{"id":29096,"date":"2021-09-23T18:28:22","date_gmt":"2021-09-23T15:28:22","guid":{"rendered":"https:\/\/research.sharqforum.org\/?p=29096"},"modified":"2021-11-09T12:05:55","modified_gmt":"2021-11-09T09:05:55","slug":"esad-suriyesinin-gelecegi-umutsuzlar-diyari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/2021\/09\/23\/esad-suriyesinin-gelecegi-umutsuzlar-diyari\/","title":{"rendered":"Esad Suriye\u2019sinin Gelece\u011fi: Umutsuzlar Diyar\u0131"},"content":{"rendered":"

(Bu metin \u0130ngilizce orijinal versiyonundan terc\u00fcme edilmi\u015ftir.)<\/em><\/strong><\/p>\n

Devrimden \u00f6nce Suriye rejiminin otoriter ara\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda, istihdam, kapsaml\u0131 sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim ve g\u00fcvenlik temini gibi bir\u00e7ok h\u00fck\u00fcmet te\u015fviki vard\u0131. Rejim devletinin sundu\u011fu bu t\u00fcr hizmetler vasat olsa da daha \u00f6nce yoksunla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f geni\u015f bir kesime asgari ihtiya\u00e7lar\u0131 sunuyor ve yoksullara orta s\u0131n\u0131fa y\u00fckselme hayalini ba\u015far\u0131yla satabiliyordu. Rejim, orta s\u0131n\u0131f ile i\u015f insanlar\u0131na ise g\u00fcvenlik temini ve en az \u00e7abayla en \u00e7ok k\u00e2r\u0131 serbest\u00e7e elde edebilecekleri serbest bir i\u015f ortam\u0131 vaat ediyordu. Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da herkesten itaat ancak yoksul s\u0131n\u0131flardan sadakat talep ediyordu. Zenginlerden ise b\u00fcy\u00fcy\u00fcp geli\u015fmelerine izin verdi\u011fi i\u00e7in ortakl\u0131k ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 bekliyordu. Esad hasretini \u00e7ektikleri vaadin modernite ve liberalizm oldu\u011funu anlayana kadar en \u00e7ok kentli orta s\u0131n\u0131fla u\u011fra\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bu strateji bir nebze etkili oldu ve Esad\u2019\u0131n \u015eam ve Halep\u2019teki pop\u00fclaritesi artt\u0131 ama babas\u0131n\u0131n iktidar\u0131n\u0131 dayand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 taban kendisinden uzakla\u015ft\u0131. Yoksul Aleviler kendilerini ihmal etmesine ra\u011fmen Be\u015far\u2019a sad\u0131k kalmaya devam etse de S\u00fcnni k\u0131rsal ve yoksul kesimin Be\u015far otoritesine katlanmak i\u00e7in hi\u00e7bir nedeni yoktu. Suriye devrimi Esad i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir alarm oldu \u00e7\u00fcnk\u00fc otorite Alevi olmayan taban aras\u0131ndaki deste\u011fini kaybetti\u011fi gibi orta s\u0131n\u0131f da bu otoritenin arkas\u0131nda toplanmad\u0131. \u00dcstelik elitler de ilk ba\u015flarda rejimden yana tav\u0131r almadan \u00f6nce se\u00e7eneklerini tart\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Esad hayatta kalmak ve devrimi bast\u0131rmak amac\u0131yla en g\u00fcvenilir destek\u00e7ilerine ba\u015fvurdu ve salt belirsizlik korkusu ve ba\u015fkalar\u0131na duyulan derin bir g\u00fcvensizlikle per\u00e7inlenen bir sadakat sayesinde destek\u00e7ilerini harekete ge\u00e7irebildi. Sad\u0131klar\u0131n gayreti isyanc\u0131lar\u0131 p\u00fcsk\u00fcrtmek i\u00e7in yetersiz kalsa da Esad muhalefeti ancak Rus ve \u0130ran m\u00fcdahalesiyle devirebilse de yine de sad\u0131klar\u0131n fedakarl\u0131klar\u0131 \u00f6nemliydi. Bir \u00f6l\u00fcm kal\u0131m sava\u015f\u0131nda Suriye\u2019nin di\u011fer kesimleriyle olan ili\u015fkilerini tehlikeye atmaya haz\u0131rlard\u0131 ama devlet, devrimci g\u00fc\u00e7lerle sava\u015f\u0131nda t\u00fckendi\u011finden \u00e7ocuklar\u0131n\u0131; hayatlar\u0131n\u0131, ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131, c\u00fczi miktardaki tasarruflar\u0131n\u0131 ve hayati hizmetlere eri\u015fimlerini kaybetmek durumunda kald\u0131lar. Direnmelerindeki birincil g\u00fcd\u00fcleri nihayetinde sava\u015ftan sonra g\u00fcndelik ya\u015fama geri d\u00f6nme vaadiydi.<\/p>\n

