{"id":8974,"date":"2018-09-19T17:11:05","date_gmt":"2018-09-19T14:11:05","guid":{"rendered":"https:\/\/research.sharqforum.org\/?p=8974"},"modified":"2020-08-11T14:23:13","modified_gmt":"2020-08-11T11:23:13","slug":"belirsizlikler-icindeki-devletler-batinin-suudi-arabistanla-iliskisinin-her-iki-kamptaki-islevsizlik-hakkinda-soyledikleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/2018\/09\/19\/belirsizlikler-icindeki-devletler-batinin-suudi-arabistanla-iliskisinin-her-iki-kamptaki-islevsizlik-hakkinda-soyledikleri\/","title":{"rendered":"Belirsizlikler \u0130\u00e7indeki Devletler: Bat\u0131\u2019n\u0131n Suudi Arabistan\u2019la \u0130li\u015fkisinin Her \u0130ki Kamptaki \u0130\u015flevsizlik Hakk\u0131nda S\u00f6yledikleri"},"content":{"rendered":"

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz gazetecileri bir meslek hastal\u0131\u011f\u0131ndan muzdarip. Her ne kadar herkes gibi uza\u011f\u0131nda olsak da, kendimizi \u00e7o\u011fu zaman olaylar\u0131n merkezinde g\u00f6rmek gibi k\u00f6t\u00fc bir al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z var. Bunun sonucunda da kendimizi \u015fans eseri b\u00fcy\u00fck bir hik\u00e2yenin tam ortas\u0131nda buldu\u011fumuzda, esas meselenin kendisini g\u00f6remiyoruz.<\/p>\n

\u0130ngiltere\u2019deki Brexit s\u00fcreci, ABD’deki s\u00fcrekli bir kriz ile an\u0131lan ve g\u00f6revden al\u0131nmalar\u0131n bir itiraf pazarl\u0131\u011f\u0131 furyas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ferek etkiledi\u011fi ba\u015fkanl\u0131k koltu\u011fu; Almanya, \u0130sve\u00e7 ve \u0130talya’da a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f\u0131n y\u00fckseli\u015fi, Fransa’da s\u00fcren \u2018pe\u00e7e\u2019 kar\u015f\u0131t\u0131 k\u00fclt\u00fcr sava\u015flar\u0131… T\u00fcm bunlar, birbirini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran benzer siyasal ve toplumsal rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n belirtileridir. D\u00fcnya \u00fczerinde ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen ortalama milli gelirin en y\u00fcksek oldu\u011fu toplumlar, neoliberalizmin pen\u00e7esinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u0131kk\u0131nl\u0131klar\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6\u00e7menlerden ve M\u00fcsl\u00fcmanlardan \u00e7\u0131karan beyaz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131yla birlikte toplu sinir krizleri ge\u00e7iriyor; g\u00fcvenebilecekleri liderlerden yoksun olduklar\u0131 gibi kimlik politikalar\u0131na da hapsolmu\u015f gibi bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc veriyorlar.<\/p>\n

T\u0131pk\u0131 k\u00fcresel \u0131s\u0131nma gibi, s\u00f6z konusu bu ruhsal krizin etkileri Avrupa ve ABD’de alabildi\u011fine kendisini hissettirecektir: Pop\u00fclizm, etnik milliyet\u00e7ilik, \u00f6fkenin bir politik s\u00f6ylem arac\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131; bir tweet ile hi\u00e7bir delil olmadan yok edilen itibarlar ve evrensel bir ma\u011fduriyet duygusu, s\u00f6z konusu krizin ba\u015fl\u0131ca \u00f6rneklerindendir.<\/p>\n

\u0130nternet g\u00fcn\u00fcm\u00fcz geli\u015fmelerine h\u0131z kazand\u0131r\u0131yor ancak bug\u00fcn\u00fcn zihin yap\u0131s\u0131n\u0131 \u015fekillendiren fakt\u00f6rleri saptamak daha zor nedense. Bu, on y\u0131l \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fen bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcndeki krize ve durgun ekonomilere kar\u015f\u0131 gecikmi\u015f bir tepki mi, yoksa birtak\u0131m \u00f6zel bor\u00e7 y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n sebep olaca\u011f\u0131 daha b\u00fcy\u00fck bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn sessizce bir k\u00f6\u015fede bekliyor oldu\u011funa dair korkular m\u0131 var?<\/p>\n

