{"id":37014,"date":"2023-08-17T15:19:48","date_gmt":"2023-08-17T12:19:48","guid":{"rendered":"https:\/\/research.sharqforum.org\/?p=37014"},"modified":"2023-08-17T15:19:48","modified_gmt":"2023-08-17T12:19:48","slug":"suriye-rejimi-ile-normallesmenin-sinirlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/2023\/08\/17\/suriye-rejimi-ile-normallesmenin-sinirlari\/","title":{"rendered":"Suriye Rejimi ile Normalle\u015fmenin S\u0131n\u0131rlar\u0131"},"content":{"rendered":"

Suriye rejimi lideri Be\u015f\u015far Esed, ge\u00e7en hafta Birle\u015fik Arap Emirlikleri\u2019nin fonlad\u0131\u011f\u0131 Sky News Arabia televizyonuna \u00e7arp\u0131c\u0131 bir r\u00f6portaj<\/a> verdi. Daha \u00f6nceki d\u00f6nemlerde s\u0131kl\u0131kla Rus televizyonlar\u0131na<\/a> konu\u015fan Esed, Arap \u00fclkelerinin rejime d\u00f6n\u00fck normalle\u015fme giri\u015fiminin de katk\u0131s\u0131yla yabanc\u0131 bir Arap kanal\u0131yla nadir r\u00f6portajlar\u0131ndan birini ge\u00e7ekle\u015ftirdi. Rejimin yararland\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgesel normalle\u015fmenin verdi\u011fi \u00f6zg\u00fcvenle konu\u015fan rejim lideri r\u00f6portaj boyunca Suriye\u2019deki uyu\u015fturucu trafi\u011finden Hamas ile ili\u015fkilere kadar pek \u00e7ok konuya de\u011findi. Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye ile normalle\u015fme konusuna da de\u011finerek Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan ile Ankara\u2019n\u0131n ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fmeyece\u011fini belirtip T\u00fcrkiye\u2019yi Suriye\u2019deki kaosun kayna\u011f\u0131 olmakla su\u00e7lad\u0131. Dahas\u0131 Esed, Erdo\u011fan ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc takdirde T\u00fcrkiye\u2019nin Kuzey Suriye\u2019deki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc. Suriyeli m\u00fclteciler konusundan da bahseden Esed, m\u00fcltecilerin elektrik, okul ve ilac\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir Suriye\u2019ye d\u00f6nemeyece\u011fini ileri s\u00fcrd\u00fc. Son c\u00fcmlesi esasen rejim liderinin s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar konusundaki niyetini de net bir \u015fekilde ortaya koydu.  <\/p>\n

Suriye sava\u015ftan kaynakl\u0131 problemler sebebiyle uzunca bir s\u00fcredir yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131yor ve bu yeniden yap\u0131land\u0131rma s\u00fcrecinde kom\u015fu \u00fclkelere s\u0131\u011f\u0131nan ve kahir ekseriyeti rejime muhalif S\u00fcnni n\u00fcfustan m\u00fcte\u015fekkil milyonlarca Suriyelinin \u00fclkelerine d\u00f6nmesi istenmiyor. Rejimin ilan etti\u011fi s\u00f6zde baz\u0131 aflara g\u00fcvenerek Suriye\u2019ye d\u00f6nen ki\u015filerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 insan hakk\u0131 ihlalleri de konuyu takip edenlerin malumu. \u00dclkede kriz boyunca sava\u015fa taraf farkl\u0131 akt\u00f6rlerce \u00e7ok ciddi bir demografik m\u00fchendislik<\/a> y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc ve bu demografik m\u00fchendisli\u011fe \u0130ran eliyle bir dini m\u00fchendislik<\/a> de h\u00e2lihaz\u0131rda e\u015flik etmekte. Kayda de\u011fer bir s\u00fcredir \u0130ran \u00f6zellikle Suriye\u2019nin do\u011fusundaki Deyrizor\u2019da \u015eiile\u015ftirme faaliyetleri y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Gerek bu bahsedilen fakt\u00f6rler gerekse de sava\u015ftan kaynakl\u0131 ciddi y\u0131k\u0131m g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda her anlam\u0131yla tarumar olmu\u015f bir Suriye ger\u00e7e\u011fi \u00e7\u0131k\u0131yor kar\u015f\u0131m\u0131za. Sadece \u00fclkenin yeniden in\u015fas\u0131 i\u00e7in bile y\u00fcz milyarlarca dolara ihtiya\u00e7 var ki bu miktarda bir para yard\u0131m\u0131n\u0131 yapabilecek bir akt\u00f6r bulmak da pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Daha do\u011fru bir ifadeyle, siyasi, sosyal, psikolojik, ekonomik ve \u015fu an sonu\u00e7lar\u0131 tam olarak analiz edilemeyecek, ger\u00e7ek boyutu nesillere yay\u0131lacak ve ancak sava\u015f\u0131n nihayete ermesiyle g\u00f6r\u00fclebilecek bir kriz ya\u015f\u0131yor Suriye.<\/p>\n

