![\"\"](\"https:\/\/research.sharqforum.org\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Madawi-AlRasheed-150x150.png\" "\\"\\"")
Madawi AlRasheed<\/a> <\/i> 14 Eyl\u00fcl 2017<\/span><\/h6><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>Uzman G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/a> \/ \/ B\u00d6LGESEL D\u00dcZEN<\/a><\/h6><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\u00d6zet<\/span><\/strong>: 1960\u2019larda M\u0131s\u0131rl\u0131 Cemal Abd\u00fcl Nas\u0131r ve Suudi Arabistan Kral\u0131 Faysal aras\u0131ndaki Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n zirvesinde ortaya \u00e7\u0131kan taraflar aras\u0131ndaki d\u00fc\u015fmanl\u0131k d\u00fczeyinin frenlenmesi y\u0131llar alm\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn, yak\u0131n gelecekte \u00e7\u00f6z\u00fclme ihtimali olmayan yeni bir Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131 Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131 k\u0131r\u0131p ge\u00e7iriyor. Taraflardan birinin ba\u015f\u0131n\u0131 Kahire ve Manama\u2019n\u0131n deste\u011fine sahip olan Riyad ve Abu Dabi \u00e7ekiyor. \u0130srail, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde bu taraftan yana pozisyon al\u0131yor. Bu ittifak\u0131n hedefi ise T\u00fcrkiye ve \u0130ran gibi Arap olmayan b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7lerin deste\u011fini almay\u0131 garantilemi\u015f olan Doha\u2019d\u0131r. Araplar aras\u0131nda bu t\u00fcr bir \u00e7eki\u015fme ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k tamamen yeni bir \u015fey de\u011fil, ancak hali haz\u0131rdaki Suudi-Katar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na \u00f6zg\u00fc bir \u00f6ng\u00f6r\u00fclemezlik ve tehlike s\u00f6z konusudur. T\u00fcrkiye, \u0130ran ve \u0130srail olmak \u00fczere b\u00f6lgesel \u00fc\u00e7 g\u00fcc\u00fcn bu \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00e2hil olmas\u0131n\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak b\u00f6lge \u00fczerinde uzun vadeli bir etkisi olabilir.<\/span><\/p>\nSuudi-Katar anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu yeni d\u00f6nemi K\u00f6rfez\u2019i ciddi anlamda par\u00e7alamaktad\u0131r. Hatta bu par\u00e7alanman\u0131n onar\u0131lmayacak d\u00fczeyde oldu\u011fu da iddia edilebilir. \u00c7at\u0131\u015fman\u0131n K\u00f6rfez Arap \u00dclkeleri \u0130\u015fbirli\u011fi Konseyi\u2019nde (K\u0130K) devletleraras\u0131 ili\u015fkinin daim\u00ee bir \u00f6zelli\u011fi olma tehdidi de bulunuyor. Mevcut d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fczeyi; bar\u0131\u015fma, karde\u015flik ve ortak \u00e7\u0131karlar retori\u011fine yer vermenin \u00e7ok uza\u011f\u0131nda ve yerini karalamaya b\u0131rakm\u0131\u015f durumda. K\u00f6rfez \u0130\u015fbirli\u011fi Konseyi\u2019nin gelece\u011fi tehlikededir. Siyasal ve ekonomik anlamda birle\u015ftirici rol oynayabilecek alternatif bir b\u00f6lgesel forumun bulunmad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yle bir zamanda, bunun sonu\u00e7lar\u0131 kesinlikle tehlikeli olma potansiyeli ta\u015f\u0131yor. Arap Birli\u011fi\u2019nin Rabat\u2019tan Ba\u011fdat\u2019a kadar tamamen gereksiz ve ge\u00e7ersiz olmas\u0131 ile beraber, Arap d\u00fcnyas\u0131 etkiye a\u00e7\u0131k hale geldi ve zay\u0131flad\u0131. Suudi Arabistan \u00f6nc\u00fc bir rol \u00fcstlenmeye istekli ise bile art\u0131k bu ihtimal d\u0131\u015f\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc Suudi Arabistan\u2019\u0131n b\u00f6lgesel d\u0131\u015f politikas\u0131 sald\u0131rgan, m\u00fcdahaleci ve muhalif hale geldi. Suudi Arabistan\u2019\u0131n \u0130srail ile ortak \u00e7\u0131karlara sahip g\u00f6r\u00fcnmesi, resmi daha da karma\u015f\u0131k hale getiriyor ve Suudi Arabistan\u2019\u0131n verdi\u011fi hasar\u0131n geri teperek kendisine zarar verebilmesi ihtimal dahilinde g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n<\/div>
<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>Eski \u00c7at\u0131\u015fma Ekseni: \u0130slam\u2019a Kar\u015f\u0131 Milliyet\u00e7ilik<\/strong><\/span><\/p>\nGe\u00e7mi\u015fte Kahire, Beyrut, Amman ve Ba\u011fdat; kendilerini anti-emperyalist, anti-kapitalist ve \u0130srail kar\u015f\u0131t\u0131 olarak tan\u0131mlad\u0131klar\u0131 bir Arap milliyet\u00e7i kamp\u0131 ile kendilerini \u0130slamc\u0131, Bat\u0131n\u0131n m\u00fcttefiki ve istikrar i\u00e7in bir g\u00fc\u00e7 olarak tan\u0131mlayan bir ba\u015fka kamp aras\u0131ndaki \u015fiddetli bir medya sava\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7indeydi. 1960\u2019lar retori\u011finin \u00f6tesinde, M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u015femsiyesi alt\u0131nda tutmak, y\u00f6nlendirmek ve tan\u0131mlamak istedi\u011fi daha geni\u015f bir muharebe vard\u0131. Di\u011fer taraftan Suudi Arabistan ve di\u011fer rejimlerden olu\u015fan bir birlik, kendilerini M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n Arap milliyet\u00e7isi s\u00f6ylemi ve Nas\u0131r\u2019\u0131n karizmas\u0131 nedeniyle tehdit alt\u0131nda hissediyordu. Suudi Arabistan bir kar\u015f\u0131 s\u00f6ylem olu\u015fturmak ve 1960\u2019lar\u0131n Arap jeopolitik haritas\u0131nda kendisini g\u00f6stermek i\u00e7in m\u00fccadele veriyordu. D\u00fc\u015fman olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f olan \u0130srail, ABD hegemonyas\u0131 alt\u0131nda b\u00f6lgenin polisli\u011fini yapan \u0130ran ve Arap-\u0130srail \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan T\u00fcrkiye nedeniyle, Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131- ABD\u2019nin, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin ve di\u011fer b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7lerin m\u00fcdahalesine ra\u011fmen- k\u0131smen Arap akt\u00f6rler aras\u0131nda kald\u0131.[1]<\/a><\/p>\nM\u0131s\u0131r, k\u00f6kl\u00fc devlet olma tecr\u00fcbesi ve b\u00f6lgesel h\u0131rslar\u0131yla, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n g\u00f6lgesinde tesis edilen ve yeni geli\u015fmekte olan Suudi Arabistan\u2019dan \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131. M\u0131s\u0131r, 1950\u2019lerden bu yana Arap milliyet\u00e7ili\u011fi s\u00f6ylemlerini yayarken, Suudi Arabistan iki kutsal camiye sahip oldu\u011fu vurgusuyla kendi \u0130slami referanslar\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kararak bu propagandaya kar\u015f\u0131l\u0131k verdi. Bundan sonras\u0131 tarihin konusudur. Ancak Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n bu ilk d\u00f6neminden \u00e7\u0131kar\u0131lacak iki \u00f6nemli ders vard\u0131r: \u0130lki, Suudi Arabistan\u2019\u0131n kendisine rakip herhangi bir Arap g\u00fcc\u00fcn\u00fc bertaraf etmeye kararl\u0131 olmas\u0131 ve di\u011fer Arap \u00fclkelerini sadece ba\u011fl\u0131l\u0131k ve hizmet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 Suudi petro-dolarlar\u0131na ihtiya\u00e7 duyan itaatk\u00e2r m\u00fc\u015fteriler olarak kabul etmesidir. Suudi y\u00f6netimi i\u00e7in ideal Arap, Suudi Arabistan\u2019\u0131n varl\u0131k ve bollu\u011fu ile ge\u00e7inen, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k aray\u0131\u015f\u0131nda olmay\u0131p, egemenli\u011fi ile uzla\u015fmaya istekli oland\u0131r. Suudi Arabistan i\u00e7in kabul edilebilir tek Arap, sessiz Arap\u2019t\u0131r.<\/p>\n
\u0130lk Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kar\u0131lacak ikinci ders ise, Suudi Arabistan\u2019\u0131n b\u00f6lgesel d\u0131\u015f politikas\u0131nda \u0130slam\u2019\u0131 bir silah olarak kullanmada ne kadar ileri gitti\u011fidir. Arap milliyet\u00e7ili\u011fini M\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmetine kar\u015f\u0131 Siyonist bir komplo olarak tasvir eden Suudi Arabistan, Arap milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 Selefi din \u00e2limleri ordusunu salm\u0131\u015ft\u0131r.[2]<\/a> Dinin bu \u015fekilde ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, milliyet\u00e7ilik ve \u0130slam aras\u0131nda derin bir u\u00e7uruma ve bu iki g\u00fcc\u00fcn birbirine kar\u015f\u0131 konumlanmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Suudi Arabistan, basit bir bi\u00e7imde, bu m\u00fccadelenin Arap milliyet\u00e7ili\u011fini ma\u011flup etmesinden ziyade, her iki taraf\u0131 da zay\u0131flatmas\u0131n\u0131 ummu\u015ftur. Suudi Arabistan, M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan d\u00fc\u015flenen ideal \u0130slami y\u00f6netimden \u00e7ok uzak bir mutlak monar\u015fi olarak tasarlad\u0131\u011f\u0131 kendi gelece\u011fini de tehlikeye ataca\u011f\u0131 i\u00e7in, \u0130slam\u2019\u0131n galip gelmesini de ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde istememi\u015ftir. O, Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ilk raundunun sonunda bitap d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir \u0130slam ve \u00f6zg\u00fcrle\u015fme yahut herhangi bir nahdaya (r\u00f6nesans) mecali kalmam\u0131\u015f, t\u00fckenmi\u015f M\u00fcsl\u00fcmanlar istemi\u015ftir. Suudi Arabistan, t\u00fcketebildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde \u0130slam\u2019la oynam\u0131\u015ft\u0131r, sonu gelmeyen bir m\u00fccadele sonunda milliyet\u00e7ilerin ve \u0130slamc\u0131lar\u0131n birbirlerini yok edece\u011fini ummu\u015ftur.<\/p>\nKatar: Yaramaz \u00c7ocuk<\/strong><\/span><\/p>\nKatar 1990\u2019da alternatif siyasi s\u00f6ylemlerin muhalif bir merkezi olarak sahneye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6rfez\u2019in \u201cB\u00fcy\u00fck Abisi\u201dnin g\u00f6lgesi alt\u0131nda birka\u00e7 y\u0131l ge\u00e7irdikten sonra aya\u011fa kalkan Katar, onu s\u00fcrekli yerinde tutmaya \u00e7al\u0131\u015fan Suudi Arabistan\u2019a kar\u015f\u0131 kendini savunabilmi\u015ftir. K\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, muazzam serveti ve h\u0131rsl\u0131 y\u00f6neticileriyle K\u00f6rfez\u2019in geride kalm\u0131\u015f arka bah\u00e7esi imaj\u0131n\u0131 \u00e7abucak silebilmi\u015ftir.<\/p>\n
Halihaz\u0131rda Suud\u2019un y\u00f6nlendirdi\u011fi Katar krizini anlamak i\u00e7in, Suudi Arabistan\u2019\u0131n \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131 bozguna u\u011fratmaya ve onun devrimci d\u00fc\u015f\u00fcnme ve harekete ge\u00e7meye esin verme potansiyelinden yoksun b\u0131rakmaya y\u00f6nelik uzun vadeli hedefini kavramal\u0131y\u0131z. Suudi Arabistan 1960\u2019larda bir d\u0131\u015f politika arac\u0131 olarak \u0130slam ile oynamaktayken, bunun nas\u0131l bir \u201ciki ucu keskin b\u0131\u00e7a\u011fa\u201d d\u00f6n\u00fc\u015fme ihtimalinin bulundu\u011funu tam olarak anlayamam\u0131\u015f olmal\u0131yd\u0131. Di\u011fer dinler gibi \u0130slam da \u00f6zellikle mutlak bir monar\u015fi ba\u011flam\u0131nda, isyanlar\u0131 engelleyen ve boyun e\u011fmeyi s\u00fcrd\u00fcrmeyi sa\u011flayan muhafazak\u00e2r bir g\u00fc\u00e7 olabilir. Ancak farkl\u0131 bir ba\u011flamda, insanlara bask\u0131ya kar\u015f\u0131 durma ilham\u0131 veren devrimci bir g\u00fc\u00e7 olma potansiyeli de vard\u0131r. Sek\u00fcler ideolojiler, seferber olma veya sivil toplum konular\u0131nda uzunca bir deneyimi olmayan bir \u00fclke ve bir toplum olarak, Suudi Arabistan\u2019\u0131 korkutan da budur. Suudilerin sahip oldu\u011fu \u015fey \u0130slam\u2019d\u0131 ve Suudi y\u00f6netimini en \u00e7ok korkutansa bu dinin bir ayaklanmaya esin olabilme potansiyelidir.<\/p>\n