Yoksa daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f m\u00fc ya\u015fan\u0131yor? \u0130mparatorluk \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n sonuna m\u0131 geldik? Topluca, Bat\u0131’n\u0131n k\u00fcresel bir referans noktas\u0131 olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p cazibesini yitirdi\u011fine mi tan\u0131k oluyoruz? \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n sona ermesinden itibaren k\u00fcresel \u00e7apta ekonomik, siyasal ve toplumsal s\u00f6ylemde kendisini g\u00f6steren t\u00fcm s\u0131n\u0131rlar i\u00e7in i\u015faret edilen nirengi noktalar\u0131 kademeli olarak ortadan m\u0131 kayboluyor?<\/p>\n

ABD dolar\u0131 h\u00e2l\u00e2 d\u00fcnyadaki rezerv para birimi olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor ve ABD silahl\u0131 kuvvetleri tek ger\u00e7ek k\u00fcresel askeri g\u00fc\u00e7 konumunda. Fakat 2001 Afganistan, 2003 Irak, 2011 Libya gibi askeri operasyonlara ve 2011\u2019deki \u2018dolayl\u0131 m\u00fcdahale\u2019 politikas\u0131na zemin haz\u0131rlayan \u00f6zg\u00fcven kayboldu. David Petraeus ve Stanley McChrystal<\/a> gibi sava\u015f yanl\u0131s\u0131 isimler g\u00f6revlerinde de\u011fil belki ancak s\u00f6z konusu m\u00fcdahaleleri besleyen yurt d\u0131\u015f\u0131nda neo-muhafazak\u00e2rl\u0131k ve yurt i\u00e7indeki neo-liberalizm ya\u015famaya devam ediyor.<\/p>\n

Bir zamanlar Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin sonunun ilan edilmesiyle duyurulan Rusya Federasyonu \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda Moskova’ya inen Bat\u0131l\u0131 \u201cdevlet kurucu\u201d ve \u201cd\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ekonomisti\u201d taburlar\u0131 kuyruklar\u0131n\u0131 bacaklar\u0131n\u0131n aras\u0131na alarak \u00e7ekildiler.<\/p>\n

G\u00fcven, m\u00fcdahalenin temel bir bile\u015fenidir. \u00dcst d\u00fczey bir KGB (Rus \u0130stihbarat Servisi) generalinin 1991’de Mihail Gorba\u00e7ov’a kar\u015f\u0131 planlanan bir darbenin ba\u015flang\u0131c\u0131nda nas\u0131l i\u015fe geli\u015fini anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum. Tecr\u00fcbeli KGB eleman\u0131 bana; darbe \u00f6nc\u00fcs\u00fc tanklardan birinin trafikte k\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131kta durdu\u011funu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde darbenin uzun s\u00fcrmeyece\u011fini anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti.<\/p>\n

Bu durum, beni \u00e7ok bariz bir noktaya getiriyor. Ortado\u011fu dedi\u011fimiz b\u00f6lge, siyasal kaos \u00fczerindeki tekelini kaybetmi\u015ftir. Ortado\u011fu’yu \u015fekillendirip tahakk\u00fcm alt\u0131na alan ve bu d\u00fcnyadan Gertrude Bell<\/a>, Sykes, Picot ve Balfour\u2019lar\u0131 g\u00f6nderen \u00fclkelerde e\u015fzamanl\u0131 olarak ya\u015fanan bir siyasi ve sosyal kriz s\u00f6z konusu. Bir kaos b\u00f6lgesi olarak Ortado\u011fu\u2019nun s\u0131n\u0131rlar\u0131 da art\u0131k tam olarak belirli de\u011fil. Hangi noktada bir b\u00f6lgedeki kaosun ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015fka bir b\u00f6lgedeki kaosun bitti\u011fi saptanabilir bir durumda de\u011fil. Belirsizlik bir yana, k\u00f6kl\u00fc bir bi\u00e7imde i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015flik ya\u015fan\u0131yor.<\/p>\n

Tersine D\u00f6nen S\u00f6m\u00fcrge \u0130li\u015fkileri<\/span><\/strong><\/p>\n