Rejimin B\u00f6lgesel Rehabilitasyonu ve Youtuberlar\u0131n \u0130\u00e7 Sava\u015f Turizmi<\/span><\/strong><\/p>\n

Yukar\u0131da bahsedilen geli\u015fmelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde ve Ortado\u011fu\u2019da Arap Bahar\u0131 defterinin kapat\u0131lmas\u0131ndan sonra birbirlerine rakip olan \u00fclkeler aras\u0131nda gerginli\u011fin azald\u0131\u011f\u0131 siyasi bir s\u00fcre\u00e7 devam edegelmekte. Gerek Suriye ve T\u00fcrkiye\u2019yi ayn\u0131 anda vuran \u015eubat depremleri sonras\u0131 rejimin uygulad\u0131\u011f\u0131 deprem diplomasisi<\/a> gerek Bat\u0131\u2019n\u0131n Ukrayna sava\u015f\u0131 ile me\u015fgul olmas\u0131 nedeniyle Esed\u2019in yakalad\u0131\u011f\u0131 manevra alan\u0131 gerekse de b\u00f6lgede ya\u015fanan mevzubahis siyasi yumu\u015fama s\u00fcreci sonucunda Suriye Arap Birli\u011fi\u2019ne May\u0131s 2023\u2019te geri d\u00f6nd\u00fc<\/a>. Suriye\u2019nin Arap Birli\u011fi\u2019ne geri d\u00f6nmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan \u00fclkeler farkl\u0131 saiklerle de olsa peyderpey rejimle normalle\u015fme kervan\u0131na kat\u0131ld\u0131lar. Rejimin b\u00f6lgesel rehabilitasyonu s\u00fcrecinin verdi\u011fi cesaretle Esed de s\u00f6ylemlerinde daha iddial\u0131 olabiliyor ki rejim liderinin Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeme retori\u011fi ve r\u00f6portajda Hamas\u2019a d\u00f6n\u00fck su\u00e7lamalar\u0131n\u0131n arkas\u0131nda bu durum yat\u0131yor.<\/p>\n

Bunun \u00f6tesinde son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r Suriye\u2019de sava\u015f\u0131n nihayete erdi\u011fi ve \u00fclkede her \u015feyin ray\u0131nda oldu\u011fu gibi ucube bir senaryo her haliyle devreye sokulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Bu senaryoda rejim muzaffer olarak g\u00f6steriliyor ve b\u00f6lgesel rehabilitasyonu \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. Bu s\u00fcrecin bir par\u00e7as\u0131 olarak da rejim \u00f6zellikle Youtuberlar<\/a> \u00fczerinden adeta bir i\u00e7 sava\u015f turizmi olarak adland\u0131r\u0131labilecek giri\u015fimlerde bulunuyor. Bu PR kampanyas\u0131nda rejim unsurlar\u0131n\u0131n planlamas\u0131 ve g\u00f6zetimi alt\u0131nda Suriye\u2019ye giden gerek yabanc\u0131 gerekse de T\u00fcrk Youtuberlar rejimi aklayan videolar \u00e7ekiyor ve yine \u00f6nceden rejim eliyle steril h\u00e2le getirilmi\u015f baz\u0131 yerleri ziyaret ederek Suriye\u2019de hayat\u0131n normal bir \u015fekilde akt\u0131\u011f\u0131 imaj\u0131n\u0131 yerle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bu videolarda y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f bir b\u00f6lge g\u00f6sterilmek durumunda kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda da beklenilece\u011fi \u00fczere y\u0131k\u0131mdan rejim de\u011fil ya sava\u015f\u0131n kendisi ya da muhalifler sorumlu tutuluyor. Yine beklendi\u011fi \u00fczere sava\u015fta hayat\u0131n\u0131 kaybeden sivillere ve yerinden edilmi\u015f milyonlarca insana bir at\u0131fta bulunmuyor bu Youtuberlar. Rejimin b\u00f6lgesel me\u015fruiyet aray\u0131\u015f\u0131na katk\u0131 sunan PR kampanyalar\u0131 bu \u015fekilde devam ediyor.<\/p>\n

Arap \u00dclkeleri ve Suriye Rejimiyle Normalle\u015fmenin Limitleri<\/strong><\/span><\/p>\n