Bug\u00fcn rejim Suriye topraklar\u0131n\u0131n %70\u2019ini kontrol ediyor ama Esad\u2019\u0131n en sad\u0131k tabileri d\u00e2hil Suriyelilerin \u00e7o\u011funlu\u011fu i\u00e7in sava\u015f bitti ve Esad hayatta kald\u0131. \u0130ster \u00fclkenin kuzeybat\u0131s\u0131ndaki T\u00fcrk destekli muhalifler isterse kuzeydo\u011fudaki Suriye Demokratik G\u00fc\u00e7leri olsun her askeri operasyonun h\u0131zla tamamlanmas\u0131 bekleniyor. Dahas\u0131, bunlar sadece halk d\u00fczeyindeki sahici beklentiler de\u011fil ayn\u0131 zamanda y\u00f6netimin inan\u00e7lar\u0131n\u0131n da bir yans\u0131mas\u0131.<\/p>\n

Sil Ba\u015ftan<\/strong><\/p>\n

26 May\u0131s se\u00e7imleri bu inanc\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in f\u0131rsat niteli\u011finde bir geli\u015fmeydi. Bunun aksine Esad, \u00f6nceki se\u00e7imlerle kendi arkas\u0131ndaki birli\u011fi g\u00f6stermek i\u00e7in se\u00e7men taban\u0131na ba\u015fvurmad\u0131. Bunun yerine baba rol\u00fcn\u00fc, her zamankinden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve sa\u011fl\u0131kl\u0131, kendinden emin ve kararl\u0131, t\u00fcm bask\u0131lara kar\u015f\u0131 kay\u0131ts\u0131z ve dirayetli bir lider imaj\u0131n\u0131 yeniden onaylad\u0131. Belirsizlik g\u00fcnlerinin sona erdi\u011fini ve \u015fimdi her zamankinden daha fazla \u201cumudun \u00e7al\u0131\u015fma\u201d oldu\u011funu g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Yine de Esad\u2019\u0131n \u00f6nceden belirlenmi\u015f se\u00e7imlerle vermek istedi\u011fi mesaj kampanyas\u0131 s\u0131ras\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 \u00fcst\u00fc kapal\u0131 otorite imajlar\u0131ndan \u00e7ok daha kritikti.<\/p>\n

Zafer konu\u015fmas\u0131nda Esad daha parlak bir gelecek veya reform vaadinde bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi \u201cyenik\u201d kar\u015f\u0131tlar\u0131na y\u00f6nelik hi\u00e7bir ho\u015fg\u00f6r\u00fc de g\u00f6stermedi. Onun inanc\u0131 kendine sad\u0131kt\u0131. Muhalefete ve destek\u00e7ilerine kar\u015f\u0131 intikam yeminleri ederek taban\u0131n\u0131n zorluklara katlanmak i\u00e7in \u00e7aba harcamas\u0131n\u0131 istedi. Uluslararas\u0131 kamuoyuna verdi\u011fi mesajsa meydan okuma de\u011fil diren\u00e7, temellere d\u00f6nmeye dolayl\u0131 bir at\u0131f ve \u00fclkeyi y\u00f6netip kontrol edebilece\u011fine dair yenilenmi\u015f bir g\u00fcvendi.<\/p>\n

