{"id":28233,"date":"2021-07-06T12:41:53","date_gmt":"2021-07-06T09:41:53","guid":{"rendered":"https:\/\/research.sharqforum.org\/?p=28233"},"modified":"2021-08-03T15:18:28","modified_gmt":"2021-08-03T12:18:28","slug":"iran-ve-korfezdeki-komsulari-reisinin-toptan-guvenlik-soyleminin-basari-firsati-var-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/2021\/07\/06\/iran-ve-korfezdeki-komsulari-reisinin-toptan-guvenlik-soyleminin-basari-firsati-var-mi\/","title":{"rendered":"\u0130ran ve K\u00f6rfez\u2019deki Kom\u015fular\u0131\u2026 Reisi\u2019nin \u201cToptan G\u00fcvenlik\u201d S\u00f6yleminin Ba\u015far\u0131 F\u0131rsat\u0131 Var M\u0131?"},"content":{"rendered":"<div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-1 nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-0 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-one-full fusion-column-first fusion-column-last\" style=\"--awb-padding-top:20px;--awb-padding-right:20px;--awb-padding-bottom:20px;--awb-padding-left:20px;--awb-bg-size:cover;--awb-box-shadow:2px 2px 20px 2px #dddddd;;--awb-margin-bottom:0px;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-column-wrapper-legacy\"><div class=\"fusion-text fusion-text-1\"><p style=\"text-align: center;\"><em><strong>(Bu metin Arap\u00e7a orijinal versiyonundan terc\u00fcme edilmi\u015ftir.)<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u0130ran\u2019\u0131n mevcut Cumhurba\u015fkan\u0131ndan ayr\u0131 olarak d\u0131\u015f politikada geni\u015f bir sabiteler yelpazesi oldu\u011fu do\u011frudur. Ancak ayn\u0131 zamanda \u0130ran \u0130slam Devrimi\u2019nin ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131ndan bu yana g\u00f6reve gelen 8 Cumhurba\u015fkan\u0131nda da alamet-i farikalar g\u00f6zlemlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Hasan Ruhani, iktidara geldi\u011finde b\u00fct\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla \u00f6nem -belki de \u00f6ncelik- verdi\u011fi Bat\u0131 ile ili\u015fkileri normalle\u015ftirmeye y\u00f6neldi. \u0130ran\u2019daki \u0131l\u0131ml\u0131 kanad\u0131 g\u00f6zlemleyenlerden baz\u0131lar\u0131, \u0130ran\u2019\u0131n sorunlar\u0131na ili\u015fkin as\u0131l sorunun Bat\u0131 ile ili\u015fkileri zaviyesinden gelmesi gerekti\u011fini \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Baz\u0131lar\u0131 ise \u0130ran\u2019\u0131n ekonomik sorunlar\u0131n\u0131n ABD ile ili\u015fkilerde dengeli bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015f\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu iddia etti. Ruhani y\u00f6netimi, Trump taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131mlarla a\u011f\u0131r bir darbeye maruz kalan bu y\u00f6neliminin g\u00f6lgesinde kom\u015fularla etkin bir birliktelik se\u00e7ene\u011fine y\u00f6neldi. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u0130ran\u2019\u0131n kom\u015fu \u00fclkeleri, Trump\u2019\u0131n \u0130ran\u2019a d\u00fc\u015fman politikalar\u0131n\u0131n pe\u015fine tak\u0131larak farkl\u0131 siyasi y\u00f6nelimlere ve gizli olmayan b\u00f6lgesel emellere sahip bu kom\u015fu (\u0130ran) ile olan ihtilaflar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in Trump\u2019\u0131n bu politikas\u0131n\u0131 bir koz olarak kulland\u0131.<\/p>\n<p>Her ne kadar K\u00f6rfez \u00fclkelerine y\u00f6nelik <a href=\"https:\/\/www.alaraby.co.uk\/%E2%80%8B%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%8A%D9%83%D8%B4%D9%81-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%B5%D9%8A%D9%84-%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84%D9%81-%22%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%84%22-%D9%88%D9%8A%D8%AD%D8%B0%D8%B1-%D9%85%D9%86-%22%D8%AD%D8%B1%D8%A8-%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%84%D8%A9%22\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u201cUmut\u201d giri\u015fimi<\/a> \u00f6nerilmi\u015f olsa da Ruhani ve ekibi, bunu bir \u00f6ncelik olarak g\u00f6rmedi. \u00d6yle