Medya imparatorlu\u011funu kapatmay\u0131 ya da Suudi kom\u015fusunun kaprislerine boyun e\u011fen bir u\u015fak olmay\u0131 reddeden Katar nedeniyle Riyad endi\u015feli kalacakt\u0131r. Katar, El Karadavi gibi tan\u0131nm\u0131\u015f dini \u00e2limlere ev sahipli\u011fi yapan d\u00fczenli haftal\u0131k programlar\u0131 yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 andan itibaren \u0130slam\u2019\u0131 kendine mal edebilmi\u015f ve b\u00f6ylece Suudilerin dinsel bilgi ve s\u00f6ylem \u00fcretimi \u00fczerindeki tekeline son verebilmi\u015ftir. Suudi Arabistan, M\u0131s\u0131rl\u0131 El-Ezher\u2019in pe\u015f pe\u015fe gelen bask\u0131c\u0131 M\u0131s\u0131r rejimlerinde itibar\u0131n\u0131 kaybetmesiyle \u0130slam\u2019\u0131n kendi siyasetine uygun yorumlar\u0131n\u0131 dikte etmeye ba\u015flayabilece\u011fine inanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Katar\u2019\u0131n y\u00fckseli\u015fi bu d\u00fc\u015f\u00fc bozmu\u015f ve k\u0131sa s\u00fcren Suudi tekeline son vererek dini bilgi \u00fcretimi konusunda rekabet ederek Suudi Arabistan\u2019\u0131 k\u0131zd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Katar, k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ra\u011fmen dini bas\u0131n ve yay\u0131n alan\u0131nda bir pay kapm\u0131\u015f, sonu\u00e7 olarak Suudi Arabistan\u2019\u0131 \u00f6fkelendirmi\u015ftir.<\/p>\n
Suudi Arabistan, Al Jazeera ve di\u011fer yeni kurulu\u015flar\u0131 da kapsayan Katar medyas\u0131n\u0131n yeni Suudi gen\u00e7li\u011fini mobilize edebilece\u011finden de endi\u015fe etmektedir.[3]<\/a> Suudi rejimi, devrimci \u0130slami s\u00f6ylemin yerine e\u011flence, futbol ve al\u0131\u015fveri\u015f merkezlerinde t\u00fcketim vaadini ikame ederek bu nesli depolitize etme m\u00fccadelesi vermektedir. Veliaht Prens Muhammed bin Selman\u2019\u0131n yeni \u201cVizyon 2030\u201d ve Ekonomik D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm programlar\u0131 toplumun y\u00fczde 60\u2019\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu tahmin edilen Suudi gen\u00e7lerinin tamamen depolitize edilmesi i\u00e7in ciddi bir \u00e7aba harcand\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131d\u0131r.[4]<\/a> Veliaht prens \u201ce\u011flence siyasi akl\u0131 uyutmaya yard\u0131mc\u0131 olur\u201d slogan\u0131na ger\u00e7ek anlamda inan\u0131yor olmal\u0131d\u0131r. Gen\u00e7lerin kendilerini sadece incir \u00e7ekirde\u011fini doldurmayan ve siyasi olmayan konularla me\u015fgul etmelerini istiyorsa, onlar\u0131 e\u011flendirmesi gerekmektedir. Bu nedenle, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce ve muhalif konulara panzehir olarak, dozunda e\u011flence sa\u011flama g\u00f6revini yerine getirmek \u00fczere \u00f6zel bir devlet e\u011flence kurulu olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\nSuudi Y\u00fcksek Ulemas\u0131 Konseyi taraf\u0131ndan vaaz edilen \u0130slam\u2019a kar\u015f\u0131 bir alternatif olu\u015fturdu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e, Suudi Arabistan Katar konusunda endi\u015fe etmeye devam edecektir. Bu nedenledir ki, Suudi\u2013Katar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 basit\u00e7e Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131n kenar\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir emirli\u011fin c\u00fcretk\u00e2r emirine ili\u015fkin bir \u00e7at\u0131\u015fma de\u011fil ayn\u0131 zamanda siyasi \u00e7eki\u015fmenin, seferberlik s\u00f6yleminin ve Arap d\u00fcnyas\u0131nda ciddi bir siyasi de\u011fi\u015fim olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n gelece\u011fi hakk\u0131ndad\u0131r. Velhas\u0131l, politikas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi ve Suudi bask\u0131s\u0131n\u0131 kabul etmeye direndi\u011fi s\u00fcrece Katar, Suudiler i\u00e7in her zaman bir sorun kayna\u011f\u0131 ve bir \u015f\u00fcpheli olacakt\u0131r.<\/p>\n
Suudi Arabistan, Katar pop\u00fclist bir \u0130slami s\u00f6ylemi desteklemeye ve bu s\u00f6ylemin propagandas\u0131n\u0131 yapmaya devam etti\u011fi m\u00fcddet\u00e7e d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecek ve t\u00fcm kaynaklar\u0131n\u0131 bu \u00fclkeyle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in seferber edecektir. Suudi Arabistan sadece Al-Jazeera\u2019yi kapatmay\u0131 istememektedir. Asl\u0131nda Katar\u2019\u0131n kendisini kapatmay\u0131 istemektedir. Katar \u00fczerinde n\u00fcfuz eden kara ve hava ambargosu, bu k\u00fc\u00e7\u00fck emirli\u011fin sonunu getirmeye y\u00f6nelik ciddi bir \u00e7aban\u0131n kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Dahas\u0131, Katar\u2019\u0131n medya imparatorlu\u011funu kapatmas\u0131 durumunda Suudi Arabistan ve m\u00fcttefiklerinin kontrol\u00fcnde olan tek bir ses ortada kalacakt\u0131r. Suudi medya imparatorlu\u011fu Arap d\u00fcnyas\u0131nda ciddi ve muteber herhangi bir meydan okumayla kar\u015f\u0131la\u015fmadan, herhangi bir haberi, olay\u0131 ve yeni ittifaklar\u0131 istedi\u011fi bi\u00e7imde kurabilir ve sunabilir. Bu durum, Suudi Arabistan ve \u0130srail aras\u0131nda k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce kurulan yak\u0131nl\u0131k ba\u011flam\u0131nda \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. \u0130srail Suudilerle dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde, Al Jazeera b\u00fcrolar\u0131n\u0131 kapatma talebini a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde desteklemektedir. Bu konudaki raporlar, Suudi uzmanlar ve akademisyenlerin \u0130srail\u2019e ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi son ziyaretin ard\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck ve ekonomik i\u015f birli\u011fine i\u015faret etmektedir.[5]<\/a><\/p>\n\u0130srail-Suudi i\u015f birli\u011fini kim ara\u015ft\u0131racak ve Arap\u00e7a konu\u015fan d\u00fcnyada bu konuda kim rapor verecektir?[6]<\/a> \u0130ki \u00fclke aras\u0131ndaki gizli ittifaklar\u0131, g\u00fcvenlik i\u015f birli\u011fini ve ekonomik al\u0131\u015fveri\u015fi kim te\u015fhir edecektir? Muhammed bin Selman, g\u00f6rmezden gelinen ama varl\u0131\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2r olan \u0130srail ile ba\u015far\u0131 kazan\u0131yor olabilir. Salman, g\u00fcvenlik ve ekonomi konular\u0131nda \u0130srail ile i\u015f birli\u011fini el alt\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcrmektedir.[7]<\/a> Temmuz 2016\u2019da Suudi akademisyen ve i\u015f adamlar\u0131ndan olu\u015fan bir heyet, sa\u011fduyulu ili\u015fkiler kurma niyetiyle \u0130srail\u2019i ziyaret etti. Ziyaretin amac\u0131 Suudi Arabistan\u2019\u0131n askeri yeteneklerini g\u00fc\u00e7lendirmek ve \u0130ran\u2019la olas\u0131 bir silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmada \u0130srail\u2019den destek almakt\u0131.[8]<\/a> M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n, K\u0131z\u0131l Deniz\u2019de bulunan Sanafir ve Tiran adl\u0131 iki aday\u0131 Suudi Arabistan\u2019a devretmeyi teklif etmesi ile, Suudi Arabistan \u0130srail ile yeni bir co\u011frafi ve stratejik ba\u011fa sahip olmu\u015ftur.[9]<\/a> Her iki ada da \u0130srail\u2019in K\u0131z\u0131l Deniz\u2019e tek eri\u015fimi olan Tiran Bo\u011faz\u0131\u2019nda yer almaktad\u0131r ve gelecekte \u0130srail ile Suudi Arabistan aras\u0131ndaki askeri ve g\u00fcvenlik i\u015fbirli\u011fini geli\u015ftirmeye y\u00f6nelik olarak f\u00fcze rampas\u0131 olarak kullan\u0131labilecektir. Suudi kamuoyu, \u00f6zellikle Suudilerin sponsorlu\u011funu yapt\u0131\u011f\u0131 medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, \u0130srail ile daha b\u00fcy\u00fck bir i\u015f birli\u011fine haz\u0131r durumdad\u0131r ve art\u0131k \u0130srail i\u015fgalini ve Bat\u0131 \u015eeria ve Gazze\u2019de Filistinlilere muamelelerini alenen ele\u015ftirmeyen makalelere izin vermeye \u00e7ok daha isteklidir. Suudi Arabistan Katar\u2019\u0131, art\u0131k bir ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak kabul etti\u011fi Filistinli grup Hamas\u2019a destek oldu\u011fu i\u00e7in de ele\u015ftirmektedir. Muhammed bin Selman bu \u015fekilde \u015f\u00fcphesiz \u0130srail\u2019i memnun etmekte ve daha b\u00fcy\u00fck i\u015f birli\u011fi iste\u011finin g\u00fcvencesini vermektedir.[10]<\/a><\/p>\nBunlara ek olarak, gelecekte, ola\u011fan\u00fcst\u00fc Suudi ekonomisi, \u00f6zelle\u015ftirme tasar\u0131lar\u0131 ve geli\u015fmekte olan neoliberal ticarete ili\u015fkin Suudi anlat\u0131s\u0131na kim kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacakt\u0131r? Kim, Suudi Arabistan\u2019daki insan haklar\u0131 ihlalleri, g\u00f6zalt\u0131lar ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l aktivistler hakk\u0131nda raporlama yapacakt\u0131r? Suudi Arabistan kimsenin buna c\u00fcret etmemesini ve bunu yapmamas\u0131n\u0131 istemektedir.<\/p>\n
Suudi\u2013Katar krizi K\u00f6rfez\u2019i zaten par\u00e7alam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Suudi Arabistan, kendi i\u00e7 i\u015fleri ve b\u00f6lge siyasetine ili\u015fkin alternatif anlat\u0131 ve s\u00f6ylemleri susturmada hen\u00fcz ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131r. Katar perdeleri indirir ve K\u00f6rfez\u2019in yaramaz \u00e7ocu\u011fu olma rol\u00fcn\u00fc b\u0131rak\u0131rsa Suudi rejimi kendini \u00fclke i\u00e7inde daha g\u00fcvende hissedecektir. Ancak kriz i\u00e7inde ge\u00e7en \u00fc\u00e7 aydan fazla bir zamanda bunun olaca\u011f\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131k bir i\u015faret bulunmamaktad\u0131r. Suudi Arabistan\u2019\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde korkutan \u0130slam\u2019\u0131; insan haklar\u0131, demokrasi ve sivil toplum gibi modern siyasal kavramlarla eriterek birle\u015ftiren bir s\u00f6ylemdir. Suudi Arabistan insanlar\u0131 bu hayattan \u00e7ok \u00f6te d\u00fcnyaya haz\u0131rlayan ve dolay\u0131s\u0131yla \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6zellikle \u0130slam ve demokrasinin uygunlu\u011funu \u00f6\u011f\u00fct veren bi\u00e7imlerini ele\u015ftiren bir \u0130slam istemektedir. Katar bu t\u00fcrden bir \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131 benimsedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e K\u00f6rfez\u2019de bar\u0131\u015f, uzak bir ihtimal olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir.<\/p>\n