Uluslararas\u0131 durum ve Arap isyanlar\u0131na \u00f6nceden verilen destekteki de\u011fi\u015fim bir gecede ya\u015fanmad\u0131; aksine kademeliydi ve bu durum her defas\u0131nda b\u00f6lgenin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinin siyasi sonucuna duyulan kay\u0131ts\u0131zl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyordu. Bunun sonucunda rejim i\u00e7 muhalefetle m\u00fccadelede kendini ve stratejisini h\u0131zla bu duruma adapte etti. Bat\u0131 ba\u015fkentlerinde de\u011fi\u015fen siyasi ve g\u00fcvenlik temelli \u00f6ncelikler zaten ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f muhalefete kar\u015f\u0131 sahadaki askeri operasyonlar\u0131n \u015fiddetini artt\u0131r\u0131p m\u00fczakere masas\u0131nda herhangi bir ilerleme sa\u011flamaya y\u00f6nelik t\u00fcm ciddi giri\u015fimlere daha da direnmeye te\u015fvik etti.<\/p>\n

BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin 2254 say\u0131l\u0131 karar\u0131 Suriye\u2019de siyasi ge\u00e7i\u015f i\u00e7in bir zaman planlamas\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Karar Be\u015far Esad\u2019\u0131n ak\u0131betine kasten de\u011finmese de \u00e7at\u0131\u015fmaya anlaml\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sa\u011flamak amac\u0131yla y\u00f6netimde ve siyasi kurumlarda bir dizi yap\u0131sal de\u011fi\u015fim belirlemi\u015fti. Rejim, I\u015e\u0130D\u2019in y\u00fckseli\u015finden faydalanarak m\u00fczakerelere g\u00fcvenlik meselesi sunarak daha etkili di\u011fer konular\u0131 suland\u0131rd\u0131. Esad daha sonra sahadaki askeri durumu tersine \u00e7evirmeye yetecek kadar zaman kazanmak i\u00e7in BM ile say\u0131s\u0131z teknik tart\u0131\u015fmaya girerek ulusal d\u00fczeyde bir ate\u015fkes uygulamayla ilgili t\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frat\u0131p i\u015flevsiz b\u0131rakt\u0131. Son olarak \u015eam, muhalefetle m\u00fczakereleri Suriye anayasas\u0131 \u00fczerine hi\u00e7bir net takvimi, garanti edilmi\u015f sonucu ve ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan bir diyalo\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in Bat\u0131\u2019n\u0131n siyasi s\u00fcrecin neticesine duydu\u011fu ilgisizlikten faydaland\u0131.<\/p>\n

Uluslararas\u0131 kamuoyunun bariz ancak ilan edilmemi\u015f bir \u015fekilde Suriye\u2019de siyasi ge\u00e7i\u015fin her bi\u00e7iminden vazge\u00e7i\u015fiyle birlikte Esad y\u00f6nelimini de\u011fi\u015ftirdi ve h\u00e2lihaz\u0131rda uluslararas\u0131 ve b\u00f6lgesel rol\u00fcn\u00fc tamamen yenilemek istiyor. Rusya ve \u0130ran\u2019\u0131n \u00e7at\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131ndaki deste\u011fi muhalefeti yenmesine imk\u00e2n tan\u0131m\u0131\u015f olsa da sava\u015f\u0131 kazanmas\u0131nda hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan ba\u015fl\u0131ca \u015fey, Esad\u2019\u0131n Bat\u0131 ve Arap blokuyla yeniden temas kurmas\u0131d\u0131r. Rejim \u00f6ncelikle boyutu ve \u00f6neminden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak muhalefete y\u00f6nelik deste\u011fin t\u00fcm \u015fekil ve kal\u0131b\u0131n\u0131 kesmek ve ard\u0131ndan Suriye\u2019nin toparlanmas\u0131 i\u00e7in elzem olan kaynaklara eri\u015fim kazanmak istiyor.<\/p>\n