Baz\u0131 durumlarda s\u00f6m\u00fcrge ili\u015fkileri tersine d\u00f6nm\u00fc\u015f. Bazen, sanki Ortado\u011fu\u2019nun yeni liderleri \u0130ngiliz, Frans\u0131z ve Amerikan d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n \u015fof\u00f6r koltu\u011fundaym\u0131\u015f da \u0130ngiliz, Frans\u0131z ve Amerikal\u0131lar da arka koltuktaym\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Abu Dabi Veliaht Prensi Muhammed bin Zayid Londra\u2019ya gidip M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler\u2019in M\u0131s\u0131r\u2019da y\u00fckselmesine bir kar\u015f\u0131l\u0131k verilmesi talebinde bulundu\u011funda d\u00f6nemin Britanya Ba\u015fbakan\u0131 David Cameron konuyla derhal ilgilenerek \u0130hvan\u2019\u0131n Britanya\u2019daki faaliyetlerinin soru\u015fturulmas\u0131 emrini vermi\u015fti. Hem D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 hem de \u0130ngiliz d\u0131\u015f g\u00fcvenlik servisi MI6, s\u00f6z konusu emre direnerek M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fleri ter\u00f6r ba\u011flant\u0131lar\u0131<\/a> konusunda h\u0131zl\u0131ca aklad\u0131. Britanya\u2019n\u0131n eski Suudi Arabistan b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Sir John Jenkins <\/a>taraf\u0131ndan yap\u0131lan sonu\u00e7 de\u011ferlendirmesi hi\u00e7bir zaman tam metniyle yay\u0131nlanmad\u0131.<\/p>\n

Benzer bir hadise, Trump\u2019\u0131n telkiniyle Abu Dabi ile Riyad merkezli bir politika olan Katar ambargosu konusunda da tekrarland\u0131. S\u00f6z konusu hadise Trump\u2019\u0131n tweetleriyle tescillense de D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Rex Tillerson ve Pentagon taraf\u0131ndan reddedilmi\u015fti.<\/p>\n

Sponsor ile desteklenen aras\u0131ndaki rollerin benzer \u015fekilde tersine d\u00f6nmesini muhtemelen ABD\u2019den \u00e7ok \u0130srail\u2019e sadakat besleyen ulusal g\u00fcvenlik dan\u0131\u015fman\u0131 John Bolton ve ABD b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi David Friedman\u2019\u0131n kariyer ser\u00fcvenlerinde de g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n

D\u00f6nemin \u0130srail Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Danny Gilerman\u2019\u0131n deyimiyle Bolton, \u0130srail\u2019e o kadar hararetli destek veriyordu ki \u201ckendi taraf\u0131na ate\u015f p\u00fcsk\u00fcrerek o zamanlar patronu olan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Condoleeza Rice\u2019\u0131n d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 sabote<\/a> ediyordu. Friedman ise \u00e7ok yak\u0131n bir zamanda \u0130srail\u2019in Bat\u0131 \u015eeria\u2019da yeni yerle\u015fim yerleri in\u015fa etmek i\u00e7in ABD\u2019nin iznini almak zorunda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Peki Friedman hangi \u00fclkenin b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi? Filistinlilerle veya yerle\u015fimcilerle bir \u00e7\u00f6z\u00fcme var\u0131labilece\u011fini h\u00e2l\u00e2 savunan Beyaz Saray\u2019\u0131n m\u0131?<\/p>\n

Bu yeni bir olgu de\u011fil. Ancak \u015fimdilerde daha \u00e7ok vurgulan\u0131yor. \u0130ngiltere\u2019nin silah end\u00fcstrisinin bir pazar\u0131 olarak Suudilere ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ta Margaret Thatcher, Yemame<\/a> s\u00f6zle\u015fmesini saran yolsuzlu\u011fa ve \u00f6tesine kadar gerilere gidiyor. Bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k \u015fimdi daha \u015fiddetli ve Brexit sonras\u0131nda da artacak gibi g\u00f6r\u00fcnmekte.<\/p>\n

