{"id":28502,"date":"2021-07-19T16:21:40","date_gmt":"2021-07-19T13:21:40","guid":{"rendered":"https:\/\/research.sharqforum.org\/?p=28502"},"modified":"2021-08-11T16:23:58","modified_gmt":"2021-08-11T13:23:58","slug":"ibrahim-reisi-yonetiminde-rusya-iran-iliskilerinde-ne-gibi-gelismeler-beklenebilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/2021\/07\/19\/ibrahim-reisi-yonetiminde-rusya-iran-iliskilerinde-ne-gibi-gelismeler-beklenebilir\/","title":{"rendered":"\u0130brahim Reisi Y\u00f6netiminde Rusya-\u0130ran \u0130li\u015fkilerinde Ne Gibi Geli\u015fmeler Beklenebilir?"},"content":{"rendered":"

(Bu metin \u0130ngilizce orijinal versiyonundan terc\u00fcme edilmi\u015ftir.)<\/em><\/strong><\/p>\n

Haziran 2021’de \u0130brahim Reisi’nin \u0130ran’da yap\u0131lan Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde kazand\u0131\u011f\u0131 zafer, rekor d\u00fczeyde d\u00fc\u015f\u00fck se\u00e7men kat\u0131l\u0131m\u0131, i\u00e7 ekonomik krizler ve \u0130ran N\u00fckleer Anla\u015fmas\u0131 olarak da bilinen Kapsaml\u0131 Ortak Eylem Plan\u0131’n\u0131n (KOEP) iyile\u015ftirilmesine y\u00f6nelik devam eden m\u00fczakerelerin zemininde ger\u00e7ekle\u015fti. \u0130ran bas\u0131n\u0131, Vladimir Putin’in eski Yarg\u0131 Ba\u015fkan\u0131 muhafazak\u00e2r Reisi’ye g\u00f6nderdi\u011fi tebrik mesaj\u0131na<\/a> geni\u015f bir yer verdi ve Rusya Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n se\u00e7ilmi\u015f Cumhurba\u015fkan\u0131na sayg\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6nderen ilk Devlet Ba\u015fkan\u0131<\/a> oldu\u011funa dikkat \u00e7ekti. \u0130ran’\u0131n Moskova B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Kaz\u0131m Celili, Putin’in mesaj\u0131n\u0131n Rusya-\u0130ran ili\u015fkilerinin yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi oldu\u011funu vurgulad\u0131. 6 Temmuz’da Rusya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Andrei Fursenko ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmede Celili, Reisi’nin Putin’in mesaj\u0131na verdi\u011fi yan\u0131t\u0131 iletti<\/a> ve Reisi y\u00f6netiminin Moskova-Tahran ikili i\u015f birli\u011finde bir b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme d\u00f6nemi getirece\u011fini umdu\u011funu ifade etti. Ufuktaki olas\u0131 i\u015f birli\u011fi hakk\u0131nda abart\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamalara ra\u011fmen \u0130brahim Reisi’nin se\u00e7ilmesinin Rusya-\u0130ran ili\u015fkilerinin geli\u015fimi \u00fczerinde s\u0131n\u0131rl\u0131 bir etkisi olacakt\u0131r. Bunun yerine, Rusya ve \u0130ran etkile\u015fimi, b\u00f6lgesel oyunlardaki ortak \u00e7\u0131karlar ve daha geni\u015f d\u0131\u015f politika ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re \u015fekillenmeye devam edecek.<\/p>\n

Reisi ve Rusya Ba\u011flant\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n