Normalle\u015fme ve Rehabilitasyon<\/strong><\/p>\n

Babas\u0131n\u0131n stratejilerinden faydalanan Esad, b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 duruma kar\u015f\u0131 olduk\u00e7a hassas ve kendi konumunu yeniden g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in kom\u015fular\u0131n\u0131n g\u00fcvensizliklerini s\u00f6m\u00fcrmekle \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130ster Arap blokuna yana\u015fmak i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00fcy\u00fcyen b\u00f6lgesel n\u00fcfuzuna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak, Avrupa\u2019n\u0131n g\u00fcvenlik kayg\u0131lar\u0131n\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kendini \u0130slamc\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131 bir otoriter olarak sunmak, isterse T\u00fcrkiye\u2019nin korkular\u0131n\u0131 hafifletmek i\u00e7in K\u00fcrtlerin \u00f6zerklik arzular\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlama fikriyle yak\u0131nla\u015fmak \u015feklinde olsun Esad, yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131na son vermek i\u00e7in m\u00fcttefiklerinden \u00f6nce d\u00fc\u015fmanlar\u0131yla bir diyalog ba\u015flatmaya hevesli. Rejimin ilerlemesine ilgisiz kalan tek akt\u00f6r Amerika Birle\u015fik Devletleri (ABD). Fakat Washington\u2019\u0131n giderek b\u00f6lgeye ilgisini kaybetmesi kendi lehine i\u015fliyor ve rejimle etkile\u015fime ge\u00e7me g\u00f6revini de Moskova hallediyor.<\/p>\n

Yine de rejim b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 normalle\u015fmede ba\u015far\u0131l\u0131 olsa bile bu durum i\u00e7 sorunlar\u0131n\u0131 tam olarak \u00e7\u00f6zmeyecektir. Baz\u0131 Arap \u00fclkeleri \u015eam\u2019la yeniden temasa ge\u00e7meye hevesli olsa da siyasi iradelerine denk bir toparlanma yard\u0131m\u0131 yapma kapasiteleri s\u0131n\u0131rl\u0131. Zengin K\u00f6rfez \u00fclkeleri petrol sonras\u0131 gelecek beklentisiyle kendi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerinin maliyetleriyle u\u011fra\u015f\u0131yor ve Suriye\u2019nin di\u011fer do\u011frudan ve dolayl\u0131 kom\u015fular\u0131n\u0131n kendileri ekonomik sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in d\u0131\u015f yard\u0131m aray\u0131\u015f\u0131nda. Rejimin y\u00f6nelme ihtimali olan en muhtemel yer ise L\u00fcbnan. Bat\u0131\u2019daki kom\u015fusunun son banka krizi \u00fclkeyi kal\u0131c\u0131 bir krize s\u00fcr\u00fckledi. Hizbullah\u2019\u0131n rakipsiz askeri g\u00fcc\u00fc nedeniyle yeni bir i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fma ihtimali olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck olsa da \u00fclkenin y\u00f6netimi ve k\u0131r\u0131lgan devlet yap\u0131s\u0131 tam bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn e\u015fi\u011finde.<\/p>\n

Suriye rejimi 1980\u2019lerdeki s\u00f6ylemine benzer olarak kendisini L\u00fcbnan\u2019da bir dengeleyici akt\u00f6r olarak sunmaktan yararlan\u0131yor. Suriye\u2019nin L\u00fcbnan sava\u015f\u0131na m\u00fcdahale etmesini desteklemede uluslararas\u0131 kamuoyu ve Arap devletlerinin ilk ba\u015ftaki \u00e7ekincelerine ra\u011fmen rejim kar\u015f\u0131tlar\u0131 Suriye\u2019nin polis rol\u00fcn\u00fc kabul etmek zorunda kald\u0131. Haf\u0131z Esad\u2019\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 pozisyon ona finansal k\u00e2r getirmekle kalmay\u0131p i\u00e7 \u00e7alkant\u0131lar d\u00f6neminde siyasi tan\u0131nma da sa\u011flad\u0131. \u015eam L\u00fcbnan\u2019\u0131n son s\u0131k\u0131nt\u0131 ve \u00e7\u0131kmaz\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak bug\u00fcn de benzer bir rol aray\u0131\u015f\u0131nda. Kendi topraklar\u0131ndan ge\u00e7en Arap Gaz Boru Hatt\u0131 (AGBH) \u00fczerinden M\u0131s\u0131r do\u011falgaz\u0131n\u0131n L\u00fcbnan\u2019a ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczerine b\u00f6lgesel teknik g\u00f6r\u00fc\u015fmelere daveti L\u00fcbnan\u2019\u0131n i\u00e7 i\u015flerine yeniden m\u00fcdahale etmesinin ilk a\u015famas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. AGBH\u2019nin yeniden a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n ekonomik etkisi \u00f6nemsiz ama \u015eam\u2019\u0131n istedi\u011fi \u015fey daha \u00e7ok bunun siyasi \u00f6nemi.<\/p>\n