Bir arkada\u015f\u0131m ve meslekta\u015f\u0131m, bir defas\u0131nda eski D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 William Hague ile bir \u00f6\u011flen i\u00e7kisinden sonra D\u0131\u015fi\u015fleri ve Milletler Toplulu\u011fu Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulundu\u011fu Charles Street\u2019te herhangi bir kap\u0131y\u0131 \u00e7almaya davet edilmi\u015fti. Politika M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yazan kap\u0131y\u0131 se\u00e7mi\u015f. \u0130\u00e7eri girip Politika M\u00fcd\u00fcr\u00fcne Britanya\u2019n\u0131n Suudi Arabistan\u2019a y\u00f6nelik politikas\u0131n\u0131 sorunca Politika M\u00fcd\u00fcr\u00fc \u201c11.000 i\u015f\u201d diye cevap vermi\u015f. Bu rakam \u015fimdi 9000 civar\u0131nda ama Birle\u015fik Arap Emirlikleri (BAE) Systems \u015firketinin Suudi Kraliyet Hava Kuvvetlerinin kontratlar\u0131na olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 artt\u0131.<\/p>\n

Ayn\u0131 hik\u00e2ye \u0130spanya\u2019n\u0131n Suudi Arabistan\u2019a lazer g\u00fcd\u00fcml\u00fc bomba sat\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelik bir kontrat\u0131 geri \u00e7eken ancak Suudilerin boykot tehdidi nedeniyle bozulan<\/a> karar\u0131nda da tekrarland\u0131.<\/p>\n

Birbirini Besleyen Krizler<\/span><\/strong><\/p>\n

S\u00f6z konusu Suudi Arabistan olunca e\u015f zamanl\u0131 iki siyasal kriz birbiriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 hale geliyor.<\/p>\n

Aralar\u0131ndaki ya\u015f fark\u0131na ra\u011fmen Veliaht Prens Muhammed bin Selman ile ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump\u2019\u0131n asl\u0131nda pek \u00e7ok ortak noktas\u0131 var. Bir kere ikisi de hayat\u0131n\u0131 idame ettirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda kalmad\u0131. Dahas\u0131, ikisi de a\u015f\u0131r\u0131 zek\u00e2, e\u011fitim veya tecr\u00fcbe y\u00fck\u00fc alt\u0131nda de\u011fil. \u0130kisi i\u00e7in de bilgi olumsuz bir \u00f6zellik. \u0130ki isim de dostlar\u0131n\u0131 sat\u0131n al\u0131p ister Katar olsun ister Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi olsun d\u00fc\u015fmanlar\u0131na ambargo uygulamaktan \u00e7ekinmez. \u0130kisi de sadece en yak\u0131n akrabalar\u0131na g\u00fcvenir ve garip bir \u015fekilde uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnden etkilenmez.<\/p>\n

\u0130kisi de i\u00e7erisinde bulunduklar\u0131 siyasal sistemlere d\u0131\u015far\u0131dan gelmi\u015ftir. D\u0131\u015far\u0131dan gelmi\u015f olmalar\u0131n\u0131 \u00f6nemsemeseler de yaln\u0131zl\u0131ktan korkuyorlar. New York Times Trump\u2019\u0131n ekibinden biri taraf\u0131ndan yaz\u0131lan anonim bir g\u00f6r\u00fc\u015f yaz\u0131s\u0131<\/a> yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131nda yazar bunu \u201cdireni\u015f eylemi\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Beyaz Saray\u2019\u0131n i\u00e7indeki biri i\u00e7in ilgin\u00e7 bir ifade bu.<\/p>\n

Bin Selman, prens kuzenleri taraf\u0131ndan o kadar d\u0131\u015flanm\u0131\u015f hissetti ki avamdan herhangi bir gibi onlarla g\u00f6r\u00fc\u015fme ayarlamak<\/a> zorunda kald\u0131. G\u00f6r\u00fc\u015f yaz\u0131s\u0131n\u0131n gizli yazar\u0131na g\u00f6re Trump \u201cz\u0131vanadan \u00e7\u0131k\u0131yor, tekrarl\u0131 ba\u011fr\u0131\u015fmalarda bulunuyor ve d\u00fc\u015f\u00fcncesizli\u011fi ham, bilgiye dayanmayan ve zaman zaman pervas\u0131zca olan ve geri \u00e7ekilmek zorunda kal\u0131nan kararlarla sonu\u00e7lan\u0131yor.\u201d<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla birbirlerini bulduklar\u0131nda birbirlerinde bulunan ve onlar\u0131 birle\u015ftiren g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6zellikleri g\u00f6rd\u00fcler. Trump i\u015flem odakl\u0131 ve iki tarafl\u0131 davran\u0131yor. Ona g\u00f6re d\u00fcnyay\u0131 y\u00f6nlendiren \u015fey g\u00fc\u00e7l\u00fc isimler aras\u0131ndaki ge\u00e7ici ikili i\u015fler ve bire birde \u015fekillenen ili\u015fkilerdir. Bu Suudilerin d\u0131\u015f politika yakla\u015f\u0131m\u0131na da \u00e7ok benziyor.<\/p>\n