Katar krizi, Suudi rejiminin korkular\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vurmakta ve Arap d\u00fcnyas\u0131ndaki duru\u015funa zarar vermektedir. Bu durum \u015eam, San\u2019a ve \u015fimdi de Doha gibi pop\u00fcler baz\u0131 Arap noktalar\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa yol a\u00e7arak, Suudilerin b\u00f6lgesel politikas\u0131na ili\u015fkin istikrars\u0131zl\u0131k de\u011ferlendirmesini do\u011frulamaktad\u0131r. Krizden bu yana \u0130ran\u2019la bir uzla\u015fmaya ya da ge\u00e7ici bir anla\u015fmaya varmak i\u00e7in Irak \u00fczerinden bir k\u00f6pr\u00fc kurmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ancak Irak\u2019a y\u00f6nelik ba\u015far\u0131l\u0131 hamleler hen\u00fcz Suudi Arabistan lehine somut sonu\u00e7lar vermemi\u015ftir. \u015eu da bir ger\u00e7ektir ki bu y\u0131l\u0131n hac sezonu \u0130ran ile ciddi bir uyu\u015fmazl\u0131kla sonu\u00e7lanmam\u0131\u015ft\u0131r, ancak aradaki d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve mezhep\u00e7ili\u011fin ge\u00e7mi\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n yak\u0131n bir gelecekte yerini uyumlu bir birlikteli\u011fe b\u0131rakaca\u011f\u0131n\u0131 hayal etmek olduk\u00e7a zordur.<\/p>\n
Katar ile olan krize ve Suudi tepkilerinin sertli\u011fine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Suudilerin \u00fclke i\u00e7i itibar\u0131 bir yana k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel itibar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmeye dahi yard\u0131mc\u0131 olmamaktad\u0131r. Suudi Arabistan, Katar\u2019\u0131 tamamen saran ambargodan ve Suudilerin Katar\u2019\u0131 itibars\u0131zla\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik sa\u00e7ma ve abart\u0131l\u0131 performanslar\u0131ndan, Katar y\u00f6netimine ve onlar\u0131n soy k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik \u015fahsi karalamalara kadar bir\u00e7ok konuda d\u00fcnyaya yanl\u0131\u015f mesaj yollamaktad\u0131r. \u00dclke sa\u011flam ve g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Asl\u0131nda amat\u00f6rce ve zarar verici bir kriz y\u00f6netimi ger\u00e7ekle\u015ftirilmekte ve bu m\u00fcttefiklerini b\u00f6yle bir rejime yak\u0131n olman\u0131n yararlar\u0131 hususunda endi\u015felendirmektedir. D\u00fc\u015fmanlar\u0131, uluslararas\u0131 ili\u015fkiler ve d\u0131\u015f politika mevzu bahis oldu\u011funda bu k\u00f6t\u00fc kararlar ve tercihler ile e\u011fleniyor olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Son olarak, Katar \u015eeyhi Tamim\u2019in Suudi Veliaht Prensi\u2019ne telefon etmi\u015f oldu\u011fu haberi Suudi-Katar krizini sonlanaca\u011f\u0131na dair umutlara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Suudi y\u00f6netimi sosyal medyadaki s\u00f6zc\u00fcleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bunu Katar\u2019\u0131n boyun e\u011fdi\u011fi ve teslim olmaya haz\u0131r oldu\u011fu \u015feklinde yorumlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Suudiler bu telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesini Katar\u2019la bir uzla\u015fmaya varmaktan \u00e7ok Katar\u2019\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmeye y\u00f6nelik bir f\u0131rsat olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7at\u0131\u015fman\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik bu yakla\u015f\u0131m, yabanc\u0131 bir \u00fclkenin egemenli\u011fine sayg\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n bir bi\u00e7imi olarak gelecekte Suudi Arabistan\u2019\u0131n kendisine kar\u015f\u0131 kolayca geri tepebilece\u011fi i\u00e7in, ters ve hatta tehlikeli bir tutumdur. Suudi y\u00f6netimi K\u00f6rfez b\u00f6lgesinde bir soruna d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi gereken bir \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 uzatmaktad\u0131r. Suudi Arabistan\u2019\u0131n s\u00f6z\u00fcmona liderli\u011finde, par\u00e7alara ayr\u0131lm\u0131\u015f K\u00f6rfez\u2019in k\u0131sa bir s\u00fcre sonra daha ba\u015fka b\u00f6l\u00fcnmelere tan\u0131k oldu\u011funu dahi g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n
Referanslar<\/strong><\/span><\/p>\n[1]<\/a>Bernard Haykal,\u2019 Saudi Arabia and Egypt: an Uneasy relationship\u2019, 14 Mart 2017, http:\/\/www.hoover.org\/research\/saudi-arabia-and-egyptuneasy-relationship<\/a><\/p>\n[2]<\/a>Bu konuda daha fazla bilgi i\u00e7in bkz. Madawi Al-Rasheed, Contesting the Saudi State, Cambridge: Cambridge University Press, 2007.<\/p>\n[3]<\/a>\u2018Why Saudi Arabia Wants Qatar to Shut Down AlJazeera\u2019, 29 Haziran 2017, https:\/\/www.nytimes.com\/video\/international-home\/100000005189512\/why-saudi-arabia-wants-qatar-to-shut-aljazeera.html?mcubz=0<\/a><\/p>\n[4]<\/a>\u201cMore than Half of GCC Population under Twenty Five\u201d http:\/\/www.arabnews.com\/saudiarabia\/more-half-gcc-population-under-age-25<\/a><\/p>\n[5]<\/a>David Graham, \u2018Israel and Saudi Arabia: Togetherish at Last,\u2019 5 Haziran 2015, https:\/\/www.theatlantic.com\/international\/archive\/2015\/06\/israeli-saudi-relations\/395015\/<\/a><\/p>\n[6]<\/a>David Graham, \u2018Israel and Saudi Arabia: Togetherish at Last,\u2019 5 Haziran 2015, https:\/\/www.theatlantic.com\/international\/archive\/2015\/06\/israeli-saudi-relations\/395015\/<\/a><\/p>\n[7]<\/a>Kristian Coates Ulrichsen, \u2018Israel and the Arab Gulf States: Drivers and Directions of Change,\u2019 Baker Institute for Public Policy, Rice University, Eyl\u00fcl 2016, https:\/\/www.bakerinstitute.org\/media\/files\/research_document\/13eaaa71\/CME-pub-GCCIsrael-090716.pdf<\/a> (Eri\u015fim tarihi 20 Temmuz 2017).<\/p>\n[8]<\/a>\u2018Saudis Visit Israel, Meet Government Officials\u2019, 24 Temmuz 2016, http:\/\/gulfnews.com\/news\/gulf\/saudi-arabia\/saudis-visit-israel-meetgovernment-official-1.1867832<\/a><\/p>\n[9]<\/a>\u2018Egypt: Parliament Approves Saudi Islands Deal\u2019, 14 Haziran 2017, http:\/\/www.aljazeera.com\/news\/2017\/06\/egyptparliament-committee-approves-saudi-islandsdeal-170613165320546.html<\/a><\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"1960\u2019larda M\u0131s\u0131rl\u0131 Cemal Abd\u00fcl Nas\u0131r ve Suudi Arabistan Kral\u0131 Faysal aras\u0131ndaki Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n zirvesinde ortaya \u00e7\u0131kan taraflar aras\u0131ndaki d\u00fc\u015fmanl\u0131k d\u00fczeyinin frenlenmesi y\u0131llar alm\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn, yak\u0131n gelecekte \u00e7\u00f6z\u00fclme ihtimali olmayan yeni bir Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":80,"featured_media":9719,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[361],"tags":[],"asf_pub_issue":[10313],"asf_pub_region":[10321],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9717"}],"collection":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/80"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9717"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9717\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25117,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9717\/revisions\/25117"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9717"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9717"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9717"},{"taxonomy":"asf_pub_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_issue?post=9717"},{"taxonomy":"asf_pub_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_region?post=9717"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Uzman G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/a> \/ \/ B\u00d6LGESEL D\u00dcZEN<\/a><\/h6><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\u00d6zet<\/span><\/strong>: 1960\u2019larda M\u0131s\u0131rl\u0131 Cemal Abd\u00fcl Nas\u0131r ve Suudi Arabistan Kral\u0131 Faysal aras\u0131ndaki Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n zirvesinde ortaya \u00e7\u0131kan taraflar aras\u0131ndaki d\u00fc\u015fmanl\u0131k d\u00fczeyinin frenlenmesi y\u0131llar alm\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn, yak\u0131n gelecekte \u00e7\u00f6z\u00fclme ihtimali olmayan yeni bir Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131 Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131 k\u0131r\u0131p ge\u00e7iriyor. Taraflardan birinin ba\u015f\u0131n\u0131 Kahire ve Manama\u2019n\u0131n deste\u011fine sahip olan Riyad ve Abu Dabi \u00e7ekiyor. \u0130srail, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde bu taraftan yana pozisyon al\u0131yor. Bu ittifak\u0131n hedefi ise T\u00fcrkiye ve \u0130ran gibi Arap olmayan b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7lerin deste\u011fini almay\u0131 garantilemi\u015f olan Doha\u2019d\u0131r. Araplar aras\u0131nda bu t\u00fcr bir \u00e7eki\u015fme ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k tamamen yeni bir \u015fey de\u011fil, ancak hali haz\u0131rdaki Suudi-Katar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na \u00f6zg\u00fc bir \u00f6ng\u00f6r\u00fclemezlik ve tehlike s\u00f6z konusudur. T\u00fcrkiye, \u0130ran ve \u0130srail olmak \u00fczere b\u00f6lgesel \u00fc\u00e7 g\u00fcc\u00fcn bu \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00e2hil olmas\u0131n\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak b\u00f6lge \u00fczerinde uzun vadeli bir etkisi olabilir.<\/span><\/p>\nSuudi-Katar anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu yeni d\u00f6nemi K\u00f6rfez\u2019i ciddi anlamda par\u00e7alamaktad\u0131r. Hatta bu par\u00e7alanman\u0131n onar\u0131lmayacak d\u00fczeyde oldu\u011fu da iddia edilebilir. \u00c7at\u0131\u015fman\u0131n K\u00f6rfez Arap \u00dclkeleri \u0130\u015fbirli\u011fi Konseyi\u2019nde (K\u0130K) devletleraras\u0131 ili\u015fkinin daim\u00ee bir \u00f6zelli\u011fi olma tehdidi de bulunuyor. Mevcut d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fczeyi; bar\u0131\u015fma, karde\u015flik ve ortak \u00e7\u0131karlar retori\u011fine yer vermenin \u00e7ok uza\u011f\u0131nda ve yerini karalamaya b\u0131rakm\u0131\u015f durumda. K\u00f6rfez \u0130\u015fbirli\u011fi Konseyi\u2019nin gelece\u011fi tehlikededir. Siyasal ve ekonomik anlamda birle\u015ftirici rol oynayabilecek alternatif bir b\u00f6lgesel forumun bulunmad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yle bir zamanda, bunun sonu\u00e7lar\u0131 kesinlikle tehlikeli olma potansiyeli ta\u015f\u0131yor. Arap Birli\u011fi\u2019nin Rabat\u2019tan Ba\u011fdat\u2019a kadar tamamen gereksiz ve ge\u00e7ersiz olmas\u0131 ile beraber, Arap d\u00fcnyas\u0131 etkiye a\u00e7\u0131k hale geldi ve zay\u0131flad\u0131. Suudi Arabistan \u00f6nc\u00fc bir rol \u00fcstlenmeye istekli ise bile art\u0131k bu ihtimal d\u0131\u015f\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc Suudi Arabistan\u2019\u0131n b\u00f6lgesel d\u0131\u015f politikas\u0131 sald\u0131rgan, m\u00fcdahaleci ve muhalif hale geldi. Suudi Arabistan\u2019\u0131n \u0130srail ile ortak \u00e7\u0131karlara sahip g\u00f6r\u00fcnmesi, resmi daha da karma\u015f\u0131k hale getiriyor ve Suudi Arabistan\u2019\u0131n verdi\u011fi hasar\u0131n geri teperek kendisine zarar verebilmesi ihtimal dahilinde g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n<\/div>