Rejimin devreye sokmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 di\u011fer koz ise Suriye halk\u0131n\u0131n kendi ekonomik ve mali krizi. Mesela Covid-19 sa\u011fl\u0131k krizi ABD\u2019yi Suriye\u2019de a\u015f\u0131lar\u0131n temin edilebilmesi i\u00e7in baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 ge\u00e7ici olarak kald\u0131rmaya itti.  \u00dclke ABD\u2019nin \u00fcretti\u011fi veya finanse etti\u011fi a\u015f\u0131lardan hi\u00e7bir sevkiyat almad\u0131 ama \u015eam bu gev\u015femenin siyasi etkilerini takdir etti. Benzer \u015fekilde Moskova ve dolayl\u0131 olarak \u015eam, rejimin ilk ba\u015ftaki s\u0131n\u0131r a\u015f\u0131r\u0131 yard\u0131m sevkiyat\u0131na kar\u015f\u0131 direncine ra\u011fmen 9 Temmuz\u2019da Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin (BMGK) Suriye\u2019ye insani yard\u0131m i\u00e7in s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015fleri hakk\u0131ndaki karar\u0131n\u0131 uzatmay\u0131 kabul etti. Yarubiye, Ramta ve Bab Es Selame \u00fczerinden teslimatlar\u0131n ask\u0131ya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 2019 ve 2020\u2019deki duru\u015funun aksine Rusya Bat\u0131\u2019n\u0131n 2165 say\u0131l\u0131 BMGK karar\u0131n\u0131n devam etmesine y\u00f6nelik taleplerini kar\u015f\u0131lamay\u0131 kabul ederek BM\u2019nin Suriye h\u00fck\u00fcmetinin r\u0131zas\u0131n\u0131 almadan s\u0131n\u0131r \u00f6tesine insani yard\u0131m sevk etmesine onay verdi.<\/p>\n

Rusya\u2019n\u0131n bariz yumu\u015fak tavr\u0131n\u0131n arkas\u0131nda iki ama\u00e7 vard\u0131: Birincisi yeni se\u00e7ilmi\u015f ABD y\u00f6netimini \u015eam\u2019la ili\u015fkilerinde daha yumu\u015fak bir siyasi seyir izlemeye te\u015fvik etmek, ikincisi ise yurt i\u00e7i cephe \u00f6tesi yard\u0131m sevkiyatlar\u0131 i\u00e7in kan\u0131t toplay\u0131p 2022\u2019de t\u00fcm s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015flerini kald\u0131rmakt\u0131. Burada da \u00e7\u0131karlar ekonomik olmaktan \u00e7ok siyasiydi. Do\u011frusu rejim \u015eam \u00fczerinden gelecek t\u00fcm BM yard\u0131mlar\u0131ndan maddi olarak yararlan\u0131rd\u0131 ama yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n bu nedenle k\u0131smen kald\u0131r\u0131lmas\u0131 rejim i\u00e7in daha da k\u00e2rl\u0131 olacakt\u0131r. Bu olas\u0131l\u0131k, yeni Amerikan y\u00f6netiminin \u00f6nceki y\u00f6netimin yapt\u0131r\u0131m politikalar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irme e\u011filimine uymas\u0131 nedeniyle artmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ger\u00e7ekler ve Beklentiler<\/strong><\/p>\n