Trump, Ba\u015fkan Abdulfettah Sisi ile ba\u011f kurma, onun ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131 be\u011fenme ve Tiananmen Meydan\u0131\u2019ndan sonraki en k\u00f6t\u00fc sivil katliam\u0131ndan<\/a> sorumlu olan bu adam i\u00e7in \u201c\u00e7ok zor bir durumda m\u00fcthi\u015f bir i\u015f \u00e7\u0131kard\u0131\u201d demekte bir beis g\u00f6rm\u00fcyor. Bir Amerikan vatanda\u015f\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda ise yaverlerine Sisi\u2019nin \u201ca\u015fa\u011f\u0131l\u0131k bir katil\u201d oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Trump\u2019\u0131n kafas\u0131 i\u015fte b\u00f6yle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Bin Selman\u2019\u0131n \u00e7ok net bir d\u0131\u015f politika g\u00fcndemi var. Ak\u0131l hocas\u0131 Abu Dabi Veliaht Prensi Muhammed bin Zayid\u2019in yak\u0131n g\u00f6zetiminde Amerika ve \u0130srail ile yak\u0131n ki\u015fisel, ticari ve askeri ili\u015fkiler kurup bunlar\u0131 S\u00fcnni Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131n lideri olmada bir koz olarak kullanmak. \u0130zleme teknolojisi \u0130srail\u2019in ileri teknoloji end\u00fcstrisi taraf\u0131ndan sa\u011flanan modern bir polis devleti kurmak istiyor.<\/p>\n

Bu plan\u0131 uygularken bin Selman, Arap soka\u011f\u0131n\u0131n ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc pek de umursam\u0131yor.<\/p>\n

\u00dcrd\u00fcn\u2019\u00fcn Kud\u00fcs\u2019teki Harem-i \u015eerif\u2019in koruyucusu olarak rol\u00fcn\u00fc ve Kral H\u00fcseyin\u2019in Do\u011fu Kud\u00fcs\u2019\u00fcn 1967\u2019de kaybedili\u015finden duydu\u011fu kederin miras\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden gelip hafife al\u0131yor. Bu durum hanedanlar\u0131n\u0131n bir zamanlar \u0130slam\u2019\u0131n \u00fc\u00e7 Harem-i \u015eerifini de idare etti\u011fini hat\u0131rlayan \u00dcrd\u00fcn Ha\u015fimileri aras\u0131nda k\u00f6t\u00fc hat\u0131ralar\u0131 canland\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

Filistinlilere gelince de bin Selman ili\u015fkileri normalle\u015ftirmeyi \u00e7ok istedi\u011fi \u0130srailliler gibi davran\u0131p konu\u015fuyor.<\/p>\n

Suudi liderin \u201cFilistin y\u00f6netimi 40 y\u0131l boyunca defalarca aya\u011f\u0131na gelen f\u0131rsatlar\u0131 ka\u00e7\u0131rd\u0131 ve kendisine sunulan tekliflerin hepsini geri \u00e7evirdi\u201d dedi\u011fi s\u00f6yleniyor.<\/a> S\u00f6ylentilere bak\u0131l\u0131rsa \u201cFilistinlilerin teklifleri kabul edip m\u00fczakere masas\u0131na oturma zaman\u0131 geldi yoksa susup \u015fik\u00e2yet etmeyi b\u0131rakmalar\u0131 gerekiyor\u201d diye de eklemi\u015f.<\/p>\n

Peki masadaki anla\u015fmada ne var? \u00d6nce neyin olmad\u0131\u011f\u0131yla ba\u015flayal\u0131m: Do\u011fu Kud\u00fcs\u2019\u00fcn Filistin Devletinin ba\u015fkenti olmas\u0131; m\u00fcltecilerin geri d\u00f6n\u00fc\u015f hakk\u0131; uluslararas\u0131 alanda stat\u00fcs\u00fc tan\u0131nm\u0131\u015f m\u00fcltecilerin say\u0131s\u0131n\u0131n onda dokuz oran\u0131nda az olmas\u0131; Birle\u015fmi\u015f Milletler Yak\u0131ndo\u011fu Filistin M\u00fcltecilerine Yard\u0131m Ajans\u0131\u2019na ve Kud\u00fcs\u2019te Filistinlileri tedavi eden hastanelere olan fonlar\u0131n kesilmesi.<\/p>\n