<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>Eski \u00c7at\u0131\u015fma Ekseni: \u0130slam\u2019a Kar\u015f\u0131 Milliyet\u00e7ilik<\/strong><\/span><\/p>\nGe\u00e7mi\u015fte Kahire, Beyrut, Amman ve Ba\u011fdat; kendilerini anti-emperyalist, anti-kapitalist ve \u0130srail kar\u015f\u0131t\u0131 olarak tan\u0131mlad\u0131klar\u0131 bir Arap milliyet\u00e7i kamp\u0131 ile kendilerini \u0130slamc\u0131, Bat\u0131n\u0131n m\u00fcttefiki ve istikrar i\u00e7in bir g\u00fc\u00e7 olarak tan\u0131mlayan bir ba\u015fka kamp aras\u0131ndaki \u015fiddetli bir medya sava\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7indeydi. 1960\u2019lar retori\u011finin \u00f6tesinde, M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u015femsiyesi alt\u0131nda tutmak, y\u00f6nlendirmek ve tan\u0131mlamak istedi\u011fi daha geni\u015f bir muharebe vard\u0131. Di\u011fer taraftan Suudi Arabistan ve di\u011fer rejimlerden olu\u015fan bir birlik, kendilerini M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n Arap milliyet\u00e7isi s\u00f6ylemi ve Nas\u0131r\u2019\u0131n karizmas\u0131 nedeniyle tehdit alt\u0131nda hissediyordu. Suudi Arabistan bir kar\u015f\u0131 s\u00f6ylem olu\u015fturmak ve 1960\u2019lar\u0131n Arap jeopolitik haritas\u0131nda kendisini g\u00f6stermek i\u00e7in m\u00fccadele veriyordu. D\u00fc\u015fman olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f olan \u0130srail, ABD hegemonyas\u0131 alt\u0131nda b\u00f6lgenin polisli\u011fini yapan \u0130ran ve Arap-\u0130srail \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan T\u00fcrkiye nedeniyle, Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131- ABD\u2019nin, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin ve di\u011fer b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7lerin m\u00fcdahalesine ra\u011fmen- k\u0131smen Arap akt\u00f6rler aras\u0131nda kald\u0131.[1]<\/a><\/p>\nM\u0131s\u0131r, k\u00f6kl\u00fc devlet olma tecr\u00fcbesi ve b\u00f6lgesel h\u0131rslar\u0131yla, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n g\u00f6lgesinde tesis edilen ve yeni geli\u015fmekte olan Suudi Arabistan\u2019dan \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131. M\u0131s\u0131r, 1950\u2019lerden bu yana Arap milliyet\u00e7ili\u011fi s\u00f6ylemlerini yayarken, Suudi Arabistan iki kutsal camiye sahip oldu\u011fu vurgusuyla kendi \u0130slami referanslar\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kararak bu propagandaya kar\u015f\u0131l\u0131k verdi. Bundan sonras\u0131 tarihin konusudur. Ancak Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n bu ilk d\u00f6neminden \u00e7\u0131kar\u0131lacak iki \u00f6nemli ders vard\u0131r: \u0130lki, Suudi Arabistan\u2019\u0131n kendisine rakip herhangi bir Arap g\u00fcc\u00fcn\u00fc bertaraf etmeye kararl\u0131 olmas\u0131 ve di\u011fer Arap \u00fclkelerini sadece ba\u011fl\u0131l\u0131k ve hizmet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 Suudi petro-dolarlar\u0131na ihtiya\u00e7 duyan itaatk\u00e2r m\u00fc\u015fteriler olarak kabul etmesidir. Suudi y\u00f6netimi i\u00e7in ideal Arap, Suudi Arabistan\u2019\u0131n varl\u0131k ve bollu\u011fu ile ge\u00e7inen, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k aray\u0131\u015f\u0131nda olmay\u0131p, egemenli\u011fi ile uzla\u015fmaya istekli oland\u0131r. Suudi Arabistan i\u00e7in kabul edilebilir tek Arap, sessiz Arap\u2019t\u0131r.<\/p>\n
\u0130lk Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kar\u0131lacak ikinci ders ise, Suudi Arabistan\u2019\u0131n b\u00f6lgesel d\u0131\u015f politikas\u0131nda \u0130slam\u2019\u0131 bir silah olarak kullanmada ne kadar ileri gitti\u011fidir. Arap milliyet\u00e7ili\u011fini M\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmetine kar\u015f\u0131 Siyonist bir komplo olarak tasvir eden Suudi Arabistan, Arap milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 Selefi din \u00e2limleri ordusunu salm\u0131\u015ft\u0131r.[2]<\/a> Dinin bu \u015fekilde ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, milliyet\u00e7ilik ve \u0130slam aras\u0131nda derin bir u\u00e7uruma ve bu iki g\u00fcc\u00fcn birbirine kar\u015f\u0131 konumlanmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Suudi Arabistan, basit bir bi\u00e7imde, bu m\u00fccadelenin Arap milliyet\u00e7ili\u011fini ma\u011flup etmesinden ziyade, her iki taraf\u0131 da zay\u0131flatmas\u0131n\u0131 ummu\u015ftur. Suudi Arabistan, M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan d\u00fc\u015flenen ideal \u0130slami y\u00f6netimden \u00e7ok uzak bir mutlak monar\u015fi olarak tasarlad\u0131\u011f\u0131 kendi gelece\u011fini de tehlikeye ataca\u011f\u0131 i\u00e7in, \u0130slam\u2019\u0131n galip gelmesini de ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde istememi\u015ftir. O, Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ilk raundunun sonunda bitap d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir \u0130slam ve \u00f6zg\u00fcrle\u015fme yahut herhangi bir nahdaya (r\u00f6nesans) mecali kalmam\u0131\u015f, t\u00fckenmi\u015f M\u00fcsl\u00fcmanlar istemi\u015ftir. Suudi Arabistan, t\u00fcketebildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde \u0130slam\u2019la oynam\u0131\u015ft\u0131r, sonu gelmeyen bir m\u00fccadele sonunda milliyet\u00e7ilerin ve \u0130slamc\u0131lar\u0131n birbirlerini yok edece\u011fini ummu\u015ftur.<\/p>\nKatar: Yaramaz \u00c7ocuk<\/strong><\/span><\/p>\nKatar 1990\u2019da alternatif siyasi s\u00f6ylemlerin muhalif bir merkezi olarak sahneye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6rfez\u2019in \u201cB\u00fcy\u00fck Abisi\u201dnin g\u00f6lgesi alt\u0131nda birka\u00e7 y\u0131l ge\u00e7irdikten sonra aya\u011fa kalkan Katar, onu s\u00fcrekli yerinde tutmaya \u00e7al\u0131\u015fan Suudi Arabistan\u2019a kar\u015f\u0131 kendini savunabilmi\u015ftir. K\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, muazzam serveti ve h\u0131rsl\u0131 y\u00f6neticileriyle K\u00f6rfez\u2019in geride kalm\u0131\u015f arka bah\u00e7esi imaj\u0131n\u0131 \u00e7abucak silebilmi\u015ftir.<\/p>\n
Halihaz\u0131rda Suud\u2019un y\u00f6nlendirdi\u011fi Katar krizini anlamak i\u00e7in, Suudi Arabistan\u2019\u0131n \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131 bozguna u\u011fratmaya ve onun devrimci d\u00fc\u015f\u00fcnme ve harekete ge\u00e7meye esin verme potansiyelinden yoksun b\u0131rakmaya y\u00f6nelik uzun vadeli hedefini kavramal\u0131y\u0131z. Suudi Arabistan 1960\u2019larda bir d\u0131\u015f politika arac\u0131 olarak \u0130slam ile oynamaktayken, bunun nas\u0131l bir \u201ciki ucu keskin b\u0131\u00e7a\u011fa\u201d d\u00f6n\u00fc\u015fme ihtimalinin bulundu\u011funu tam olarak anlayamam\u0131\u015f olmal\u0131yd\u0131. Di\u011fer dinler gibi \u0130slam da \u00f6zellikle mutlak bir monar\u015fi ba\u011flam\u0131nda, isyanlar\u0131 engelleyen ve boyun e\u011fmeyi s\u00fcrd\u00fcrmeyi sa\u011flayan muhafazak\u00e2r bir g\u00fc\u00e7 olabilir. Ancak farkl\u0131 bir ba\u011flamda, insanlara bask\u0131ya kar\u015f\u0131 durma ilham\u0131 veren devrimci bir g\u00fc\u00e7 olma potansiyeli de vard\u0131r. Sek\u00fcler ideolojiler, seferber olma veya sivil toplum konular\u0131nda uzunca bir deneyimi olmayan bir \u00fclke ve bir toplum olarak, Suudi Arabistan\u2019\u0131 korkutan da budur. Suudilerin sahip oldu\u011fu \u015fey \u0130slam\u2019d\u0131 ve Suudi y\u00f6netimini en \u00e7ok korkutansa bu dinin bir ayaklanmaya esin olabilme potansiyelidir.<\/p>\n
Medya imparatorlu\u011funu kapatmay\u0131 ya da Suudi kom\u015fusunun kaprislerine boyun e\u011fen bir u\u015fak olmay\u0131 reddeden Katar nedeniyle Riyad endi\u015feli kalacakt\u0131r. Katar, El Karadavi gibi tan\u0131nm\u0131\u015f dini \u00e2limlere ev sahipli\u011fi yapan d\u00fczenli haftal\u0131k programlar\u0131 yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 andan itibaren \u0130slam\u2019\u0131 kendine mal edebilmi\u015f ve b\u00f6ylece Suudilerin dinsel bilgi ve s\u00f6ylem \u00fcretimi \u00fczerindeki tekeline son verebilmi\u015ftir. Suudi Arabistan, M\u0131s\u0131rl\u0131 El-Ezher\u2019in pe\u015f pe\u015fe gelen bask\u0131c\u0131 M\u0131s\u0131r rejimlerinde itibar\u0131n\u0131 kaybetmesiyle \u0130slam\u2019\u0131n kendi siyasetine uygun yorumlar\u0131n\u0131 dikte etmeye ba\u015flayabilece\u011fine inanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Katar\u2019\u0131n y\u00fckseli\u015fi bu d\u00fc\u015f\u00fc bozmu\u015f ve k\u0131sa s\u00fcren Suudi tekeline son vererek dini bilgi \u00fcretimi konusunda rekabet ederek Suudi Arabistan\u2019\u0131 k\u0131zd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Katar, k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ra\u011fmen dini bas\u0131n ve yay\u0131n alan\u0131nda bir pay kapm\u0131\u015f, sonu\u00e7 olarak Suudi Arabistan\u2019\u0131 \u00f6fkelendirmi\u015ftir.<\/p>\n
Suudi Arabistan, Al Jazeera ve di\u011fer yeni kurulu\u015flar\u0131 da kapsayan Katar medyas\u0131n\u0131n yeni Suudi gen\u00e7li\u011fini mobilize edebilece\u011finden de endi\u015fe etmektedir.[3]<\/a> Suudi rejimi, devrimci \u0130slami s\u00f6ylemin yerine e\u011flence, futbol ve al\u0131\u015fveri\u015f merkezlerinde t\u00fcketim vaadini ikame ederek bu nesli depolitize etme m\u00fccadelesi vermektedir. Veliaht Prens Muhammed bin Selman\u2019\u0131n yeni \u201cVizyon 2030\u201d ve Ekonomik D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm programlar\u0131 toplumun y\u00fczde 60\u2019\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu tahmin edilen Suudi gen\u00e7lerinin tamamen depolitize edilmesi i\u00e7in ciddi bir \u00e7aba harcand\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131d\u0131r.[4]<\/a> Veliaht prens \u201ce\u011flence siyasi akl\u0131 uyutmaya yard\u0131mc\u0131 olur\u201d slogan\u0131na ger\u00e7ek anlamda inan\u0131yor olmal\u0131d\u0131r. Gen\u00e7lerin kendilerini sadece incir \u00e7ekirde\u011fini doldurmayan ve siyasi olmayan konularla me\u015fgul etmelerini istiyorsa, onlar\u0131 e\u011flendirmesi gerekmektedir. Bu nedenle, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce ve muhalif konulara panzehir olarak, dozunda e\u011flence sa\u011flama g\u00f6revini yerine getirmek \u00fczere \u00f6zel bir devlet e\u011flence kurulu olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\nSuudi Y\u00fcksek Ulemas\u0131 Konseyi taraf\u0131ndan vaaz edilen \u0130slam\u2019a kar\u015f\u0131 bir alternatif olu\u015fturdu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e, Suudi Arabistan Katar konusunda endi\u015fe etmeye devam edecektir. Bu nedenledir ki, Suudi\u2013Katar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 basit\u00e7e Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131n kenar\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir emirli\u011fin c\u00fcretk\u00e2r emirine ili\u015fkin bir \u00e7at\u0131\u015fma de\u011fil ayn\u0131 zamanda siyasi \u00e7eki\u015fmenin, seferberlik s\u00f6yleminin ve Arap d\u00fcnyas\u0131nda ciddi bir siyasi de\u011fi\u015fim olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n gelece\u011fi hakk\u0131ndad\u0131r. Velhas\u0131l, politikas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi ve Suudi bask\u0131s\u0131n\u0131 kabul etmeye direndi\u011fi s\u00fcrece Katar, Suudiler i\u00e7in her zaman bir sorun kayna\u011f\u0131 ve bir \u015f\u00fcpheli olacakt\u0131r.<\/p>\n