ABD ve AB ekonomik yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 yads\u0131namaz bir \u015fekilde Esad\u2019\u0131 etkilemi\u015f olsa da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan ka\u00e7amayan sivil halk ile k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmeler etkilendi. Dahas\u0131, rejimin yak\u0131n \u00e7evresi uyum sa\u011flay\u0131p kendilerini daha da zenginle\u015ftirecek yeni giri\u015fimler bulabildi. Yine de yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n k\u0131smen, kademeli olarak veya tamamen kald\u0131r\u0131lmas\u0131 rejime finansal fayda sa\u011flayacak ve Esad i\u00e7in siyasi bir zafer olarak alg\u0131lanacakt\u0131r. Sivillerin veya i\u015f insanlar\u0131n\u0131n yapt\u0131r\u0131mlardan kurtulmas\u0131 ciddi bir de\u011fi\u015fim getirmeyecek \u00e7\u00fcnk\u00fc finansal kapasiteleri \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azald\u0131 ve bu durum \u00fclkeye ciddi anlamda uluslararas\u0131 fonlar akmadan eski h\u00e2line d\u00f6nemez. Nitekim Suriye \u00fczerindeki yapt\u0131r\u0131m rejiminde bir de\u011fi\u015fim olmas\u0131 y\u0131k\u0131lan Suriye ekonomisini yeniden in\u015fa edecek bir uluslararas\u0131 \u201cMarshall\u201d plan\u0131 ile e\u015f anlaml\u0131 de\u011fil.<\/p>\n

Bekas\u0131 i\u00e7in on y\u0131ld\u0131r yap\u0131lan yo\u011fun sava\u015flardan sonra Suriye\u2019nin otoriterlik ara\u00e7lar\u0131ndan sadece ter\u00f6r kald\u0131. Devletin hayati \u00fcr\u00fcnlere s\u00fcbvansiyon sa\u011flama, herkese sa\u011fl\u0131k veya e\u011fitim hizmeti sunma, devlet b\u00fcrokrasisinde istihdama eri\u015fim verme kapasitesi azal\u0131yor ve art\u0131k neredeyse yok h\u00fckm\u00fcnde. Suriyeliler hayatta kalmak i\u00e7in kendi ba\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7aresine bakmak zorunda: Ya akrabalar\u0131n\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131ndan g\u00f6nderdi\u011fi paralara ba\u011fl\u0131lar ki h\u00e2l\u00e2 \u00e7al\u0131\u015fan az say\u0131daki hizmet sekt\u00f6r\u00fc i\u015fletmesinde tutunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar yahut rejim sava\u015f a\u011falar\u0131n\u0131n veya fig\u00fcrlerinin yasad\u0131\u015f\u0131 faaliyetlerine kat\u0131l\u0131yorlar.<\/p>\n

Rejime yak\u0131n kli\u011fin i\u015f portf\u00f6y\u00fcnde ticaret ve hizmet gibi me\u015fru alanlar bulunurken bunlar da yine ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k, gasp ve uyu\u015fturucuya son derece ba\u011f\u0131ml\u0131. Devlet kurumlar\u0131 da bu yeni faaliyetlere ya kolayla\u015ft\u0131rarak ya da do\u011frudan katk\u0131 yaparak kat\u0131l\u0131yor. Rejimin 4. T\u00fcmeni her t\u00fcrl\u00fc yasad\u0131\u015f\u0131 i\u015fte do\u011frudan parma\u011f\u0131 olmas\u0131 sebebiyle k\u00f6t\u00fc bir \u015f\u00f6hrete sahip.  Bu e\u011filimin t\u00fcm \u00fclkeye yay\u0131lma h\u0131z\u0131 dikkatlerden ka\u00e7mad\u0131: Suriye ve L\u00fcbnan\u2019da \u00fcretilen uyu\u015fturucular\u0131n sevkiyatlar\u0131 Suudi Arabistan, BAE, Libya ve \u0130talya\u2019da yakaland\u0131. Uygun alternatifler olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Suriye, \u015eam\u2019\u0131n merkezi g\u00f6zetimi ve b\u00f6lgesel m\u00fcttefiklerinin himayesi alt\u0131nda Ortado\u011fu ve Akdeniz havzalar\u0131nda ba\u011flant\u0131lar\u0131 olan bir uyu\u015fturucu karteli devletine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n

