir i\u015f birli\u011finin Akdeniz\u2019de ve daha geni\u015f olarak Orta Do\u011fu\u2019daki stratejik dengeleri \u015fekillendirmesi muhtemel.&nbsp;<\/p>\n<p>2010 y\u0131l\u0131ndaki Mavi Marmara hadisesinden bu yana b\u00f6lgede ya\u015fanan geli\u015fmeler T\u00fcrkiye\u2019yi \u0130srail ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirdi. Daha \u00f6ncesinde tohumlar\u0131 at\u0131lan ittifaklar y\u0131llar i\u00e7erisinde filizlendi. \u0130ki \u00fclke aras\u0131nda esasl\u0131 bir normalle\u015fmenin ya\u015fanmamas\u0131, taraflar aras\u0131ndaki krizin daha da derinle\u015fmesine sebep oldu. Bilhassa 2008 y\u0131l\u0131ndaki T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinin iyile\u015fmesi noktas\u0131ndan ya\u015fanan geri d\u00f6n\u00fc\u015f, Arap-\u0130srail \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131nda geleneksel olarak Filistin yanl\u0131s\u0131 bir tutum tak\u0131nan Yunanistan i\u00e7in b\u00f6lgede ekonomik ve g\u00fcvenli\u011fe dair i\u015f birli\u011fi i\u00e7in yak\u0131n bir ortak olarak T\u00fcrkiye\u2019nin yerini alma f\u0131rsat\u0131n\u0131 do\u011furdu. Elbette, Yunanistan ve T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki tarihi sorunlar\u0131 bilen Netanyahu H\u00fck\u00fcmeti, Atina ile yak\u0131n ba\u011flar kurman\u0131n Ankara\u2019y\u0131 sinirlendirece\u011finin son derece fark\u0131ndayd\u0131. \u0130srail sular\u0131ndaki Tamar (2008) ve Leviathan\u2019\u0131n (2010) yan\u0131 s\u0131ra K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n tart\u0131\u015fmal\u0131 deniz alanlar\u0131ndaki Afrodit (2011) gibi hidrokarbon yataklar\u0131n\u0131n ke\u015ffi de Yunanistan, K\u0131br\u0131s ve \u0130srail aras\u0131ndaki yak\u0131n ba\u011flar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi. Takip eden y\u0131llarda bu enerji i\u015f birli\u011fi ba\u015fka \u00fclkelerin de d\u00e2hil edilmesiyle, \u00f6zellikle Ocak 2020\u2019de EastMed Gaz Forumu\u2019nun kurulmas\u0131yla kurumsal bir zemin kazanan politik ve stratejik bir ortakl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye do\u011fal olarak K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n tart\u0131\u015fmal\u0131 m\u00fcnhas\u0131r ekonomik b\u00f6lgesinde (MEB) yer alan ve 12. Blok olarak adland\u0131r\u0131lan yerdeki do\u011falgaz sondaj faaliyetlerine ve Do\u011fu Akdeniz\u2019deki do\u011falgaz\u0131 K\u0131br\u0131s, Girit ve Yunanistan \u00fczerinden Avrupa\u2019ya ta\u015f\u0131yacak boru hatt\u0131 projesine, Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti\u2019nin ve T\u00fcrkiye\u2019nin kendi MEB\u2019inden do\u011fan haklar\u0131 ihlal etti\u011fi gerek\u00e7esiyle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Ankara\u2019n\u0131n EastMed Gaz Forumu\u2019ndaki devletlerin \u00e7o\u011fu ile olan sorunlu ili\u015fkileri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye bu olu\u015fumu kendisini s\u0131n\u0131rlamay\u0131 ve etkisizle\u015ftirmeyi hedefleyen d\u00fc\u015fman bir cephe olarak g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n<p>Do\u011fu Akdeniz\u2019de ortaya \u00e7\u0131kan ortakl\u0131klara paralel olarak 2011 y\u0131l\u0131ndaki Arap ayaklanmalar\u0131n\u0131n do\u011furdu\u011fu jeopolitik de beklenmedik bir \u015fekilde \u0130srail ve K\u00f6rfez \u00fclkelerini bir araya getirdi. Her iki taraf da \u0130ran\u2019\u0131n Orta Do\u011fu\u2019da artan n\u00fcfuzunun kendisini tehdit etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. &nbsp;<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye ve \u0130srail kendilerini kar\u015f\u0131 cephelerde konumland\u0131rm\u0131\u015f olsalar da do\u011frudan bir \u00e7at\u0131\u015fmadan ka\u00e7\u0131n\u0131yor, hatta ikili ili\u015fkileri her bir alan\u0131 ayr\u0131 ele alarak s\u00fcrd\u00fcrmeyi ba\u015far\u0131yorlar. Bug\u00fcn \u0130srail, Akdeniz\u2019de bir denge formu muhafaza etme hususunda zorluklarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. \u00d6te taraftan, \u0130srail enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n gelece\u011fini g\u00fcvence alt\u0131na almak ve EastMed Gaz Forumu\u2019nun di\u011fer \u00fcyeleriyle yak\u0131n ba\u011flar\u0131n\u0131 korumak istiyor. Bu durum \u0130srail\u2019in neden Yunanistan\u2019\u0131n yan\u0131nda saf tuttu\u011funu a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Ancak \u0130srail, s\u0131cak bir \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n i\u00e7ine \u00e7ekilmek de istemiyor. Ge\u00e7ti\u011fimiz Kas\u0131m\u2019da yap\u0131lan T\u00fcrkiye ve Libya aras\u0131ndaki deniz yetki alanlar\u0131 anla\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u0130srail eski D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Israel Katz\u2019\u0131n, \u00fclkesinin anla\u015fmaya kar\u015f\u0131 oldu\u011funu fakat \u201cT\u00fcrkiye ile m\u00fccadele etmek i\u00e7in sava\u015f gemileri yollamayacaklar\u0131n\u0131\u201d s\u00f6ylemesi tesad\u00fcf de\u011fil.