Suudi Arabistan, Katar pop\u00fclist bir \u0130slami s\u00f6ylemi desteklemeye ve bu s\u00f6ylemin propagandas\u0131n\u0131 yapmaya devam etti\u011fi m\u00fcddet\u00e7e d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecek ve t\u00fcm kaynaklar\u0131n\u0131 bu \u00fclkeyle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in seferber edecektir. Suudi Arabistan sadece Al-Jazeera\u2019yi kapatmay\u0131 istememektedir. Asl\u0131nda Katar\u2019\u0131n kendisini kapatmay\u0131 istemektedir. Katar \u00fczerinde n\u00fcfuz eden kara ve hava ambargosu, bu k\u00fc\u00e7\u00fck emirli\u011fin sonunu getirmeye y\u00f6nelik ciddi bir \u00e7aban\u0131n kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Dahas\u0131, Katar\u2019\u0131n medya imparatorlu\u011funu kapatmas\u0131 durumunda Suudi Arabistan ve m\u00fcttefiklerinin kontrol\u00fcnde olan tek bir ses ortada kalacakt\u0131r. Suudi medya imparatorlu\u011fu Arap d\u00fcnyas\u0131nda ciddi ve muteber herhangi bir meydan okumayla kar\u015f\u0131la\u015fmadan, herhangi bir haberi, olay\u0131 ve yeni ittifaklar\u0131 istedi\u011fi bi\u00e7imde kurabilir ve sunabilir. Bu durum, Suudi Arabistan ve \u0130srail aras\u0131nda k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce kurulan yak\u0131nl\u0131k ba\u011flam\u0131nda \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. \u0130srail Suudilerle dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde, Al Jazeera b\u00fcrolar\u0131n\u0131 kapatma talebini a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde desteklemektedir. Bu konudaki raporlar, Suudi uzmanlar ve akademisyenlerin \u0130srail\u2019e ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi son ziyaretin ard\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck ve ekonomik i\u015f birli\u011fine i\u015faret etmektedir.[5]<\/a><\/p>\n\u0130srail-Suudi i\u015f birli\u011fini kim ara\u015ft\u0131racak ve Arap\u00e7a konu\u015fan d\u00fcnyada bu konuda kim rapor verecektir?[6]<\/a> \u0130ki \u00fclke aras\u0131ndaki gizli ittifaklar\u0131, g\u00fcvenlik i\u015f birli\u011fini ve ekonomik al\u0131\u015fveri\u015fi kim te\u015fhir edecektir? Muhammed bin Selman, g\u00f6rmezden gelinen ama varl\u0131\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2r olan \u0130srail ile ba\u015far\u0131 kazan\u0131yor olabilir. Salman, g\u00fcvenlik ve ekonomi konular\u0131nda \u0130srail ile i\u015f birli\u011fini el alt\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcrmektedir.[7]<\/a> Temmuz 2016\u2019da Suudi akademisyen ve i\u015f adamlar\u0131ndan olu\u015fan bir heyet, sa\u011fduyulu ili\u015fkiler kurma niyetiyle \u0130srail\u2019i ziyaret etti. Ziyaretin amac\u0131 Suudi Arabistan\u2019\u0131n askeri yeteneklerini g\u00fc\u00e7lendirmek ve \u0130ran\u2019la olas\u0131 bir silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmada \u0130srail\u2019den destek almakt\u0131.[8]<\/a> M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n, K\u0131z\u0131l Deniz\u2019de bulunan Sanafir ve Tiran adl\u0131 iki aday\u0131 Suudi Arabistan\u2019a devretmeyi teklif etmesi ile, Suudi Arabistan \u0130srail ile yeni bir co\u011frafi ve stratejik ba\u011fa sahip olmu\u015ftur.[9]<\/a> Her iki ada da \u0130srail\u2019in K\u0131z\u0131l Deniz\u2019e tek eri\u015fimi olan Tiran Bo\u011faz\u0131\u2019nda yer almaktad\u0131r ve gelecekte \u0130srail ile Suudi Arabistan aras\u0131ndaki askeri ve g\u00fcvenlik i\u015fbirli\u011fini geli\u015ftirmeye y\u00f6nelik olarak f\u00fcze rampas\u0131 olarak kullan\u0131labilecektir. Suudi kamuoyu, \u00f6zellikle Suudilerin sponsorlu\u011funu yapt\u0131\u011f\u0131 medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, \u0130srail ile daha b\u00fcy\u00fck bir i\u015f birli\u011fine haz\u0131r durumdad\u0131r ve art\u0131k \u0130srail i\u015fgalini ve Bat\u0131 \u015eeria ve Gazze\u2019de Filistinlilere muamelelerini alenen ele\u015ftirmeyen makalelere izin vermeye \u00e7ok daha isteklidir. Suudi Arabistan Katar\u2019\u0131, art\u0131k bir ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak kabul etti\u011fi Filistinli grup Hamas\u2019a destek oldu\u011fu i\u00e7in de ele\u015ftirmektedir. Muhammed bin Selman bu \u015fekilde \u015f\u00fcphesiz \u0130srail\u2019i memnun etmekte ve daha b\u00fcy\u00fck i\u015f birli\u011fi iste\u011finin g\u00fcvencesini vermektedir.[10]<\/a><\/p>\nBunlara ek olarak, gelecekte, ola\u011fan\u00fcst\u00fc Suudi ekonomisi, \u00f6zelle\u015ftirme tasar\u0131lar\u0131 ve geli\u015fmekte olan neoliberal ticarete ili\u015fkin Suudi anlat\u0131s\u0131na kim kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacakt\u0131r? Kim, Suudi Arabistan\u2019daki insan haklar\u0131 ihlalleri, g\u00f6zalt\u0131lar ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l aktivistler hakk\u0131nda raporlama yapacakt\u0131r? Suudi Arabistan kimsenin buna c\u00fcret etmemesini ve bunu yapmamas\u0131n\u0131 istemektedir.<\/p>\n
Suudi\u2013Katar krizi K\u00f6rfez\u2019i zaten par\u00e7alam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Suudi Arabistan, kendi i\u00e7 i\u015fleri ve b\u00f6lge siyasetine ili\u015fkin alternatif anlat\u0131 ve s\u00f6ylemleri susturmada hen\u00fcz ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131r. Katar perdeleri indirir ve K\u00f6rfez\u2019in yaramaz \u00e7ocu\u011fu olma rol\u00fcn\u00fc b\u0131rak\u0131rsa Suudi rejimi kendini \u00fclke i\u00e7inde daha g\u00fcvende hissedecektir. Ancak kriz i\u00e7inde ge\u00e7en \u00fc\u00e7 aydan fazla bir zamanda bunun olaca\u011f\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131k bir i\u015faret bulunmamaktad\u0131r. Suudi Arabistan\u2019\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde korkutan \u0130slam\u2019\u0131; insan haklar\u0131, demokrasi ve sivil toplum gibi modern siyasal kavramlarla eriterek birle\u015ftiren bir s\u00f6ylemdir. Suudi Arabistan insanlar\u0131 bu hayattan \u00e7ok \u00f6te d\u00fcnyaya haz\u0131rlayan ve dolay\u0131s\u0131yla \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6zellikle \u0130slam ve demokrasinin uygunlu\u011funu \u00f6\u011f\u00fct veren bi\u00e7imlerini ele\u015ftiren bir \u0130slam istemektedir. Katar bu t\u00fcrden bir \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131 benimsedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e K\u00f6rfez\u2019de bar\u0131\u015f, uzak bir ihtimal olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir.<\/p>\n
Katar krizi, Suudi rejiminin korkular\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vurmakta ve Arap d\u00fcnyas\u0131ndaki duru\u015funa zarar vermektedir. Bu durum \u015eam, San\u2019a ve \u015fimdi de Doha gibi pop\u00fcler baz\u0131 Arap noktalar\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa yol a\u00e7arak, Suudilerin b\u00f6lgesel politikas\u0131na ili\u015fkin istikrars\u0131zl\u0131k de\u011ferlendirmesini do\u011frulamaktad\u0131r. Krizden bu yana \u0130ran\u2019la bir uzla\u015fmaya ya da ge\u00e7ici bir anla\u015fmaya varmak i\u00e7in Irak \u00fczerinden bir k\u00f6pr\u00fc kurmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ancak Irak\u2019a y\u00f6nelik ba\u015far\u0131l\u0131 hamleler hen\u00fcz Suudi Arabistan lehine somut sonu\u00e7lar vermemi\u015ftir. \u015eu da bir ger\u00e7ektir ki bu y\u0131l\u0131n hac sezonu \u0130ran ile ciddi bir uyu\u015fmazl\u0131kla sonu\u00e7lanmam\u0131\u015ft\u0131r, ancak aradaki d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve mezhep\u00e7ili\u011fin ge\u00e7mi\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n yak\u0131n bir gelecekte yerini uyumlu bir birlikteli\u011fe b\u0131rakaca\u011f\u0131n\u0131 hayal etmek olduk\u00e7a zordur.<\/p>\n
Katar ile olan krize ve Suudi tepkilerinin sertli\u011fine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Suudilerin \u00fclke i\u00e7i itibar\u0131 bir yana k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel itibar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmeye dahi yard\u0131mc\u0131 olmamaktad\u0131r. Suudi Arabistan, Katar\u2019\u0131 tamamen saran ambargodan ve Suudilerin Katar\u2019\u0131 itibars\u0131zla\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik sa\u00e7ma ve abart\u0131l\u0131 performanslar\u0131ndan, Katar y\u00f6netimine ve onlar\u0131n soy k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik \u015fahsi karalamalara kadar bir\u00e7ok konuda d\u00fcnyaya yanl\u0131\u015f mesaj yollamaktad\u0131r. \u00dclke sa\u011flam ve g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Asl\u0131nda amat\u00f6rce ve zarar verici bir kriz y\u00f6netimi ger\u00e7ekle\u015ftirilmekte ve bu m\u00fcttefiklerini b\u00f6yle bir rejime yak\u0131n olman\u0131n yararlar\u0131 hususunda endi\u015felendirmektedir. D\u00fc\u015fmanlar\u0131, uluslararas\u0131 ili\u015fkiler ve d\u0131\u015f politika mevzu bahis oldu\u011funda bu k\u00f6t\u00fc kararlar ve tercihler ile e\u011fleniyor olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Son olarak, Katar \u015eeyhi Tamim\u2019in Suudi Veliaht Prensi\u2019ne telefon etmi\u015f oldu\u011fu haberi Suudi-Katar krizini sonlanaca\u011f\u0131na dair umutlara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Suudi y\u00f6netimi sosyal medyadaki s\u00f6zc\u00fcleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bunu Katar\u2019\u0131n boyun e\u011fdi\u011fi ve teslim olmaya haz\u0131r oldu\u011fu \u015feklinde yorumlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Suudiler bu telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesini Katar\u2019la bir uzla\u015fmaya varmaktan \u00e7ok Katar\u2019\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmeye y\u00f6nelik bir f\u0131rsat olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7at\u0131\u015fman\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik bu yakla\u015f\u0131m, yabanc\u0131 bir \u00fclkenin egemenli\u011fine sayg\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n bir bi\u00e7imi olarak gelecekte Suudi Arabistan\u2019\u0131n kendisine kar\u015f\u0131 kolayca geri tepebilece\u011fi i\u00e7in, ters ve hatta tehlikeli bir tutumdur. Suudi y\u00f6netimi K\u00f6rfez b\u00f6lgesinde bir soruna d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi gereken bir \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 uzatmaktad\u0131r. Suudi Arabistan\u2019\u0131n s\u00f6z\u00fcmona liderli\u011finde, par\u00e7alara ayr\u0131lm\u0131\u015f K\u00f6rfez\u2019in k\u0131sa bir s\u00fcre sonra daha ba\u015fka b\u00f6l\u00fcnmelere tan\u0131k oldu\u011funu dahi g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n