En k\u00f6t\u00fcs\u00fc de Madrid ve Oslo s\u00fcre\u00e7lerinden itibaran b\u00f6yle bir anla\u015fmaya varmak i\u00e7in g\u00f6sterilen t\u00fcm \u00e7abalar\u0131n zemini olan varsay\u0131m\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. D\u00f6nemin Suudi Kral\u0131 Abdullah\u2019\u0131n sponsor oldu\u011fu 2002 Arap Bar\u0131\u015f \u0130nisiyatifi<\/a> anla\u015fman\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 bir m\u00fczakere s\u00fcrecinden sonra yap\u0131l\u0131p Filistin ve \u0130srail\u2019de halk oylamas\u0131na sunulaca\u011f\u0131 varsay\u0131m\u0131na dayan\u0131yordu.<\/p>\n

Suudi Arabistan ve BAE\u2019nin \u0130srail ile ili\u015fkileri normalle\u015ftirip ticaret yapmaya y\u00f6nelik aceleci giri\u015fimleri bu s\u00fcrecin tersine \u00e7evrilmesi demektir. B\u0131rak\u0131n m\u00fczakere edilip oylamaya sunulmay\u0131, daha yay\u0131nlanmadan uygulanan bir anla\u015fma s\u00f6z konusu. Bunun en yak\u0131n kan\u0131t\u0131 Suudi Arabistan\u2019\u0131n Kud\u00fcsl\u00fclerin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 T pasaportu olarak bilinen \u00dcrd\u00fcn pasaportunu tan\u0131may\u0131 b\u0131rakmas\u0131d\u0131r. Bu karar Amman\u2019da \u00dcrd\u00fcn\u2019\u00fcn Kud\u00fcs Harem-i \u015eerif\u2019i \u00fczerindeki himayesini tan\u0131maktan vazge\u00e7mek olarak yorumlan\u0131yor.<\/p>\n

Filistin taraf\u0131 masadan uzak kald\u0131k\u00e7a hen\u00fcz dahil olmad\u0131klar\u0131 bir eylem plan\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131yla o kadar \u00e7ok cezaland\u0131r\u0131l\u0131yorlar. Bunun ucu Riyad\u2019\u0131n \u0130srail ad\u0131na plan\u0131 uygulayan temel akt\u00f6rlerden biri oldu\u011fu dayat\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7\u00f6z\u00fcme kadar uzan\u0131yor. \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 Benjamin Netanyahu \u015fans\u0131na inanmakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekiyor olmal\u0131. \u00dc\u00e7 Arap devletinin fiili liderleri Sisi, Bin Selman ve Bin Zayid\u2019le birlikte ABD ba\u015fkan\u0131 da onun taraf\u0131nda.<\/p>\n

\u0130ki Tarafl\u0131l\u0131\u011f\u0131n K\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n

Bu t\u00fcr bir iki tarafl\u0131l\u0131\u011fa dayanan bir d\u00fcnya d\u00fczeninin zay\u0131fl\u0131klar\u0131na ge\u00e7ti\u011fimde art\u0131k \u015fa\u015f\u0131rmazs\u0131n\u0131z. Birincisi, b\u0131rak\u0131n \u00fclkeler veya halklar aras\u0131nda olmay\u0131 ki\u015filer aras\u0131 bir d\u00fczen bu. Ki\u015fi gitti\u011finde politikan\u0131n da onunla birlikte gitmesi olduk\u00e7a muhtemel.<\/p>\n

Bin Selman\u2019\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131lda 500 milyar dolar\u0131 bulacak silah anla\u015fmalar\u0131yla Trump\u2019a yapaca\u011f\u0131 finansal yat\u0131r\u0131mlar garanti gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor art\u0131k. Silikon Vadisi\u2019nde ve Elon Musk\u2019\u0131n Tesla\u2019s\u0131ndaki <\/a>Suudi do\u011frudan yat\u0131r\u0131m ilgisine de burada dikkat \u00e7ekilebilir. Ancak bu Trump\u2019\u0131n h\u00e2lefi taraf\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclecek bir ulusal \u00e7\u0131kar kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir nitelik ta\u015f\u0131m\u0131yor.<\/p>\n