\u0130brahim Reisi’nin Rusya ile ili\u015fkisi, daha \u00f6nce Me\u015fhed’de Tataristan Devlet Ba\u015fkan\u0131 ve Putin’in Din \u0130\u015fleri Temsilcisi Rustam Minnikhanov ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeye<\/a> denk gelen 2017 se\u00e7imlerindeki adayl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda incelemeye tabi tutulmu\u015ftu. Reisi’nin se\u00e7imlerden sadece bir ay \u00f6nce Minnikhanov ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesinin zamanlamas\u0131, reformistleri Reisi\u2019ye d\u00f6n\u00fck \u0130ran se\u00e7imlerine olas\u0131 Rus m\u00fcdahalesi<\/a> su\u00e7lamalar\u0131n\u0131 y\u00f6neltmelerine yol a\u00e7t\u0131. Hatta kimi \u00e7evreler se\u00e7im yasalar\u0131n\u0131n ihlali konusunda soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde \u00e7a\u011fr\u0131da bile bulundu. Ancak Reisi’nin Minnikhanov ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesi \u00fczerine yap\u0131lan spek\u00fclasyonlar, Reisi’nin Me\u015fhed’de etkili bir dini varl\u0131k ve b\u00fcy\u00fck bir ekonomik merkez olan \u0130mam R\u0131za T\u00fcrbesi’nin muhaf\u0131z\u0131 s\u0131fat\u0131 nedeniyle as\u0131ls\u0131zd\u0131. Tataristan’\u0131n \u0130ran’\u0131n Horasan-Razavi eyaletiyle ekonomik ili\u015fkiler kurma \u00e7abalar\u0131 kapsam\u0131nda Reisi, 2018 y\u0131l\u0131nda Tataristan Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan Kazan’a bizzat davet edildi. Reisi, Haziran 2014’te St. Petersburg’daki 4’\u00fcnc\u00fc Uluslararas\u0131 Hukuk Forumu<\/a> ve Kas\u0131m 2015’te So\u00e7i’deki Uluslararas\u0131 Savc\u0131lar Birli\u011fi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen 7’nci Orta ve Do\u011fu Avrupa ve Orta Asya B\u00f6lgesel Konferans\u0131<\/a> i\u00e7in Rusya’ya gitti.<\/p>\n

Bununla birlikte, yukar\u0131da verilen bilgilere bakarak, Reisi ve Rus liderli\u011fi aras\u0131nda k\u00f6kl\u00fc ki\u015fisel ba\u011flar oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olur. Reisi, cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na Ruslarla \u00e7ok az geleneksel d\u0131\u015f politika deneyimi ile girecek. Bu, daha \u00f6nceden 1989 Gorba\u00e7ov-Rafsancani zirvesine \u0130ran delegasyonunun bir \u00fcyesi olarak, daha sonra \u0130ran Ulusal G\u00fcvenlik Konseyi Sekreteri olarak Ruslarla kazan\u00e7l\u0131 silah anla\u015fmalar\u0131 yapan Ruhani ile tam bir tezat olu\u015fturuyor. Reisi’nin d\u0131\u015f politika deneyimi, daha ziyade Irak, Suriye ve L\u00fcbnan’daki akt\u00f6rlerle dini ve b\u00f6lgesel odakl\u0131 diplomasiden olu\u015fuyor. Bununla birlikte, Reisi\u2019nin cumhurba\u015fkan\u0131 olarak g\u00f6rev s\u00fcresi, yeni i\u015f birli\u011fi alanlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra g\u00f6ze \u00e7arpan endi\u015fe verici konular \u00fczerinde devam eden etkile\u015fimi de g\u00f6recektir.<\/p>\n

Reisi’nin Se\u00e7ilmesi ve Rusya-\u0130ran \u0130li\u015fkilerinin Gelece\u011fi<\/strong><\/p>\n

\u0130ran’da, Tahran’\u0131n Moskova’ya y\u00f6nelik politikas\u0131n\u0131n form\u00fclasyonu, ruhani lider Ayetullah Hamaney ve onun d\u0131\u015f politika dan\u0131\u015fman\u0131 eski D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Ali Ekber Velayati’nin ki\u015fisel etkisi alt\u0131nda kalmaya devam ediyor. Se\u00e7imlerden bu yana Reisi’nin, Zarif ile yapt\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131lar ve yabanc\u0131 heyetlerle yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde<\/a> onun varl\u0131\u011f\u0131, \u00fclkenin d\u0131\u015f ili\u015fkilerinde bir dereceye kadar s\u00fcreklilik sa\u011flama \u00e7abas\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi. Bu durum, Reisi ve D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 temsilcilerinin d\u0131\u015f politikaya yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ve \u0130ran’\u0131n JCPOA’ya (Kapsaml\u0131 Ortak Eylem Plan\u0131) olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi<\/a> ile ilgili a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda da yinelenmi\u015f durumda. \u0130ran’\u0131n Rusya ile ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, son on y\u0131lda Moskova ve Tahran aras\u0131ndaki b\u00fcrokratik ba\u011flar\u0131n artmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Hamaney ve Velayati<\/a>‘nin ki\u015fisel rolleri, ili\u015fkinin i\u00e7 de\u011fi\u015fimlerden ve d\u0131\u015fsal sars\u0131nt\u0131lardan soyutlanmas\u0131 daha fazla katk\u0131 sa\u011flad\u0131. Bu, Rusya ve \u0130ran’\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n uyumlu hale getirilmesini \u00f6ne s\u00fcrmek de\u011fil, ili\u015fkilerinde bir dereceye kadar \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi te\u015fvik etmek ve ba\u011flar\u0131n bozulmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in farkl\u0131l\u0131klar\u0131 teskin etmeye y\u00f6nelik kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7abaya i\u015faret etmektir.<\/p>\n