Referanslar<\/strong><\/span><\/p>\n[1]<\/a>Bernard Haykal,\u2019 Saudi Arabia and Egypt: an Uneasy relationship\u2019, 14 Mart 2017, http:\/\/www.hoover.org\/research\/saudi-arabia-and-egyptuneasy-relationship<\/a><\/p>\n[2]<\/a>Bu konuda daha fazla bilgi i\u00e7in bkz. Madawi Al-Rasheed, Contesting the Saudi State, Cambridge: Cambridge University Press, 2007.<\/p>\n[3]<\/a>\u2018Why Saudi Arabia Wants Qatar to Shut Down AlJazeera\u2019, 29 Haziran 2017, https:\/\/www.nytimes.com\/video\/international-home\/100000005189512\/why-saudi-arabia-wants-qatar-to-shut-aljazeera.html?mcubz=0<\/a><\/p>\n[4]<\/a>\u201cMore than Half of GCC Population under Twenty Five\u201d http:\/\/www.arabnews.com\/saudiarabia\/more-half-gcc-population-under-age-25<\/a><\/p>\n[5]<\/a>David Graham, \u2018Israel and Saudi Arabia: Togetherish at Last,\u2019 5 Haziran 2015, https:\/\/www.theatlantic.com\/international\/archive\/2015\/06\/israeli-saudi-relations\/395015\/<\/a><\/p>\n[6]<\/a>David Graham, \u2018Israel and Saudi Arabia: Togetherish at Last,\u2019 5 Haziran 2015, https:\/\/www.theatlantic.com\/international\/archive\/2015\/06\/israeli-saudi-relations\/395015\/<\/a><\/p>\n[7]<\/a>Kristian Coates Ulrichsen, \u2018Israel and the Arab Gulf States: Drivers and Directions of Change,\u2019 Baker Institute for Public Policy, Rice University, Eyl\u00fcl 2016, https:\/\/www.bakerinstitute.org\/media\/files\/research_document\/13eaaa71\/CME-pub-GCCIsrael-090716.pdf<\/a> (Eri\u015fim tarihi 20 Temmuz 2017).<\/p>\n[8]<\/a>\u2018Saudis Visit Israel, Meet Government Officials\u2019, 24 Temmuz 2016, http:\/\/gulfnews.com\/news\/gulf\/saudi-arabia\/saudis-visit-israel-meetgovernment-official-1.1867832<\/a><\/p>\n[9]<\/a>\u2018Egypt: Parliament Approves Saudi Islands Deal\u2019, 14 Haziran 2017, http:\/\/www.aljazeera.com\/news\/2017\/06\/egyptparliament-committee-approves-saudi-islandsdeal-170613165320546.html<\/a><\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"1960\u2019larda M\u0131s\u0131rl\u0131 Cemal Abd\u00fcl Nas\u0131r ve Suudi Arabistan Kral\u0131 Faysal aras\u0131ndaki Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n zirvesinde ortaya \u00e7\u0131kan taraflar aras\u0131ndaki d\u00fc\u015fmanl\u0131k d\u00fczeyinin frenlenmesi y\u0131llar alm\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn, yak\u0131n gelecekte \u00e7\u00f6z\u00fclme ihtimali olmayan yeni bir Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":80,"featured_media":9719,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[361],"tags":[],"asf_pub_issue":[10313],"asf_pub_region":[10321],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9717"}],"collection":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/80"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9717"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9717\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25117,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9717\/revisions\/25117"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9717"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9717"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9717"},{"taxonomy":"asf_pub_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_issue?post=9717"},{"taxonomy":"asf_pub_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_region?post=9717"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\u00d6zet<\/span><\/strong>: 1960\u2019larda M\u0131s\u0131rl\u0131 Cemal Abd\u00fcl Nas\u0131r ve Suudi Arabistan Kral\u0131 Faysal aras\u0131ndaki Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n zirvesinde ortaya \u00e7\u0131kan taraflar aras\u0131ndaki d\u00fc\u015fmanl\u0131k d\u00fczeyinin frenlenmesi y\u0131llar alm\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn, yak\u0131n gelecekte \u00e7\u00f6z\u00fclme ihtimali olmayan yeni bir Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131 Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131 k\u0131r\u0131p ge\u00e7iriyor. Taraflardan birinin ba\u015f\u0131n\u0131 Kahire ve Manama\u2019n\u0131n deste\u011fine sahip olan Riyad ve Abu Dabi \u00e7ekiyor. \u0130srail, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde bu taraftan yana pozisyon al\u0131yor. Bu ittifak\u0131n hedefi ise T\u00fcrkiye ve \u0130ran gibi Arap olmayan b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7lerin deste\u011fini almay\u0131 garantilemi\u015f olan Doha\u2019d\u0131r. Araplar aras\u0131nda bu t\u00fcr bir \u00e7eki\u015fme ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k tamamen yeni bir \u015fey de\u011fil, ancak hali haz\u0131rdaki Suudi-Katar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na \u00f6zg\u00fc bir \u00f6ng\u00f6r\u00fclemezlik ve tehlike s\u00f6z konusudur. T\u00fcrkiye, \u0130ran ve \u0130srail olmak \u00fczere b\u00f6lgesel \u00fc\u00e7 g\u00fcc\u00fcn bu \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00e2hil olmas\u0131n\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak b\u00f6lge \u00fczerinde uzun vadeli bir etkisi olabilir.<\/span><\/p>\n Suudi-Katar anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu yeni d\u00f6nemi K\u00f6rfez\u2019i ciddi anlamda par\u00e7alamaktad\u0131r. Hatta bu par\u00e7alanman\u0131n onar\u0131lmayacak d\u00fczeyde oldu\u011fu da iddia edilebilir. \u00c7at\u0131\u015fman\u0131n K\u00f6rfez Arap \u00dclkeleri \u0130\u015fbirli\u011fi Konseyi\u2019nde (K\u0130K) devletleraras\u0131 ili\u015fkinin daim\u00ee bir \u00f6zelli\u011fi olma tehdidi de bulunuyor. Mevcut d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fczeyi; bar\u0131\u015fma, karde\u015flik ve ortak \u00e7\u0131karlar retori\u011fine yer vermenin \u00e7ok uza\u011f\u0131nda ve yerini karalamaya b\u0131rakm\u0131\u015f durumda. K\u00f6rfez \u0130\u015fbirli\u011fi Konseyi\u2019nin gelece\u011fi tehlikededir. Siyasal ve ekonomik anlamda birle\u015ftirici rol oynayabilecek alternatif bir b\u00f6lgesel forumun bulunmad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yle bir zamanda, bunun sonu\u00e7lar\u0131 kesinlikle tehlikeli olma potansiyeli ta\u015f\u0131yor. Arap Birli\u011fi\u2019nin Rabat\u2019tan Ba\u011fdat\u2019a kadar tamamen gereksiz ve ge\u00e7ersiz olmas\u0131 ile beraber, Arap d\u00fcnyas\u0131 etkiye a\u00e7\u0131k hale geldi ve zay\u0131flad\u0131. Suudi Arabistan \u00f6nc\u00fc bir rol \u00fcstlenmeye istekli ise bile art\u0131k bu ihtimal d\u0131\u015f\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc Suudi Arabistan\u2019\u0131n b\u00f6lgesel d\u0131\u015f politikas\u0131 sald\u0131rgan, m\u00fcdahaleci ve muhalif hale geldi. Suudi Arabistan\u2019\u0131n \u0130srail ile ortak \u00e7\u0131karlara sahip g\u00f6r\u00fcnmesi, resmi daha da karma\u015f\u0131k hale getiriyor ve Suudi Arabistan\u2019\u0131n verdi\u011fi hasar\u0131n geri teperek kendisine zarar verebilmesi ihtimal dahilinde g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n<\/div> Eski \u00c7at\u0131\u015fma Ekseni: \u0130slam\u2019a Kar\u015f\u0131 Milliyet\u00e7ilik<\/strong><\/span><\/p>\n Ge\u00e7mi\u015fte Kahire, Beyrut, Amman ve Ba\u011fdat; kendilerini anti-emperyalist, anti-kapitalist ve \u0130srail kar\u015f\u0131t\u0131 olarak tan\u0131mlad\u0131klar\u0131 bir Arap milliyet\u00e7i kamp\u0131 ile kendilerini \u0130slamc\u0131, Bat\u0131n\u0131n m\u00fcttefiki ve istikrar i\u00e7in bir g\u00fc\u00e7 olarak tan\u0131mlayan bir ba\u015fka kamp aras\u0131ndaki \u015fiddetli bir medya sava\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7indeydi. 1960\u2019lar retori\u011finin \u00f6tesinde, M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u015femsiyesi alt\u0131nda tutmak, y\u00f6nlendirmek ve tan\u0131mlamak istedi\u011fi daha geni\u015f bir muharebe vard\u0131. Di\u011fer taraftan Suudi Arabistan ve di\u011fer rejimlerden olu\u015fan bir birlik, kendilerini M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n Arap milliyet\u00e7isi s\u00f6ylemi ve Nas\u0131r\u2019\u0131n karizmas\u0131 nedeniyle tehdit alt\u0131nda hissediyordu. Suudi Arabistan bir kar\u015f\u0131 s\u00f6ylem olu\u015fturmak ve 1960\u2019lar\u0131n Arap jeopolitik haritas\u0131nda kendisini g\u00f6stermek i\u00e7in m\u00fccadele veriyordu. D\u00fc\u015fman olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f olan \u0130srail, ABD hegemonyas\u0131 alt\u0131nda b\u00f6lgenin polisli\u011fini yapan \u0130ran ve Arap-\u0130srail \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan T\u00fcrkiye nedeniyle, Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131- ABD\u2019nin, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin ve di\u011fer b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7lerin m\u00fcdahalesine ra\u011fmen- k\u0131smen Arap akt\u00f6rler aras\u0131nda kald\u0131.[1]<\/a><\/p>\n M\u0131s\u0131r, k\u00f6kl\u00fc devlet olma tecr\u00fcbesi ve b\u00f6lgesel h\u0131rslar\u0131yla, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n g\u00f6lgesinde tesis edilen ve yeni geli\u015fmekte olan Suudi Arabistan\u2019dan \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131. M\u0131s\u0131r, 1950\u2019lerden bu yana Arap milliyet\u00e7ili\u011fi s\u00f6ylemlerini yayarken, Suudi Arabistan iki kutsal camiye sahip oldu\u011fu vurgusuyla kendi \u0130slami referanslar\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kararak bu propagandaya kar\u015f\u0131l\u0131k verdi. Bundan sonras\u0131 tarihin konusudur. Ancak Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n bu ilk d\u00f6neminden \u00e7\u0131kar\u0131lacak iki \u00f6nemli ders vard\u0131r: \u0130lki, Suudi Arabistan\u2019\u0131n kendisine rakip herhangi bir Arap g\u00fcc\u00fcn\u00fc bertaraf etmeye kararl\u0131 olmas\u0131 ve di\u011fer Arap \u00fclkelerini sadece ba\u011fl\u0131l\u0131k ve hizmet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 Suudi petro-dolarlar\u0131na ihtiya\u00e7 duyan itaatk\u00e2r m\u00fc\u015fteriler olarak kabul etmesidir. Suudi y\u00f6netimi i\u00e7in ideal Arap, Suudi Arabistan\u2019\u0131n varl\u0131k ve bollu\u011fu ile ge\u00e7inen, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k aray\u0131\u015f\u0131nda olmay\u0131p, egemenli\u011fi ile uzla\u015fmaya istekli oland\u0131r. Suudi Arabistan i\u00e7in kabul edilebilir tek Arap, sessiz Arap\u2019t\u0131r.