Arap \u00fclkelerinin Suriye ile normalle\u015fme \u00fczerinden Suriye kaynakl\u0131 problemlerine \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u015fu ana dek pratik sonu\u00e7lar \u00fcretmedi ve yak\u0131n vadede \u00fcretece\u011fe de hi\u00e7 benzemiyor. Yani normalle\u015fme \u00fczerinden olumlu sonu\u00e7lar elde etme fikri \u015fu ana kadar bir serap olarak kald\u0131. Arap ba\u015fkentlerinin Suriye ile normalle\u015fme \u00e7abalar\u0131n\u0131n temelinde g\u00f6\u00e7 sorununu \u00e7\u00f6zmek ile Suriye\u2019den gelen ve rejimin \u00fcst d\u00fczey isimlerinin de dahil oldu\u011fu uyu\u015fturucu (Captagon) trafi\u011fini durdurmak vard\u0131. Ancak ne L\u00fcbnan rejimle normalle\u015fme \u00fczerinden m\u00fclteci sorununu \u00e7\u00f6zebildi ne de Suudi Arabistan ve \u00dcrd\u00fcn \u00fclkelerine Suriye\u2019den akan Captagon\u2019u durdurabildi. Daha ge\u00e7en g\u00fcnlerde Suudi Arabistan baklava kutular\u0131 i\u00e7erisine saklanm\u0131\u015f 2 milyondan fazla Captagon hap\u0131 Cidde liman\u0131nda yakalad\u0131<\/a>. Ayn\u0131 \u015fekilde \u00dcrd\u00fcn, Suriye s\u0131n\u0131r\u0131nda h\u00e2l\u00e2 uyu\u015fturucu trafi\u011fini engellemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Zaman zaman \u00dcrd\u00fcn ordusunun Suriyeli baz\u0131 uyu\u015fturucu tacirlerini \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vakalar<\/a> dahi ya\u015fan\u0131yor. Son g\u00fcnlerde \u00dcrd\u00fcn ordusu uyu\u015fturucu y\u00fckl\u00fc bir drone<\/a> d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de deklare etti. Bu geli\u015fmeler Esed rejiminin uyu\u015fturucu trafi\u011fi noktas\u0131nda engellenemedi\u011fini ve gittik\u00e7e daha farkl\u0131 metotlara y\u00f6neldi\u011fini g\u00f6steriyor. Nitekim Be\u015f\u015far Esed de son r\u00f6portaj\u0131nda sava\u015fta y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f bir \u00fclkede uyu\u015fturucu trafi\u011finin do\u011fal oldu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fckten sonra uyu\u015fturucu ticareti i\u00e7in rejiminin de\u011fil \u00fclkedeki kaosa katk\u0131 sunan akt\u00f6rlerin su\u00e7lanmas\u0131 gerekti\u011fini belirtti. Dolay\u0131s\u0131yla rejimin ekonomik olarak ayakta kalmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan uyu\u015fturucu trafi\u011fini engellemesi beklenmemeli<\/p>\n

Bu noktalara ek olarak, Arap \u00fclkeleri Suriye\u2019yi \u0130ran\u2019dan uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in Esed rejimiyle normalle\u015fmeleri gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler. \u00d6zellikle K\u00f6rfez \u00fclkelerindeki d\u00fc\u015f\u00fcnce bu y\u00f6nde idi. Ne var ki Sky News Arabia televizyonuna verdi\u011fi r\u00f6portajda Esed, Rusya ve \u0130ran\u2019\u0131 \u00f6verek bu \u00fclkelerin kriz boyunca Suriye\u2019nin yan\u0131nda durduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

Suriye\u2019yi \u0130ran\u2019dan uzakla\u015ft\u0131rma d\u00fc\u015f\u00fcncesi esasen pratikte pek bir \u015feye tekab\u00fcl etmiyor. \u0130ran ve Suriye aras\u0131ndaki ili\u015fkiler k\u00f6kl\u00fc ve Be\u015f\u015far Esed d\u00f6neminin de \u00e7ok \u00f6ncesine gidiyor. Ayr\u0131ca Suriye sava\u015f\u0131 boyunca \u0130ran, rejimin d\u00fc\u015fmemesini sa\u011flayan iki ana akt\u00f6rden biri oldu. Bunun da \u00f6tesinde, \u0130ran, Suriye\u2019de orduya paralel bir milis g\u00fc\u00e7 yaratt\u0131, Suriye\u2019de etkisini hem sert g\u00fc\u00e7 hem de yumu\u015fak g\u00fc\u00e7 unsurlar\u0131yla destekledi. Ek olarak, Suriye \u0130ran\u2019\u0131n, Irak\u2019tan L\u00fcbnan\u2019a uzanan koridorunda \u00e7ok \u00f6nemli bir yerde duruyor. Dolay\u0131s\u0131yla, Tahran\u2019\u0131n Suriye\u2019den vazge\u00e7meyece\u011fi de a\u015fik\u00e2r. \u0130ran, sava\u015f sonras\u0131 Suriye\u2019sinde ekonomik pastadaki pay\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in de ayn\u0131 zamanda Rusya ile ciddi bir m\u00fccadele halinde ve Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna ile me\u015fguliyeti Tahran\u2019a etkisini art\u0131rma noktas\u0131nda avantaj sa\u011fl\u0131yor. Bu nedenle, Arap \u00fclkeleri Suriye ile normalle\u015fse de rejimin \u0130ran\u2019dan uzakla\u015fmas\u0131 pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Arap \u00fclkelerinin Esed rejimi ile normalle\u015fmesi \u0130ran\u2019\u0131n etkisini azaltmak bir yana art\u0131r\u0131yor bile. B\u00f6lgesel manada rehabilite edilmi\u015f bir rejimin y\u00f6netti\u011fi Suriye\u2019de \u0130ran manevra alan\u0131n\u0131 art\u0131rabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp \u00f6yle hareket ediyor.<\/p>\n