<\/p>\n<p>Her ne kadar \u0130srail; M\u0131s\u0131r, Birle\u015fik Arap Emirlikleri (BAE), Yunanistan, K\u0131br\u0131s ve Fransa gibi devletleri i\u00e7eren kamp\u0131n i\u00e7erisinde yer alsa da b\u00f6lgede gerilimin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesinde yap\u0131c\u0131 bir rol oynama, hatta T\u00fcrkiye ile di\u011ferleri aras\u0131nda normalle\u015fmeye zemin haz\u0131rlama potansiyeli var. Elbette bunun i\u00e7in \u00f6nce T\u00fcrkiye ile \u0130srail aras\u0131nda bir normalle\u015fmenin olmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n<p>\u00d6yleyse, yak\u0131n gelecekte T\u00fcrkiye ile \u0130srail aras\u0131nda bir uzla\u015fman\u0131n fazlas\u0131yla iyimser olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Yine de uzun vadede ortak ekonomik ve politik \u00e7\u0131karlar\u0131n merkezde oldu\u011fu bir i\u015f birli\u011fi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6z ard\u0131 edilmemeli. Koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 sebebiyle son d\u00f6nemlerde enerji fiyatlar\u0131nda ya\u015fanan d\u00fc\u015f\u00fc\u015f EastMed boru hatt\u0131n\u0131n ya\u015fama yetene\u011fine zarar verdi. \u00d6te taraftan, Ankara\u2019n\u0131n iddial\u0131 d\u0131\u015f politikas\u0131 -\u00f6zellikle Suriye ve Libya\u2019daki askeri varl\u0131\u011f\u0131- T\u00fcrkiye\u2019nin elini stratejik olarak g\u00fc\u00e7lendirdi. T\u00fcrkiye s\u00f6z konusu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n bir taraf\u0131 h\u00e2line gelse de ayn\u0131 zamanda gelecekteki \u00e7at\u0131\u015fma sonras\u0131 m\u00fczakerelerin kilit akt\u00f6rlerinden biri.<\/p>\n<p>Daha geni\u015f bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla bak\u0131lacak olursa, May\u0131s ay\u0131nda T\u00fcrkiye ile \u0130srail aras\u0131nda kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi s\u00f6ylenen diyalog ve \u0130srail\u2019in BAE (ayr\u0131ca Bahreyn, Umman ve Sudan gibi ba\u015fkaca devletlerin de takip etmesi bekleniyor) ile ili\u015fkilerini normalle\u015ftirme kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Bat\u0131 \u015eeria\u2019n\u0131n ilhak\u0131n\u0131 ertelemek \u00fczere anla\u015fma imzalamas\u0131 gibi geli\u015fmeler, \u0130srail\u2019in Trump sonras\u0131 Orta Do\u011fu d\u00fczenine y\u00f6nelik tedbirli bir pl\u00e2n\u0131 olarak g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Ankara da ayn\u0131 hik\u00e2yeyi deneyimliyor: T\u00fcrkiye\u2019nin Biden y\u00f6netimi ile uyu\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, onu yeni dengeler sa\u011flama aray\u0131\u015f\u0131na itebilir.<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Do\u011fu Akdeniz\u2019de s\u0131cak bir \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesinden korkulan politik gerilimlerin t\u0131rman\u0131\u015f\u0131, enerji kaynaklar\u0131n\u0131n ve do\u011fal kaynaklar\u0131n kontrol\u00fcne dair rekabetin \u00f6tesine ge\u00e7iyor. Mevcut gerilimler, daha ziyade <\/p>\n","protected":false},"author":207,"featured_media":25365,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[364],"tags":[],"asf_pub_issue":[10305],"asf_pub_region":[10321],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25350"}],"collection":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/207"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25350"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25350\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25370,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25350\/revisions\/25370"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25350"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25350"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25350"},{"taxonomy":"asf_pub_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_issue?post=25350"},{"taxonomy":"asf_pub_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_region?post=25350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}