<\/p>\n \u0130lk Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kar\u0131lacak ikinci ders ise, Suudi Arabistan\u2019\u0131n b\u00f6lgesel d\u0131\u015f politikas\u0131nda \u0130slam\u2019\u0131 bir silah olarak kullanmada ne kadar ileri gitti\u011fidir. Arap milliyet\u00e7ili\u011fini M\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmetine kar\u015f\u0131 Siyonist bir komplo olarak tasvir eden Suudi Arabistan, Arap milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 Selefi din \u00e2limleri ordusunu salm\u0131\u015ft\u0131r.[2]<\/a> Dinin bu \u015fekilde ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, milliyet\u00e7ilik ve \u0130slam aras\u0131nda derin bir u\u00e7uruma ve bu iki g\u00fcc\u00fcn birbirine kar\u015f\u0131 konumlanmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Suudi Arabistan, basit bir bi\u00e7imde, bu m\u00fccadelenin Arap milliyet\u00e7ili\u011fini ma\u011flup etmesinden ziyade, her iki taraf\u0131 da zay\u0131flatmas\u0131n\u0131 ummu\u015ftur. Suudi Arabistan, M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan d\u00fc\u015flenen ideal \u0130slami y\u00f6netimden \u00e7ok uzak bir mutlak monar\u015fi olarak tasarlad\u0131\u011f\u0131 kendi gelece\u011fini de tehlikeye ataca\u011f\u0131 i\u00e7in, \u0130slam\u2019\u0131n galip gelmesini de ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde istememi\u015ftir. O, Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ilk raundunun sonunda bitap d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir \u0130slam ve \u00f6zg\u00fcrle\u015fme yahut herhangi bir nahdaya (r\u00f6nesans) mecali kalmam\u0131\u015f, t\u00fckenmi\u015f M\u00fcsl\u00fcmanlar istemi\u015ftir. Suudi Arabistan, t\u00fcketebildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde \u0130slam\u2019la oynam\u0131\u015ft\u0131r, sonu gelmeyen bir m\u00fccadele sonunda milliyet\u00e7ilerin ve \u0130slamc\u0131lar\u0131n birbirlerini yok edece\u011fini ummu\u015ftur.<\/p>\n Katar: Yaramaz \u00c7ocuk<\/strong><\/span><\/p>\n Katar 1990\u2019da alternatif siyasi s\u00f6ylemlerin muhalif bir merkezi olarak sahneye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6rfez\u2019in \u201cB\u00fcy\u00fck Abisi\u201dnin g\u00f6lgesi alt\u0131nda birka\u00e7 y\u0131l ge\u00e7irdikten sonra aya\u011fa kalkan Katar, onu s\u00fcrekli yerinde tutmaya \u00e7al\u0131\u015fan Suudi Arabistan\u2019a kar\u015f\u0131 kendini savunabilmi\u015ftir. K\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, muazzam serveti ve h\u0131rsl\u0131 y\u00f6neticileriyle K\u00f6rfez\u2019in geride kalm\u0131\u015f arka bah\u00e7esi imaj\u0131n\u0131 \u00e7abucak silebilmi\u015ftir.<\/p>\n Halihaz\u0131rda Suud\u2019un y\u00f6nlendirdi\u011fi Katar krizini anlamak i\u00e7in, Suudi Arabistan\u2019\u0131n \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131 bozguna u\u011fratmaya ve onun devrimci d\u00fc\u015f\u00fcnme ve harekete ge\u00e7meye esin verme potansiyelinden yoksun b\u0131rakmaya y\u00f6nelik uzun vadeli hedefini kavramal\u0131y\u0131z. Suudi Arabistan 1960\u2019larda bir d\u0131\u015f politika arac\u0131 olarak \u0130slam ile oynamaktayken, bunun nas\u0131l bir \u201ciki ucu keskin b\u0131\u00e7a\u011fa\u201d d\u00f6n\u00fc\u015fme ihtimalinin bulundu\u011funu tam olarak anlayamam\u0131\u015f olmal\u0131yd\u0131. Di\u011fer dinler gibi \u0130slam da \u00f6zellikle mutlak bir monar\u015fi ba\u011flam\u0131nda, isyanlar\u0131 engelleyen ve boyun e\u011fmeyi s\u00fcrd\u00fcrmeyi sa\u011flayan muhafazak\u00e2r bir g\u00fc\u00e7 olabilir. Ancak farkl\u0131 bir ba\u011flamda, insanlara bask\u0131ya kar\u015f\u0131 durma ilham\u0131 veren devrimci bir g\u00fc\u00e7 olma potansiyeli de vard\u0131r. Sek\u00fcler ideolojiler, seferber olma veya sivil toplum konular\u0131nda uzunca bir deneyimi olmayan bir \u00fclke ve bir toplum olarak, Suudi Arabistan\u2019\u0131 korkutan da budur. Suudilerin sahip oldu\u011fu \u015fey \u0130slam\u2019d\u0131 ve Suudi y\u00f6netimini en \u00e7ok korkutansa bu dinin bir ayaklanmaya esin olabilme potansiyelidir.<\/p>\n Medya imparatorlu\u011funu kapatmay\u0131 ya da Suudi kom\u015fusunun kaprislerine boyun e\u011fen bir u\u015fak olmay\u0131 reddeden Katar nedeniyle Riyad endi\u015feli kalacakt\u0131r. Katar, El Karadavi gibi tan\u0131nm\u0131\u015f dini \u00e2limlere ev sahipli\u011fi yapan d\u00fczenli haftal\u0131k programlar\u0131 yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 andan itibaren \u0130slam\u2019\u0131 kendine mal edebilmi\u015f ve b\u00f6ylece Suudilerin dinsel bilgi ve s\u00f6ylem \u00fcretimi \u00fczerindeki tekeline son verebilmi\u015ftir. Suudi Arabistan, M\u0131s\u0131rl\u0131 El-Ezher\u2019in pe\u015f pe\u015fe gelen bask\u0131c\u0131 M\u0131s\u0131r rejimlerinde itibar\u0131n\u0131 kaybetmesiyle \u0130slam\u2019\u0131n kendi siyasetine uygun yorumlar\u0131n\u0131 dikte etmeye ba\u015flayabilece\u011fine inanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Katar\u2019\u0131n y\u00fckseli\u015fi bu d\u00fc\u015f\u00fc bozmu\u015f ve k\u0131sa s\u00fcren Suudi tekeline son vererek dini bilgi \u00fcretimi konusunda rekabet ederek Suudi Arabistan\u2019\u0131 k\u0131zd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Katar, k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ra\u011fmen dini bas\u0131n ve yay\u0131n alan\u0131nda bir pay kapm\u0131\u015f, sonu\u00e7 olarak Suudi Arabistan\u2019\u0131 \u00f6fkelendirmi\u015ftir.<\/p>\n Suudi Arabistan, Al Jazeera ve di\u011fer yeni kurulu\u015flar\u0131 da kapsayan Katar medyas\u0131n\u0131n yeni Suudi gen\u00e7li\u011fini mobilize edebilece\u011finden de endi\u015fe etmektedir.[3]<\/a> Suudi rejimi, devrimci \u0130slami s\u00f6ylemin yerine e\u011flence, futbol ve al\u0131\u015fveri\u015f merkezlerinde t\u00fcketim vaadini ikame ederek bu nesli depolitize etme m\u00fccadelesi vermektedir. Veliaht Prens Muhammed bin Selman\u2019\u0131n yeni \u201cVizyon 2030\u201d ve Ekonomik D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm programlar\u0131 toplumun y\u00fczde 60\u2019\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu tahmin edilen Suudi gen\u00e7lerinin tamamen depolitize edilmesi i\u00e7in ciddi bir \u00e7aba harcand\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131d\u0131r.[4]<\/a> Veliaht prens \u201ce\u011flence siyasi akl\u0131 uyutmaya yard\u0131mc\u0131 olur\u201d slogan\u0131na ger\u00e7ek anlamda inan\u0131yor olmal\u0131d\u0131r. Gen\u00e7lerin kendilerini sadece incir \u00e7ekirde\u011fini doldurmayan ve siyasi olmayan konularla me\u015fgul etmelerini istiyorsa, onlar\u0131 e\u011flendirmesi gerekmektedir. Bu nedenle, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce ve muhalif konulara panzehir olarak, dozunda e\u011flence sa\u011flama g\u00f6revini yerine getirmek \u00fczere \u00f6zel bir devlet e\u011flence kurulu olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n Suudi Y\u00fcksek Ulemas\u0131 Konseyi taraf\u0131ndan vaaz edilen \u0130slam\u2019a kar\u015f\u0131 bir alternatif olu\u015fturdu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e, Suudi Arabistan Katar konusunda endi\u015fe etmeye devam edecektir. Bu nedenledir ki, Suudi\u2013Katar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 basit\u00e7e Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131n kenar\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir emirli\u011fin c\u00fcretk\u00e2r emirine ili\u015fkin bir \u00e7at\u0131\u015fma de\u011fil ayn\u0131 zamanda siyasi \u00e7eki\u015fmenin, seferberlik s\u00f6yleminin ve Arap d\u00fcnyas\u0131nda ciddi bir siyasi de\u011fi\u015fim olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n gelece\u011fi hakk\u0131ndad\u0131r. Velhas\u0131l, politikas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi ve Suudi bask\u0131s\u0131n\u0131 kabul etmeye direndi\u011fi s\u00fcrece Katar, Suudiler i\u00e7in her zaman bir sorun kayna\u011f\u0131 ve bir \u015f\u00fcpheli olacakt\u0131r.<\/p>\n Suudi Arabistan, Katar pop\u00fclist bir \u0130slami s\u00f6ylemi desteklemeye ve bu s\u00f6ylemin propagandas\u0131n\u0131 yapmaya devam etti\u011fi m\u00fcddet\u00e7e d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecek ve t\u00fcm kaynaklar\u0131n\u0131 bu \u00fclkeyle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in seferber edecektir. Suudi Arabistan sadece Al-Jazeera\u2019yi kapatmay\u0131 istememektedir. Asl\u0131nda Katar\u2019\u0131n kendisini kapatmay\u0131 istemektedir. Katar \u00fczerinde n\u00fcfuz eden kara ve hava ambargosu, bu k\u00fc\u00e7\u00fck emirli\u011fin sonunu getirmeye y\u00f6nelik ciddi bir \u00e7aban\u0131n kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n Dahas\u0131, Katar\u2019\u0131n medya imparatorlu\u011funu kapatmas\u0131 durumunda Suudi Arabistan ve m\u00fcttefiklerinin kontrol\u00fcnde olan tek bir ses ortada kalacakt\u0131r. Suudi medya imparatorlu\u011fu Arap d\u00fcnyas\u0131nda ciddi ve muteber herhangi bir meydan okumayla kar\u015f\u0131la\u015fmadan, herhangi bir haberi, olay\u0131 ve yeni ittifaklar\u0131 istedi\u011fi bi\u00e7imde kurabilir ve sunabilir. Bu durum, Suudi Arabistan ve \u0130srail aras\u0131nda k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce kurulan yak\u0131nl\u0131k ba\u011flam\u0131nda \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. \u0130srail Suudilerle dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde, Al Jazeera b\u00fcrolar\u0131n\u0131 kapatma talebini a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde desteklemektedir. Bu konudaki raporlar, Suudi uzmanlar ve akademisyenlerin \u0130srail\u2019e ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi son ziyaretin ard\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck ve ekonomik i\u015f birli\u011fine i\u015faret etmektedir.[5]<\/a><\/p>\n \u0130srail-Suudi i\u015f birli\u011fini kim ara\u015ft\u0131racak ve Arap\u00e7a konu\u015fan d\u00fcnyada bu konuda kim rapor verecektir?[6]<\/a> \u0130ki \u00fclke aras\u0131ndaki gizli ittifaklar\u0131, g\u00fcvenlik i\u015f birli\u011fini ve ekonomik al\u0131\u015fveri\u015fi kim te\u015fhir edecektir? Muhammed bin Selman, g\u00f6rmezden gelinen ama varl\u0131\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2r olan \u0130srail ile ba\u015far\u0131 kazan\u0131yor olabilir. Salman, g\u00fcvenlik ve ekonomi konular\u0131nda \u0130srail ile i\u015f birli\u011fini el alt\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcrmektedir.[7]<\/a> Temmuz 2016\u2019da Suudi akademisyen ve i\u015f adamlar\u0131ndan olu\u015fan bir heyet, sa\u011fduyulu ili\u015fkiler kurma niyetiyle \u0130srail\u2019i ziyaret etti. Ziyaretin amac\u0131 Suudi Arabistan\u2019\u0131n askeri yeteneklerini g\u00fc\u00e7lendirmek ve \u0130ran\u2019la olas\u0131 bir silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmada \u0130srail\u2019den destek almakt\u0131.[8]<\/a> M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n, K\u0131z\u0131l Deniz\u2019de bulunan Sanafir ve Tiran adl\u0131 iki aday\u0131 Suudi Arabistan\u2019a devretmeyi teklif etmesi ile, Suudi Arabistan \u0130srail ile yeni bir co\u011frafi ve stratejik ba\u011fa sahip olmu\u015ftur.