g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, bu mesele Ruhani ile yeni Cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130brahim Reisi aras\u0131ndaki temel farklardan birini te\u015fkil edecek. Zira Reisi, hen\u00fcz se\u00e7im kampanyas\u0131 d\u00f6neminden itibaren kom\u015fu \u00fclkelere \u00f6nceli\u011finden bahsetse de Suudi Arabistan\u2019a g\u00f6nderdi\u011fi olumlu mesajlar ba\u015fta Yemen meselesi olmak \u00fczere iki \u00fclke aras\u0131ndaki temel anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n so\u011fuklu\u011funu \u00fczerinde ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Reisi\u2019nin kom\u015fu \u00fclkelerle iyi ili\u015fkiler kurma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na ili\u015fkin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken ilk sorun, \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgesel n\u00fcfuzunu g\u00fc\u00e7lendirmesinin taviz verilemeyecek bir mesele oldu\u011fu s\u00f6ylemine ne kadar ba\u011fl\u0131 kalaca\u011f\u0131 olabilir.<\/p>\n<p><strong>Reisi\u2019nin D\u0131\u015f Politika \u0130\u015faretleri<\/strong><\/p>\n<p>Reisi\u2019nin se\u00e7im d\u00f6neminde girdi\u011fi m\u00fcnazaralarda ve se\u00e7im sonras\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda sarf etti\u011fi s\u00f6zlere geri d\u00f6necek olursak, 2017 y\u0131l\u0131ndaki <a href=\"https:\/\/www.irna.ir\/news\/82534060\/%D8%A7%D9%88%D9%84%D9%88%D9%8A%D8%AA-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3%D9%8A-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%8A\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">se\u00e7im program\u0131ndan<\/a> farkl\u0131 s\u00f6ylemler olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliriz. Reisi, hem 2017 hem de 2021\u2019deki se\u00e7im programlar\u0131nda d\u0131\u015f politika ba\u011flam\u0131nda \u0130ran Devrim Lideri Ayetullah Ali Hamaney\u2019in ilkeleri \u00e7er\u00e7evesinde kal\u0131n hatlar \u00e7izdi.<\/p>\n<ul style=\"list-style-type: square;\">\n<li>\u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgesel n\u00fcfuzuna ili\u015fkin olarak <a href=\"https:\/\/www.irna.ir\/news\/84353569\/\u0631\u0626\u06cc\u0633\u06cc-\u0627\u0648\u0644\u0648\u06cc\u062a-\u0627\u0635\u0644\u06cc-\u062f\u0648\u0644\u062a-\u0645\u0646-\u0633\u0641\u0631\u0647-\u0645\u0631\u062f\u0645-\u0627\u0633\u062a\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u0130brahim Reisi\u2019nin tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tavr\u0131<\/a> a\u015fa\u011f\u0131daki noktalarla \u00f6zetleyebiliriz:<\/li>\n<li>\u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgesel n\u00fcfuzu, \u0130slam Devrimi\u2019nin aynas\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>\u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgesel n\u00fcfuzu, ulusal g\u00fcvenli\u011fine katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>\u0130ran\u2019\u0131n g\u00fcvenlik ve refah\u0131n\u0131n garantisi olan bu n\u00fcfuz, sava\u015f\u0131n g\u00f6lgesini \u0130ran halk\u0131n\u0131n \u00fczerinden alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>\u0130ran\u2019\u0131n cayd\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fc (f\u00fcze programlar\u0131 dahil) m\u00fczakere konusu edilemez.<\/li>\n<li>ABD ve Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeleri m\u00fczakere masas\u0131na oturtan \u015fey \u0130ran\u2019\u0131n bu cayd\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/li>\n<li>\u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 ve n\u00fcfuzu, b\u00f6lgedeki istikrar\u0131 destekleyen bir etmendir.<\/li>\n<li>Bu g\u00fc\u00e7 ve n\u00fcfuz, \u201cTekfirci ter\u00f6re\u201d kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede \u00f6nemli bir kozdur.