Bin Selman ve Bin Zayid\u2019in ABD ba\u015fkan\u0131na kar\u015f\u0131 elde ettikleri kozlar Trump\u2019\u0131n koltukta kalmas\u0131n\u0131 gerektiriyor. Ba\u015fka biri, hatta \u2018rahmetli\u2019 John McCain ayar\u0131ndaki bir Cumhuriyet\u00e7i bile onlar\u0131n projesine hayati bir tehdit olu\u015fturur. McCain \u00f6ld\u00fckten sonra M\u0131s\u0131r medyas\u0131<\/a> taraf\u0131ndan \u201cM\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler\u2019in B\u00fcy\u00fck Rehberi,\u201d \u0130hvan\u2019\u0131n T\u00fcrk Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan ve Katar Emiri Tamim bin Hamad Sani\u2019den daha g\u00fc\u00e7l\u00fc rehberi olarak tan\u0131mland\u0131.<\/p>\n

Bu ABD\u2019nin Trump\u2019tan sonra Suudi Arabistan\u2019\u0131 terk edece\u011fi anlam\u0131na gelmiyor ama ABD politikas\u0131n\u0131n kolayl\u0131kla daha temkinli, daha tarafs\u0131z ve Doha, Amman, Beyrut, Ankara ve Tahran\u2019\u0131 d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakan Riyad ve Abu Dabi merkezlilikten biraz daha uzak oldu\u011fu eski haline d\u00f6nebilece\u011fi anlam\u0131na geliyor. Trump\u2019tan sonra, bug\u00fcn Tahran\u2019\u0131n aktif olarak ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir hedef olan \u0130ran n\u00fckleer anla\u015fmas\u0131na devam edilmesi de pek\u00e2l\u00e2 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n

Bu projenin ikinci zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ise kar\u015f\u0131 devrimci olmas\u0131d\u0131r. Bin Zayid\u2019in amac\u0131 m\u00fcstakbel Kral Muhammed liderli\u011findeki Suudi Arabistan\u2019\u0131 Abu Dabi\u2019nin daha b\u00fcy\u00fck versiyonu, liberal soslu bir polis devletine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektir. Suudi Arabistan \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k bir \u00fclkedir. Kabileleri, Vahhabili\u011fi, toplumsal alanda muhafazakar olan \u0130slamc\u0131lar\u0131, zenginlikleri payla\u015fmaya ve ortak karar almaya al\u0131\u015fm\u0131\u015f bir hanedan\u0131 var.<\/p>\n

Bin Selman, Suud hanedan\u0131ndaki omert\u00e0\u2019y\u0131 (sessizli\u011fi bozmama g\u00f6revini) sarst\u0131. Haberini yapt\u0131\u011f\u0131m son hikaye Londra\u2019n\u0131n bir soka\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen Kral Selman\u2019\u0131n karde\u015fi Ahmed\u2019in evlerinden birinin d\u0131\u015far\u0131s\u0131nda Yemenli ve Bahreynli protestocular taraf\u0131ndan rahats\u0131z edildi\u011fi bir olayd\u0131. Onlar\u0131 g\u00f6rmezden gelmek yerine Ahmed onlarla muhatap oldu. Ahmed \u201cSuud ailesi hakk\u0131nda neden b\u00f6yle \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyorsunuz?\u201d diye ba\u015flad\u0131. \u201cT\u00fcm Suud ailesinin bu konuyla ilgisi ne? Bundan sorumlu olan birka\u00e7 \u015fah\u0131s var. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131n\u201d dedi.<\/p>\n