[9]<\/a> Her iki ada da \u0130srail\u2019in K\u0131z\u0131l Deniz\u2019e tek eri\u015fimi olan Tiran Bo\u011faz\u0131\u2019nda yer almaktad\u0131r ve gelecekte \u0130srail ile Suudi Arabistan aras\u0131ndaki askeri ve g\u00fcvenlik i\u015fbirli\u011fini geli\u015ftirmeye y\u00f6nelik olarak f\u00fcze rampas\u0131 olarak kullan\u0131labilecektir. Suudi kamuoyu, \u00f6zellikle Suudilerin sponsorlu\u011funu yapt\u0131\u011f\u0131 medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, \u0130srail ile daha b\u00fcy\u00fck bir i\u015f birli\u011fine haz\u0131r durumdad\u0131r ve art\u0131k \u0130srail i\u015fgalini ve Bat\u0131 \u015eeria ve Gazze\u2019de Filistinlilere muamelelerini alenen ele\u015ftirmeyen makalelere izin vermeye \u00e7ok daha isteklidir. Suudi Arabistan Katar\u2019\u0131, art\u0131k bir ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak kabul etti\u011fi Filistinli grup Hamas\u2019a destek oldu\u011fu i\u00e7in de ele\u015ftirmektedir. Muhammed bin Selman bu \u015fekilde \u015f\u00fcphesiz \u0130srail\u2019i memnun etmekte ve daha b\u00fcy\u00fck i\u015f birli\u011fi iste\u011finin g\u00fcvencesini vermektedir.[10]<\/a><\/p>\n Bunlara ek olarak, gelecekte, ola\u011fan\u00fcst\u00fc Suudi ekonomisi, \u00f6zelle\u015ftirme tasar\u0131lar\u0131 ve geli\u015fmekte olan neoliberal ticarete ili\u015fkin Suudi anlat\u0131s\u0131na kim kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacakt\u0131r? Kim, Suudi Arabistan\u2019daki insan haklar\u0131 ihlalleri, g\u00f6zalt\u0131lar ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l aktivistler hakk\u0131nda raporlama yapacakt\u0131r? Suudi Arabistan kimsenin buna c\u00fcret etmemesini ve bunu yapmamas\u0131n\u0131 istemektedir.<\/p>\n Suudi\u2013Katar krizi K\u00f6rfez\u2019i zaten par\u00e7alam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Suudi Arabistan, kendi i\u00e7 i\u015fleri ve b\u00f6lge siyasetine ili\u015fkin alternatif anlat\u0131 ve s\u00f6ylemleri susturmada hen\u00fcz ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131r. Katar perdeleri indirir ve K\u00f6rfez\u2019in yaramaz \u00e7ocu\u011fu olma rol\u00fcn\u00fc b\u0131rak\u0131rsa Suudi rejimi kendini \u00fclke i\u00e7inde daha g\u00fcvende hissedecektir. Ancak kriz i\u00e7inde ge\u00e7en \u00fc\u00e7 aydan fazla bir zamanda bunun olaca\u011f\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131k bir i\u015faret bulunmamaktad\u0131r. Suudi Arabistan\u2019\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde korkutan \u0130slam\u2019\u0131; insan haklar\u0131, demokrasi ve sivil toplum gibi modern siyasal kavramlarla eriterek birle\u015ftiren bir s\u00f6ylemdir. Suudi Arabistan insanlar\u0131 bu hayattan \u00e7ok \u00f6te d\u00fcnyaya haz\u0131rlayan ve dolay\u0131s\u0131yla \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6zellikle \u0130slam ve demokrasinin uygunlu\u011funu \u00f6\u011f\u00fct veren bi\u00e7imlerini ele\u015ftiren bir \u0130slam istemektedir. Katar bu t\u00fcrden bir \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131 benimsedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e K\u00f6rfez\u2019de bar\u0131\u015f, uzak bir ihtimal olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir.<\/p>\n Katar krizi, Suudi rejiminin korkular\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vurmakta ve Arap d\u00fcnyas\u0131ndaki duru\u015funa zarar vermektedir. Bu durum \u015eam, San\u2019a ve \u015fimdi de Doha gibi pop\u00fcler baz\u0131 Arap noktalar\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa yol a\u00e7arak, Suudilerin b\u00f6lgesel politikas\u0131na ili\u015fkin istikrars\u0131zl\u0131k de\u011ferlendirmesini do\u011frulamaktad\u0131r. Krizden bu yana \u0130ran\u2019la bir uzla\u015fmaya ya da ge\u00e7ici bir anla\u015fmaya varmak i\u00e7in Irak \u00fczerinden bir k\u00f6pr\u00fc kurmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ancak Irak\u2019a y\u00f6nelik ba\u015far\u0131l\u0131 hamleler hen\u00fcz Suudi Arabistan lehine somut sonu\u00e7lar vermemi\u015ftir. \u015eu da bir ger\u00e7ektir ki bu y\u0131l\u0131n hac sezonu \u0130ran ile ciddi bir uyu\u015fmazl\u0131kla sonu\u00e7lanmam\u0131\u015ft\u0131r, ancak aradaki d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve mezhep\u00e7ili\u011fin ge\u00e7mi\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n yak\u0131n bir gelecekte yerini uyumlu bir birlikteli\u011fe b\u0131rakaca\u011f\u0131n\u0131 hayal etmek olduk\u00e7a zordur.<\/p>\n Katar ile olan krize ve Suudi tepkilerinin sertli\u011fine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Suudilerin \u00fclke i\u00e7i itibar\u0131 bir yana k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel itibar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmeye dahi yard\u0131mc\u0131 olmamaktad\u0131r. Suudi Arabistan, Katar\u2019\u0131 tamamen saran ambargodan ve Suudilerin Katar\u2019\u0131 itibars\u0131zla\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik sa\u00e7ma ve abart\u0131l\u0131 performanslar\u0131ndan, Katar y\u00f6netimine ve onlar\u0131n soy k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik \u015fahsi karalamalara kadar bir\u00e7ok konuda d\u00fcnyaya yanl\u0131\u015f mesaj yollamaktad\u0131r. \u00dclke sa\u011flam ve g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Asl\u0131nda amat\u00f6rce ve zarar verici bir kriz y\u00f6netimi ger\u00e7ekle\u015ftirilmekte ve bu m\u00fcttefiklerini b\u00f6yle bir rejime yak\u0131n olman\u0131n yararlar\u0131 hususunda endi\u015felendirmektedir. D\u00fc\u015fmanlar\u0131, uluslararas\u0131 ili\u015fkiler ve d\u0131\u015f politika mevzu bahis oldu\u011funda bu k\u00f6t\u00fc kararlar ve tercihler ile e\u011fleniyor olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Son olarak, Katar \u015eeyhi Tamim\u2019in Suudi Veliaht Prensi\u2019ne telefon etmi\u015f oldu\u011fu haberi Suudi-Katar krizini sonlanaca\u011f\u0131na dair umutlara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Suudi y\u00f6netimi sosyal medyadaki s\u00f6zc\u00fcleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bunu Katar\u2019\u0131n boyun e\u011fdi\u011fi ve teslim olmaya haz\u0131r oldu\u011fu \u015feklinde yorumlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Suudiler bu telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesini Katar\u2019la bir uzla\u015fmaya varmaktan \u00e7ok Katar\u2019\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmeye y\u00f6nelik bir f\u0131rsat olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7at\u0131\u015fman\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik bu yakla\u015f\u0131m, yabanc\u0131 bir \u00fclkenin egemenli\u011fine sayg\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n bir bi\u00e7imi olarak gelecekte Suudi Arabistan\u2019\u0131n kendisine kar\u015f\u0131 kolayca geri tepebilece\u011fi i\u00e7in, ters ve hatta tehlikeli bir tutumdur. Suudi y\u00f6netimi K\u00f6rfez b\u00f6lgesinde bir soruna d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi gereken bir \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 uzatmaktad\u0131r. Suudi Arabistan\u2019\u0131n s\u00f6z\u00fcmona liderli\u011finde, par\u00e7alara ayr\u0131lm\u0131\u015f K\u00f6rfez\u2019in k\u0131sa bir s\u00fcre sonra daha ba\u015fka b\u00f6l\u00fcnmelere tan\u0131k oldu\u011funu dahi g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n Referanslar<\/strong><\/span><\/p>\n [1]<\/a>Bernard Haykal,\u2019 Saudi Arabia and Egypt: an Uneasy relationship\u2019, 14 Mart 2017, http:\/\/www.hoover.org\/research\/saudi-arabia-and-egyptuneasy-relationship<\/a><\/p>\n [2]<\/a>Bu konuda daha fazla bilgi i\u00e7in bkz. Madawi Al-Rasheed, Contesting the Saudi State, Cambridge: Cambridge University Press, 2007.<\/p>\n [3]<\/a>\u2018Why Saudi Arabia Wants Qatar to Shut Down AlJazeera\u2019, 29 Haziran 2017, https:\/\/www.nytimes.com\/video\/international-home\/100000005189512\/why-saudi-arabia-wants-qatar-to-shut-aljazeera.html?mcubz=0<\/a><\/p>\n [4]<\/a>\u201cMore than Half of GCC Population under Twenty Five\u201d http:\/\/www.arabnews.com\/saudiarabia\/more-half-gcc-population-under-age-25<\/a><\/p>\n [5]<\/a>David Graham, \u2018Israel and Saudi Arabia: Togetherish at Last,\u2019 5 Haziran 2015, https:\/\/www.theatlantic.com\/international\/archive\/2015\/06\/israeli-saudi-relations\/395015\/<\/a><\/p>\n [6]<\/a>David Graham, \u2018Israel and Saudi Arabia: Togetherish at Last,\u2019 5 Haziran 2015, https:\/\/www.theatlantic.com\/international\/archive\/2015\/06\/israeli-saudi-relations\/395015\/<\/a><\/p>\n [7]<\/a>Kristian Coates Ulrichsen, \u2018Israel and the Arab Gulf States: Drivers and Directions of Change,\u2019 Baker Institute for Public Policy, Rice University, Eyl\u00fcl 2016, https:\/\/www.bakerinstitute.org\/media\/files\/research_document\/13eaaa71\/CME-pub-GCCIsrael-090716.pdf<\/a> (Eri\u015fim tarihi 20 Temmuz 2017).<\/p>\n [8]<\/a>\u2018Saudis Visit Israel, Meet Government Officials\u2019, 24 Temmuz 2016, http:\/\/gulfnews.com\/news\/gulf\/saudi-arabia\/saudis-visit-israel-meetgovernment-official-1.1867832<\/a><\/p>\n [9]<\/a>\u2018Egypt: Parliament Approves Saudi Islands Deal\u2019, 14 Haziran 2017, http:\/\/www.aljazeera.com\/news\/2017\/06\/egyptparliament-committee-approves-saudi-islandsdeal-170613165320546.html<\/a><\/p>\n<\/div> 1960\u2019larda M\u0131s\u0131rl\u0131 Cemal Abd\u00fcl Nas\u0131r ve Suudi Arabistan Kral\u0131 Faysal aras\u0131ndaki Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n zirvesinde ortaya \u00e7\u0131kan taraflar aras\u0131ndaki d\u00fc\u015fmanl\u0131k d\u00fczeyinin frenlenmesi y\u0131llar alm\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn, yak\u0131n gelecekte \u00e7\u00f6z\u00fclme ihtimali olmayan yeni bir Arap So\u011fuk Sava\u015f\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":80,"featured_media":9719,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[361],"tags":[],"asf_pub_issue":[10313],"asf_pub_region":[10321],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9717"}],"collection":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/80"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9717"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9717\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25117,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9717\/revisions\/25117"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9717"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9717"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9717"},{"taxonomy":"asf_pub_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_issue?post=9717"},{"taxonomy":"asf_pub_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/research.sharqforum.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/asf_pub_region?post=9717"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}