<\/li>\n<li>\u0130ran, b\u00f6lgesel i\u015f birli\u011fi ve toptan g\u00fcvenlik i\u00e7in gelecek her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131m\u0131 memnuniyetle kar\u015f\u0131layacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u0130ran ve K\u00f6rfez \u00fclkeleri aras\u0131ndaki \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgesel n\u00fcfuzuna ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015f farklar\u0131n\u0131 g\u00f6rmemiz i\u00e7in yukar\u0131da dikkat \u00e7ekti\u011fimiz noktalar daha detayl\u0131 analiz yapmaya gerek b\u0131rakmayacak kadar a\u00e7\u0131k. \u0130ran\u2019\u0131n istikrar etmenleri olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc olgular\u0131, K\u00f6rfez ve Arap \u00fclkeleri ile uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7ler, gerginlik ve \u015fiddetin sebebi olarak g\u00f6rmektedir. \u00d6zet olarak Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed Bin Selman, \u0130ran\u2019\u0131 jeo-siyasi ku\u015fatma alt\u0131na almay\u0131 ve \u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 cayd\u0131r\u0131c\u0131 bir toplu g\u00fc\u00e7 olu\u015fturmay\u0131 hedefliyor. Suudi Arabistan\u2019daki lider kadro i\u00e7inde \u0130srail ile normalle\u015fmeye ili\u015fkin <a href=\"https:\/\/www.wsj.com\/articles\/saudi-royal-family-split-relations-israel-uae-bahrain-mbs-prince-king-11600446560?page=3\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">b\u00f6l\u00fcnmeler<\/a> ya\u015fanmas\u0131na ra\u011fmen \u0130srail de manzaran\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda de\u011fil.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan Ruhani\u2019nin ekibi Bat\u0131 \u00fclkeleriyle yap\u0131lacak bir n\u00fckleer anla\u015fman\u0131n \u0130ran ile Suudi Arabistan aras\u0131ndaki gerilimi d\u00fc\u015f\u00fcrece\u011fine inan\u0131yordu. Ancak bu ger\u00e7ekle\u015fmedi ve Suudi Arabistan, Husileri kullanan \u0130ran\u2019\u0131 sava\u015f\u0131 topraklar\u0131na ta\u015f\u0131makla tehdit etti. Muhammed Bin Selman, 2018 y\u0131l\u0131nda Wall Street Journal\u2019a verdi\u011fi bir <a href=\"https:\/\/www.wsj.com\/articles\/saudi-prince-calls-for-stepped-up-pressure-on-iran-1522365518\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">r\u00f6portajda<\/a> \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik bask\u0131 ve yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 artt\u0131rmaktan bahsetti. Bunun sava\u015ftan ka\u00e7mak i\u00e7in gerekli oldu\u011funu belirterek, \u201cE\u011fer bu konuda ba\u015far\u0131s\u0131z olursak, muhtemelen 10-15 y\u0131l i\u00e7inde \u0130ran ile sava\u015fa gireriz\u201d demi\u015fti.<\/p>\n<p>Suudi Arabistan, en \u00f6nemlisi \u201c\u0130ran n\u00fcfuzunun bir \u00f6rne\u011fini yok etmek\u201d olan bir dizi sebepten dolay\u0131 Yemen\u2019e y\u00f6neldi. Ancak, Yemen\u2019de ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 <a href=\"https:\/\/studies.aljazeera.net\/en\/node\/3855\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kararl\u0131l\u0131k F\u0131rt\u0131nas\u0131 Operasyonu\u2019nun hi\u00e7bir hedefi<\/a> ger\u00e7ekle\u015fmedi. \u00d6zellikle \u0130ran ile ilgili k\u0131s\u0131mda \u201cEnsarullah\u201d yenilgiye u\u011frat\u0131lamad\u0131. Bu y\u00f6nelim, \u0130ran ile Suudi Arabistan aras\u0131ndaki gerilimi daha da artt\u0131rd\u0131. Riyad, Yemen batakl\u0131\u011f\u0131nda batmaya ve y\u00fckselen <a href=\"https:\/\/arabic.sputniknews.com\/arab_world\/202107011049435921-\u0623\u0646\u0635\u0627\u0631-\u0627\u0644\u0644\u0647-\u062a\u0646\u0634\u0631-\u0647\u062c\u0648\u0645\u0627-\u0628\u0627\u0644\u0637\u0627\u0626\u0631\u0627\u062a-\u0627\u0644\u0645\u0633\u064a\u0631\u0629-\u0639\u0646\u062f-\u062d\u062f\u0648\u062f-\u0627\u0644\u0633\u0639\u0648\u062f\u064a\u0629-\u0641\u064a\u062f\u064a\u0648\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Husi tehdidi<\/a> ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmaya ba\u015flad\u0131. Belki de bu meydan okuma Muhammed Bin Selman\u2019\u0131 s\u00f6ylemlerini de\u011fi\u015ftirmeye ve 6 y\u0131l sonra <a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/arabic\/interactivity-56936703\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00f6zel bir kom\u015fu devlet olan \u0130ran ile iyi ili\u015fkiler kurma<\/a> \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapmaya itti.