Yukar\u0131da bahsedilen noktalar\u0131n yan\u0131nda Suriye bug\u00fcn \u00e7ok ciddi bir ekonomik kriz ya\u015f\u0131yor. \u00dclkede ekmek ve yak\u0131t gibi ihtiya\u00e7lar karneye ba\u011flanm\u0131\u015f<\/a> durumda ve Suriye liras\u0131 ABD dolar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda dip noktas\u0131n\u0131<\/a> g\u00f6rm\u00fc\u015f vaziyette. Bu \u015fartlarda \u00fclkeden elindekileri sat\u0131p ka\u00e7ak\u00e7\u0131lara y\u00fckl\u00fc miktarlarda \u00f6deme yaparak ka\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015fan ciddi bir insan kitlesi oldu\u011funu da not edelim. B\u00f6ylesi bir \u00fclkeye Youtuberlar gidip propaganda yaparken, rejimin en sad\u0131k destek\u00e7isi olan Aleviler<\/a> bile art\u0131k y\u0131llarca destek olduklar\u0131 rejimden yaka silktiklerini sosyal medyada g\u00f6sterme cesareti buluyorlar. Rejim Suriye sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan beri kendisini az\u0131nl\u0131klar\u0131n koruyucusu<\/a> olarak lanse etti ve Suriyeli Aleviler de kriz boyunca b\u00fcy\u00fck oranda rejime sadakat g\u00f6sterdi. Ne var ki, bu durum son g\u00fcnlerde k\u0131smi de olsa de\u011fi\u015fim alametleri g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Ezc\u00fcmle, Suriye ile normalle\u015fmenin limitleri var. \u00d6zellikle de T\u00fcrkiye i\u00e7in. Rejim tavr\u0131n\u0131 kayda de\u011fer bir \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e, Ankara\u2019n\u0131n rejimle tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc bir normalle\u015fme \u00fczerinden Suriye kaynakl\u0131 problemlerine efektif sonu\u00e7lar \u00fcretmesi bir hayli zor. \u015eu ana kadar Esed normalle\u015fme s\u00fcrecini T\u00fcrkiye\u2019ye \u00f6n ko\u015fullar \u00f6ne s\u00fcrerek s\u00fcr\u00fcncemede b\u0131rakt\u0131. Mevzubahis \u00f6n ko\u015fullar\u0131n T\u00fcrkiye i\u00e7in \u015fu anki \u015fartlarda kabul edilebilir olmad\u0131\u011f\u0131 da ortada. Esed\u2019in Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan ile g\u00f6r\u00fc\u015fmek i\u00e7in ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc T\u00fcrk askerlerinin Suriye\u2019den \u00e7ekilmesi \u00f6n ko\u015fulu T\u00fcrkiye Savunma Bakan\u0131 Ya\u015far G\u00fcler taraf\u0131ndan da reddedildi. G\u00fcler, Esed\u2019in son r\u00f6portaj\u0131 ba\u011flam\u0131nda kendisine y\u00f6neltilen soruya, T\u00fcrkiye\u2019nin s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flanmadan Suriye\u2019den geri \u00e7ekilmenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/a> s\u00f6yleyerek kar\u015f\u0131l\u0131k verdi. Sonu\u00e7 olarak, Suriye Arap Birli\u011fi\u2019ne d\u00f6nm\u00fc\u015f olsa da Suriye krizinden muzdarip \u00fclkeler ya\u015fad\u0131klar\u0131 problemleri daha uzunca bir s\u00fcre ya\u015fayaca\u011fa benziyor.<\/p>\n<\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":57,"featured_media":37017,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[361],"tags":[],"asf_pub_issue":[],"asf_pub_region":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37014"}],"collection":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/57"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37014"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37014\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37020,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37014\/revisions\/37020"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37017"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37014"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37014"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37014"},{"taxonomy":"asf_pub_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_issue?post=37014"},{"taxonomy":"asf_pub_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_region?post=37014"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}