Moskova, JCPOA’n\u0131n restorasyonu konusunda<\/a> Viyana’da g\u00f6r\u00fc\u015fmeler devam ederken Tahran’\u0131n k\u00fcresel d\u0131\u015f politikas\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynamaya devam edecek. Rusya, \u0130ran’\u0131n JCPOA kapsam\u0131ndaki taahh\u00fctlerine geri d\u00f6nmesinin \u00f6n ko\u015fulu olarak da ABD yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunurken, \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer anla\u015fmadaki balistik f\u00fcze program\u0131 veya g\u00fcn bat\u0131m\u0131 h\u00fck\u00fcmlerinin (uzat\u0131lmazsa belirli bir tarihten sonra otomatik olarak ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131na izin veren maddeler) yeniden m\u00fczakere edilmesi gibi \u00e7eki\u015fmeli konularda \u0130ran’\u0131n tutumunu destekledi.<\/p>\n

Reisi’nin 2009 ve 2019 protestolar\u0131ndaki rol\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra d\u0131\u015f m\u00fcdahaleye kar\u015f\u0131 nefreti g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, se\u00e7ilen cumhurba\u015fkan\u0131, siber g\u00fcvenlik ve bilgi g\u00fcvenli\u011fi<\/a> alanlar\u0131nda Rusya’da benzeri bir ortak bulabilir. Reisi uzun zamand\u0131r \u0130ran’\u0131n siber alandaki<\/a> kapasitesinin g\u00fc\u00e7lendirilmesini ve Tahran’\u0131n bilgi g\u00fcvenli\u011fi \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc baltalamaya y\u00f6nelik d\u0131\u015f giri\u015fimlerin engellenmesini savunuyordu. B\u00f6yle bir tercih, rejimin i\u00e7 g\u00fcvenli\u011finin, Rusya ve \u0130ran’\u0131n Reisi y\u00f6netimi alt\u0131nda daha yak\u0131n i\u015f birli\u011fi yapabilecekleri potansiyel bir alan olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu ama\u00e7la, 2021 Rusya-\u0130ran siber g\u00fcvenlik anla\u015fmas\u0131<\/a>, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 kapasite art\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in bir \u00e7er\u00e7eve sunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Rusya ve \u0130ran’\u0131n \u00f6rt\u00fc\u015febilece\u011fi di\u011fer bir alan da ekonomik entegrasyondur. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda Reisi, \u0130ran’\u0131n kom\u015fular\u0131yla “ekonomik diplomasiyi<\/a>” ve b\u00f6lgesel entegrasyonu te\u015fvik etmenin \u00f6nemini vurgulad\u0131. Bu hedefler, \u0130ran’\u0131n Rusya, \u00c7in, Hindistan ve Orta Asya cumhuriyetleriyle \u00e7ok tarafl\u0131 ve ikili ili\u015fkileri geni\u015fletmeye y\u00f6nelik daha geni\u015f kapsaml\u0131 ‘do\u011fuya bak’ politikas\u0131yla uyumludur. Reisi’nin cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla, kom\u015fu \u00fclkelerle ili\u015fkileri g\u00fc\u00e7lendirirken \u0130ran’\u0131n i\u00e7 ekonomisini desteklemenin bir arac\u0131 olarak Uluslararas\u0131 Kuzey-G\u00fcney Ula\u015ft\u0131rma Koridoru ve Avrasya Ekonomik Birli\u011fi’ndeki<\/a> serbest ticaret anla\u015fmalar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alma gibi ula\u015ft\u0131rma giri\u015fimlerinde Rusya ve \u0130ran i\u015f birli\u011fine vurgu yapacak.<\/p>\n