<\/p>\n<p>Binaenaleyh ortak \u00e7\u0131karlar ile ekonomik ve g\u00fcvenlik engelleri k\u0131smen de olsa aralar\u0131ndaki sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in \u0130ran ve Suudi Arabistan\u2019\u0131 <a href=\"https:\/\/www.aljazeera.net\/news\/politics\/2021\/5\/5\/\u0644\u0623\u0648\u0644-\u0645\u0631\u0629-\u064a\u064f\u0643\u0634\u0641-\u0639\u0646\u0647\u0627-\u0631\u0633\u0645\u064a\u0627-\u0627\u0644\u0631\u0626\u064a\u0633\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">m\u00fczakere masas\u0131na<\/a> oturmaya devam etmek zorunda b\u0131rakabilir.<\/p>\n<p><strong>ABD Fakt\u00f6r\u00fc Etkisizle\u015ftirilebilir Mi?<\/strong><\/p>\n<p>Se\u00e7ilmi\u015f \u0130ran Cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130brahim Reisi, Katar Emiri Temim Bin Hammad es-Sani ile ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi bir <a href=\"https:\/\/arabic.cnn.com\/middle-east\/article\/2021\/06\/25\/iran-president-qatar-emir-call\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde<\/a> \u201cToptan g\u00fcvenlik\u201d kavram\u0131n\u0131n, y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u201cB\u00f6lgesel d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n\u201d temel ta\u015f\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011funu s\u00f6yledi. Zira \u201cToplu g\u00fcvenlik\u201d kavram\u0131, b\u00f6lgeye \u201cBar\u0131\u015f ve istikrar\u201d, b\u00f6lge halklar\u0131na da \u201cHuzur ve kalk\u0131nma\u201d getirebilir.<\/p>\n<p>K\u00f6rfez \u00fclkeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u201cToplu g\u00fcvenlik\u201d kavram\u0131, yeni bir olgu de\u011fil, \u0130ran\u2019\u0131n bu anlamdaki teklifi ise tek de\u011fil aksine bundan ba\u015fka <a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/abs\/10.1111\/j.1061-1924.2004.00172.x\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00f6rnekler de bulunmaktad\u0131r.<\/a> G\u00fcvenlik, bu \u00fclkeler aras\u0131ndaki ortak bir unsurdur. Toplu g\u00fcvenlik kavram\u0131, b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin g\u00fcvenilirlik olmasa da baz\u0131 taahh\u00fctlerini yerine getirmesi \u00fczerine yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/arabic.sputniknews.com\/news\/202106251049354854-\u0627\u0644\u0631\u0626\u064a\u0633-\u0627\u0644\u0625\u064a\u0631\u0627\u0646\u064a-\u0627\u0644\u062c\u062f\u064a\u062f-\u064a\u0643\u0634\u0641-\u0639\u0646-\u0639\u0642\u064a\u062f\u0629-\u062d\u0643\u0648\u0645\u062a\u0647-\u0641\u064a-\u0627\u0644\u0633\u064a\u0627\u0633\u0629-\u0627\u0644\u062e\u0627\u0631\u062c\u064a\u0629-\u0627\u0644\u0625\u0642\u0644\u064a\u0645\u064a\u0629\/l\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u0130brahim Reisi\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde<\/a>n toplu g\u00fcvenlik kavram\u0131n\u0131n, \u201c\u0130ran\u2019\u0131n kom\u015fular\u0131yla olan ili\u015fkilerine yabanc\u0131 m\u00fcdahaleyi s\u0131f\u0131ra indirmek\u201d oldu\u011funu anl\u0131yoruz. Bu tav\u0131r sadece Reisi\u2019ye \u00f6zg\u00fc de\u011fil, \u0130ran d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n sabitelerinden biridir. Daha \u00f6nce Ruhani de K\u00f6rfez \u00fclkelerine yabanc\u0131 m\u00fcdahalesi olmaks\u0131z\u0131n kendi g\u00fcvenli\u011fini kendi sa\u011flama <a href=\"https:\/\/www.aljazeera.net\/news\/politics\/2019\/11\/2\/\u0625\u064a\u0631\u0627\u0646-\u062d\u0633\u0646-\u0631\u0648\u062d\u0627\u0646\u064a-\u0645\u0628\u0627\u062f\u0631\u0629-\u0623\u0645\u0646-\u0627\u0644\u062e\u0644\u064a\u062c\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00e7a\u011fr\u0131s\u0131<\/a> yapm\u0131\u015ft\u0131. Bu durum K\u00f6rfez gibi ABD\u2019nin kendi topraklar\u0131ndan sonra en fazla kuvvet bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 <a href=\"http:\/\/mideast.shisu.edu.cn\/_upload\/article\/49\/a1\/fe6e1224465da898ebe69fc359d9\/7a699198-2f49-4198-b076-b94b46099d8a.