Prens Ahmed\u2019in kast etti\u011fi \u015fuydu: Biz hanedan olarak Yemen\u2019e sava\u015f a\u00e7ma y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7\u0131lg\u0131n kararlar\u0131n\u0131za d\u00e2hil de\u011filsek bunlardan sorumlu da de\u011filiz. Hanedana ve pop\u00fcler muhafazakar \u0130slamc\u0131 vaizlere ayn\u0131 anda sald\u0131rmak risklidir. Bin Selman t\u00fcm \u00fc\u00e7 koruma halkas\u0131na birden ihtiya\u00e7 duyacak. Belki \u015fimdiden onlara ihtiya\u00e7 duymu\u015ftur.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc zay\u0131f nokta ise \u015f\u00f6yle devam ediyor: Arap \u0130syanlar\u0131ndan sonra t\u00fcm olanlara ra\u011fmen h\u00e2l\u00e2 inan\u0131yorum ki isyanlar\u0131 besleyen, \u0130hvan\u2019\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtan ve iki diktat\u00f6r\u00fc deviren g\u00fc\u00e7lerin isyanlar\u0131 bast\u0131ran g\u00fc\u00e7lerden daha b\u00fcy\u00fck ve daha kal\u0131c\u0131 oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n

Elbette \u0130dlib\u2019in kar\u015f\u0131 devrimci sald\u0131r\u0131n\u0131n sonraki hedefi oldu\u011fu \u015fu g\u00fcnlerde tablo b\u00f6yle g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Ancak tarihin \u00e7evrilmeye devam eden sayfalar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde Arap Bahar\u0131 g\u00fc\u00e7leri eninde sonunda galip gelecektir. Bunun nedeni birle\u015fme konusunda becerikli olmalar\u0131 de\u011fildir. Tam aksine!<\/p>\n

M\u0131s\u0131r muhalefeti i\u015flevsel bir siyasal g\u00fc\u00e7 olarak temelden b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f durumdad\u0131r. As\u0131l neden, daha \u00e7ok bin Selman ve Sisi gibi mutlakiyet\u00e7i y\u00f6neticilerin geri d\u00f6nemeyecekleri bir yolda s\u00fcratle ilerlemeleridir. Tek ba\u015f\u0131na onlar\u0131n idaresi gittik\u00e7e b\u00fcy\u00fcyen ve g\u00fcn\u00fcn sonunda bu idareleri sonland\u0131rmak i\u00e7in ortak bir dava ve i\u015fi yapacak birini bulacak olan Suudi ve M\u0131s\u0131rl\u0131 halkalar\u0131 toplayacakt\u0131r. Muhammed Mursi\u2019nin koltu\u011funun elinden al\u0131nmas\u0131n\u0131 destekleyen M\u0131s\u0131rl\u0131lar\u0131n kendisi ayn\u0131 bask\u0131n\u0131n hedefi oldular. H\u00fcsn\u00fc M\u00fcbarek\u2019in o\u011fullar\u0131<\/a> Sisi\u2019nin siyasal intikam\u0131n\u0131n son hedefi oldular.<\/p>\n

Arap Bahar\u0131 kitlelerin itiraz\u0131, kar\u015f\u0131 devrim ise elitlerin buna d\u00f6n\u00fck tepkisiydi. Gen\u00e7li\u011fin par\u0131lt\u0131s\u0131 s\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde Bin Selman eski moda otokrat, internet \u00e7a\u011f\u0131na diktat\u00f6rl\u00fck getirme projesine dahil olan bir prens olarak an\u0131lacak. Bence projeleri birbiri ard\u0131na \u00e7at\u0131rdarken kendisi de ba\u015far\u0131s\u0131z olacakt\u0131r. Bu yolda b\u00fcy\u00fck hasarlara da neden olacak ama kesin olarak diyebilirim ki Riyad\u2019da bir Abu Dabi kuramayacak.<\/p>\n

 <\/p>\n<\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz gazetecileri bir meslek hastal\u0131\u011f\u0131ndan muzdarip. Her ne kadar herkes gibi uza\u011f\u0131nda olsak da, kendimizi \u00e7o\u011fu zaman olaylar\u0131n merkezinde g\u00f6rmek gibi k\u00f6t\u00fc bir al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z var. Bunun sonucunda da kendimizi \u015fans eseri b\u00fcy\u00fck bir hik\u00e2yenin tam ortas\u0131nda buldu\u011fumuzda, esas meselenin kendisini g\u00f6remiyoruz.<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":8975,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[364],"tags":[],"asf_pub_issue":[10317,10319],"asf_pub_region":[10321,10325],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8974"}],"collection":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8974"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8974\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18292,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8974\/revisions\/18292"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8975"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8974"},{"taxonomy":"asf_pub_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_issue?post=8974"},{"taxonomy":"asf_pub_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_region?post=8974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}