\u00d6rt\u00fc\u015fen g\u00fcvenlik \u00e7\u0131karlar\u0131 ve Orta Do\u011fu, G\u00fcney Kafkasya, Orta Asya ve Afganistan’daki istikrars\u0131zl\u0131k endi\u015feleri, Rusya ve \u0130ran a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u015f birli\u011fi i\u00e7in sa\u011flam bir temel olu\u015fturmaya devam edecektir. ABD’nin Afganistan’dan \u00e7ekilmesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Rusya ve \u0130ran, Reisi ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda Afganistan konusunda daha yak\u0131n bir koordinasyon deneyimleyebilirler. \u015eu anda, Rusya ve \u0130ran’\u0131n Afganistan konusundaki i\u015f birli\u011finin boyutu Suriye’ye k\u0131yasla nispeten daha itidalli<\/a> olmu\u015ftur. Ancak Tahran, Afganistan konusunda \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc (\u015e\u0130\u00d6) toplant\u0131lar\u0131na g\u00f6zlemci olarak kat\u0131lman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Pakistan, \u00c7in, Hindistan ve Rusya ile \u00e7ok tarafl\u0131<\/a> g\u00f6r\u00fc\u015fmelere de kat\u0131ld\u0131. 5 Temmuz’da Reisi’nin Be\u015far Esad’la g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde<\/a>, Rusya ve \u0130ran’\u0131n \u00f6zellikle askeri reform ve ekonomik yat\u0131r\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan giderek daha fazla anla\u015fmazl\u0131k ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Suriye’nin yeniden in\u015fas\u0131na olan ilgisinin devam etti\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Suriye’nin yeniden in\u015fas\u0131, askeri reform ve ekonomik yat\u0131r\u0131mlarla ilgili gerginlikler nedeniyle Rusya-\u0130ran ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bozuldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki s\u00f6ylentiler, Moskova ve Tahran’\u0131n i\u015f birli\u011fi konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in gereken \u00f6ng\u00f6r\u00fc ve pragmatizmden yoksun oldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/p>\n

Rusya ve \u0130ran ili\u015fkilerinin do\u011fas\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u0130brahim Reisi’nin se\u00e7ilmesinin ili\u015fkide temel bir de\u011fi\u015fime yol a\u00e7mas\u0131 pek olas\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Reisi, Tahran’\u0131n Moskova ile olan ba\u011flar\u0131n\u0131 vurgularken, Rusya-\u0130ran ili\u015fkilerinin gidi\u015fat\u0131, nadiren tamamen \u00f6rt\u00fc\u015fse de uzun zamand\u0131r i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f olan kendi ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131 taraf\u0131ndan belirlenmeye devam edecektir.<\/p>\n<\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Haziran 2021’de \u0130brahim Reisi’nin \u0130ran’da yap\u0131lan Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde kazand\u0131\u011f\u0131 zafer, rekor d\u00fczeyde d\u00fc\u015f\u00fck se\u00e7men kat\u0131l\u0131m\u0131, i\u00e7 ekonomik krizler ve \u0130ran N\u00fckleer Anla\u015fmas\u0131 olarak da bilinen Kapsaml\u0131 Ortak Eylem Plan\u0131’n\u0131n (KOEP) iyile\u015ftirilmesine y\u00f6nelik devam eden m\u00fczakerelerin zemininde ger\u00e7ekle\u015fti. <\/p>\n","protected":false},"author":242,"featured_media":28265,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[376],"tags":[],"asf_pub_issue":[],"asf_pub_region":[10321],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28502"}],"collection":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/242"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28502"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28502\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28504,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28502\/revisions\/28504"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28502"},{"taxonomy":"asf_pub_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_issue?post=28502"},{"taxonomy":"asf_pub_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_region?post=28502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}