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ikinci merkez<\/a> konumunda olan bir b\u00f6lge i\u00e7in bunun ne kadar m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. Zira ayn\u0131 zamanda Tahran ve Washington aras\u0131ndaki kriz de devam etmektedir.<\/p>\n<p>Bu durum \u0130ran\u2019\u0131n ilan edilmi\u015f <a href=\"http:\/\/mideast.shisu.edu.cn\/_upload\/article\/49\/a1\/fe6e1224465da898ebe69fc359d9\/7a699198-2f49-4198-b076-b94b46099d8a.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ABD kuvvetlerini b\u00f6lgeden \u00e7\u0131karmak<\/a> hedefiyle temelden ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Tahran, bu hedefini 2020 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen Kas\u0131m S\u00fcleymani suikast\u0131ndan sonra ilan etmi\u015fti. Bu sebeple s\u00f6z konusu hedef, Reisi\u2019nin kom\u015fularla g\u00fc\u00e7l\u00fc ili\u015fkiler kurma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda istikrar ve g\u00fcvenli\u011fi olmazsa olmaz bir \u015fart h\u00e2line getirmektedir.<\/p>\n<p><strong>\u0130srail Fakt\u00f6r\u00fc<\/strong><\/p>\n<p>\u201cB\u00f6lgedeki yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d azaltman\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engeller, sadece Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131yor. K\u00f6rfez b\u00f6lgesine ba\u015fta Birle\u015fik Arap Emirlikleri (BAE) ile normalle\u015fme kap\u0131s\u0131ndan giren \u0130srail de \u0130ran\u2019\u0131n g\u00fcvenlik endi\u015felerini g\u00fc\u00e7lendiriyor. Bu sebeple \u0130ran, K\u00f6rfez \u00fclkelerini y\u00fckselen bir g\u00fcvenlik tehdidi olarak g\u00f6rmekte, dolay\u0131s\u0131yla bu yakla\u015f\u0131m\u0131n, \u0130srail\u2019in b\u00f6lgedeki etkinli\u011fi art\u0131k\u00e7a \u201cToptan g\u00fcvenlik\u201d kavram\u0131n\u0131 yutmas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n<p>\u0130ran\u2019\u0131n K\u00f6rfez\u2019deki ba\u015fl\u0131ca <a href=\"https:\/\/www.dw.com\/fa-ir\/\u0647\u0634\u062f\u0627\u0631-\u062f\u0631\u0628\u0627\u0631\u0647-\u062a\u0627\u062b\u06cc\u0631-\u0645\u0648\u0636\u0639\u06af\u06cc\u0631\u06cc-\u0639\u0644\u06cc\u0647-\u0627\u0645\u0627\u0631\u0627\u062a-\u0628\u0631-\u0627\u0642\u062a\u0635\u0627\u062f-\u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646\/a-54601722\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ekonomik ortaklar\u0131ndan biri olan<\/a> BAE, Tahran a\u00e7\u0131s\u0131ndan yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n getirdi\u011fi ekonomik etkilere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmenin kullan\u0131\u015fl\u0131 bir arac\u0131 olmu\u015ftur. BAE\u2019nin \u0130srail ile normalle\u015fmeye y\u00f6nelmesinin \u00f6zellikle ekonomik \u00e7\u0131karlar konusunda olmak \u00fczere \u0130ran ile ili\u015fkilerini nas\u0131l etkileyece\u011fine dair bir soru daha \u00f6nce ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Buna \u0130ran Devrim Rehberi <a href=\"https:\/\/studies.aljazeera.net\/ar\/article\/4780\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ali Hamaney\u2019in cevab\u0131<\/a> ekonomik \u00e7\u0131karlar, \u0130ran\u2019\u0131n y\u00fcksek stratejik \u00e7\u0131karlar\u0131na \u00f6ncelenmek zorunda de\u011fil \u015feklinde olmu\u015ftu. Bu sebeple ekonomik yeterlili\u011fine dair \u015f\u00fcpheler, \u0130ran\u2019\u0131 K\u00f6rfez\u2019de y\u00fckselen \u0130srail varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden gelmek zorunda b\u0131rak\u0131rken, \u0130srail ise \u0130ran\u2019\u0131 kendi aya\u011f\u0131na s\u0131kmaya mecbur b\u0131rakmaya ve bu yolla \u00fclkeyi dizginlemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcvenlik tehdidinin artmas\u0131, \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgesel n\u00fcfuzunu g\u00fc\u00e7lendirecek ve Kud\u00fcs Tugaylar\u0131 gibi \u0130ran taraf\u0131ndan kullan\u0131lan gruplar ile bu gruplar\u0131n resmi kurumlarla olan uyumunun g\u00fc\u00e7lendirilmesi konusu \u0130ran\u2019\u0131n meseleye bak\u0131\u015f\u0131nda merkezi bir noktada tutulacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n<p>Kom\u015fularla iyi ili\u015fkiler s\u00f6ylemi, ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn ve gerek ekonomik olarak \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f \u0130ran a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekse K\u00f6rfez\u2019deki kom\u015fular\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 zorluklarla birlikte ihtiya\u00e7 duyulan bir meseledir.<\/p>\n<p>Bu durum \u0130brahim Reisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise bu konuda \u00f6ncelik olarak ilan etti\u011fi Suudi Arabistan\u2019a dair bu y\u00f6nde ataca\u011f\u0131 c\u00fcretk\u00e2r bir ad\u0131m atma gereklili\u011fini do\u011furmaktad\u0131r. Bu ad\u0131m, Yemen\u2019de bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olu\u015fturacak ve belki de paralel s\u00f6ylem ve politikalardan kurtulmak i\u00e7in meselenin tek bir tarafa b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 beraberinde getirecektir. Ayr\u0131ca kom\u015fulara y\u00f6nelik y\u00fcr\u00fct\u00fclen politikalar hususunda da i\u00e7 mutabakat\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Her ne kadar \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgedeki n\u00fcfuzundan vazge\u00e7mesi imk\u00e2ns\u0131z olsa da bu n\u00fcfuzu daha akl\u0131 ba\u015f\u0131nda kullanmas\u0131 ve \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan de\u011ferlendirmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Di\u011fer \u00fclkelerin ise \u0130ran\u2019a ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 bir devlet muamelesi yapma politikalar\u0131n\u0131 yumu\u015fatmalar\u0131 ak\u0131ll\u0131ca olabilir. Bu noktada, \u0130ran gibi b\u00fcy\u00fck bir tarihsel ve co\u011frafi derinli\u011fe sahip bir \u00fclkeye kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmek i\u00e7in i\u015fgalci \u0130srail\u2019in v\u00fccuda getirdi\u011fi as\u0131l \u201cola\u011fand\u0131\u015f\u0131ndan\u201d yard\u0131m almak en b\u00fcy\u00fck hata olabilir.<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ran\u2019\u0131n mevcut Cumhurba\u015fkan\u0131ndan ayr\u0131 olarak d\u0131\u015f politikada geni\u015f bir sabiteler yelpazesi oldu\u011fu do\u011frudur. Ancak ayn\u0131 zamanda \u0130ran \u0130slam Devrimi\u2019nin ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131ndan bu yana g\u00f6reve gelen 8 Cumhurba\u015fkan\u0131nda da alamet-i farikalar g\u00f6zlemlenmi\u015ftir<\/p>\n","protected":false},"author":140,"featured_media":28169,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[376],"tags":[],"asf_pub_issue":[],"asf_pub_region":[10321],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28233"}],"collection":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/140"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28233"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28233\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28413,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28233\/revisions\/28413"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28169"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28233"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28233"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28233"},{"taxonomy":"asf_pub_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_issue?post=28233"},{"taxonomy":"asf_pub_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_region?post=28233"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}