S\u00fcregelen ekonomik d\u00fc\u015f\u00fc\u015f Suriye devlet kapasitesinden arta kalan\u0131 da fiilen bitirebilir. Fakat temelde kolluk te\u015fkilat\u0131 ve d\u00fczenleyici i\u015flevleri \u00fczerinden i\u015fleyen bir v\u00fccut g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc koruyacakt\u0131r. Dahas\u0131, \u015eam\u2019da anlaml\u0131 bir de\u011fi\u015fim dayatmaya y\u00f6nelik vaat eksikli\u011fi nihayetinde rejimin ayakta kalmas\u0131na izin verecek \u00e7\u00fcnk\u00fc Suriye halk\u0131na h\u00fckmetme kapasitesi onlar\u0131n otonomi iddias\u0131ndan b\u00fcy\u00fck olacak. Baz\u0131 uzmanlar teoride yerel topluluklar\u0131n kendi otonomilerini geli\u015ftirmesine imk\u00e2n verecek adem-i merkeziyet\u00e7i bir y\u00f6netim modeline g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ge\u00e7i\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediyor. Fakat bu \u00f6ng\u00f6r\u00fcler maalesef rejimin bu dinamikleri manip\u00fcle etmedeki maharetini g\u00f6rmezden geldi ve Suriye halk\u0131n\u0131n mevcut stat\u00fckoya meydan okuma becerisini a\u015f\u0131r\u0131 abartt\u0131.<\/p>\n

D\u0131\u015f m\u00fcdahale olmadan bir rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi olmas\u0131 h\u00e2l\u00e2 m\u00fcmk\u00fcn fakat k\u0131sa ve orta vadede m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bunun yerine s\u0131radan Suriye vatanda\u015flar\u0131n\u0131n bireysel haklar, g\u00fcvenlik, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 ve hayati hizmetlere eri\u015fimleri daha da sekteye u\u011frayacakt\u0131r. Bir\u00e7oklar\u0131 i\u00e7in rejim kontrol\u00fcndeki b\u00f6lgelerden hayatlar\u0131n\u0131 riske atarak \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015fmak evde sab\u0131rla de\u011fi\u015fim beklemekten \u00e7ok daha faydal\u0131d\u0131r. Aleviler dahil her mezhep ve etnik k\u00f6kenden gen\u00e7ler, Heyet Tahrir \u015eam kontrol\u00fcndeki \u0130dlib veya Suriye Demokratik G\u00fc\u00e7leri kontrol\u00fcndeki kuzeydo\u011fu \u00fczerinden bile olsa \u00fclkeyi terk etmeyi cazip buluyor. T\u00fcm Suriye halk\u0131n\u0131n \u00fczerinde anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7eklik varsa o da Esadistan\u2019\u0131n art\u0131k umutsuzlar diyar\u0131 oldu\u011fudur. <\/p>\n<\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Devrimden \u00f6nce Suriye rejiminin otoriter ara\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda, istihdam, kapsaml\u0131 sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim ve g\u00fcvenlik temini gibi bir\u00e7ok h\u00fck\u00fcmet te\u015fviki vard\u0131. Rejim devletinin sundu\u011fu bu t\u00fcr hizmetler vasat olsa da daha \u00f6nce yoksunla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f geni\u015f bir kesime asgari ihtiya\u00e7lar\u0131 sunuyor ve yoksullara orta s\u0131n\u0131fa y\u00fckselme hayalini ba\u015far\u0131yla satabiliyordu<\/p>\n","protected":false},"author":61,"featured_media":28891,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[364],"tags":[],"asf_pub_issue":[],"asf_pub_region":[10321],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29096"}],"collection":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/61"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29096"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29096\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29259,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29096\/revisions\/29259"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28891"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29096"},{"taxonomy":"asf_pub_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_issue?post=29096"},{"taxonomy":"asf_pub_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_region?post=29096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}